III SA/Wr 451/07

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na zawiadomienie o wszczę- ciu postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 1 W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 września 2008 r. Sąd pozostawił bez rozpoznania kolejny złożony przez skarżącego wniosek w tym przedmiocie z uwagi na kategoryczną odmowę złożenia przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu i przedstawienia swojej aktualnej sytuacji materialnej. W dniu 13 października 2008 r. skarżący złożył ponownie (trzeci raz) wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że "sytuacja finansowa i zdrowotna nie pozwala mu na opłatę adwokata, o czym informował już w poprzednich pismach." Wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łączny ich dochód brutto wynosi 4.068, 77 zł, a oprócz mieszkania o pow. 56 m2 nie posiadają żadnych innych wartościowych składników majątkowych ani oszczędności. Dodał, że zobowiązany jest ponosić następujące wydatki: czynsz za mieszkanie, opłata za energię elektryczną i gaz- ok. 500 zł; koszt lekarstw- ok. 400 zł; spłata kredytów (30.000 zł)- łączne raty 1.946, 80 zł. Poinformował, że posiada limit kredytowy w banku PKO na kwotę 12.000 zł (według skarżącego debet na jego koncie na dzień 13.10.2008 r. wynosił 6.012 zł). W odpowiedzi na wezwanie o udokumentowanie przedstawionych ww. wniosku okoliczności i wykazanie, że od rozpoznania poprzedniego wniosku w tym przedmiocie (postanowienie z dnia 9 stycznia 2008 r.) zmieniła się sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego w stopniu uzasadniającym aktualnie uwzględnienie wniosku, skarżący oświadczył, że "uważa za zbyteczne tworzenie papierków i dokumentów, które nie będą miały istotnego znaczenia w kwestii przyznania mu wnioskowanej pomocy prawnej, gdyż w poprzednich swoich pismach i wnioskach wielokrotne informował o swojej sytuacji finansowej, przesyłając potrzebne formularze oraz dokumenty i wskazywał w nich, że jego sytuacja nie zmieniła się na przestrzeni ostatniego roku". Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżącego. To na wnioskodawcy ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem sam skarżący stwierdził w piśmie z dnia 26 listopada 2008 r., że "na przestrzeni ostatniego roku" (tj. od chwili wydania postanowienia z dnia 9 stycznia 2008 r.) nie zmieniła się jego sytuacja. Istotne jest także to, że skarżący odmówił przedłożenia dokumentów, które zobrazowałyby jego aktualną sytuację materialną, a większość z przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznie wskazywałaby na to, że sytuacja materialna skarżącego od poprzedniego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie Sygn. akt III SA/Wr 451/07 nie uległa zmianie. Podkreślić jeszcze raz należy, iż każdy nowy wniosek o prawo pomocy jest odrębnie rozpoznawany i na wnioskodawcy każdorazowo ciąży obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu i uwiarygodnienia go aktualnymi dokumentami. Nie zwalnia z tego obowiązku, np. brak zmian (według skarżącego) sytuacji materialnej przedstawianej we wcześniejszych pismach czy we wniosku, w szczególności jeśli taki wniosek nie został uwzględniony. Skarżący odmówił m.in. wyjaśnienia i udokumentowania następujących okoliczności (które mogą kształtować jego sytuację finansową): nie przedłożył on zaświadczeń o wysokości dochodu swojego i swojej żony; nie wyjaśnił czy korzysta z pomocy finansowej osób trzecich lub pomocy społecznej; nie złożył do akt wyciągów z posiadanych kont bankowych; nie określił wartości posiadanych składników majątkowych; nie przedłożył dokumentów potwierdzających, że posiada on w ogóle jakiekolwiek zadłużenie (i jaka jest jego ew. wysokość); nie udokumentował swoich niezbędnych wydatków i nie wyjaśnił dlaczego nie korzysta z pomocy finansowej syna J. oraz dlaczego to syn sam nie spłaca kredytów zaciągniętych przez wnioskodawcę na potrzeby firmy prowadzonej przez syna. Treść wniosku wskazuje, iż skarżący i jego żona nie mają nikogo na utrzymaniu, a ich wykazywany jako brutto (?) dochód miesięczny wynosi 4.068, 77 zł (z okoliczności sprawy wynikałoby, że ww. kwota jest chyba w istocie ich dochodem netto, bowiem w poprzednim wniosku skarżący wysokość brutto otrzymywanych świadczeń emerytalnych określał na kwotę 4.438, 90 zł). Zdaniem Sądu osiągane przez rodzinę wnioskodawcy miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ich niezbędne wydatki, jak i wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika. Tym bardziej, że w ocenie Sądu na obecnym etapie postępowania konieczność udzielenia skarżącemu pomocy przez zawodowego pełnomocnika nie istnieje (powyższa kwestia została już szerzej opisana w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r.). Przypomnieć należy, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania cywilnoprawne (np. raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W szczególności, że aktualnie wskazywane we wniosku zadłużenia kredytowe (pożyczkowe) na kwotę 30.000 zł (łączne raty miesięcznie prawie 2.000 zł) powstały po złożeniu przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia z dnia 9 stycznia 2008 r., w którym to sprzeciwie skarżący zarzucał, że referendarz sądowy nie uwzględnił przy ocenie wniosku faktu, że nie posiadają oni źródła, z którego mogliby pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Powyższe okoliczności wskazują jednak, że skarżący posiadał (i posiada) dodatkowe wystarczające źródła finansowania swoich wydatków (takie jak np. kredyt, pożyczka, limit debetowy w rachunku bankowym), a zatem nietrafne jest przekonanie skarżącego, że pewne swoje wydatki może sfinansować np. pożyczką, ale już koszt wynagrodzenia pełnomocnika procesowego powinno mu pokryć Państwo. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. Celem tej instytucji jest zapewnie prawa dostępu do sądu, a nie ochrona (zaoszczędzenie) posiadanych Sygn. akt III SA/Wr 451/07 przez wnioskodawcę środków finansowych, nie jest to też rodzaj "nagrody za zasługi"- jak tego oczekiwałby skarżący. Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od syna) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO), w szczególności, że skarżący nie tak dawno przekazał synowi firmę, którą prowadził i co więcej- obciążył siebie kredytem aby ją dofinansować. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.