III SA/Wr 453/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2025 r. nr 229/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia 10 lutego 2025 r. nr 229/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ I instancji, ZUS) odmówił B. W. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Pismem z dnia 10 marca 2025 r. skarżący zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 kwietnia 2025 r. organ I instancji wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącego przedłożyła do akt decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ II instancji, Prezes ZUS) z dnia 8 kwietnia 2025 r., nr 430000/71/365262/2025/PU utrzymującą w mocy ww. decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Powyższe podyktowane jest założeniem dwuinstancyjności postępowania. Jak wynika z treści art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2025, poz. 1691, dalej jako k.p.a.) od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.) od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z kolei zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a.: Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję lub to postanowienie bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję lub postanowienie, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769, 1222 i 1688 oraz z 2025 r. poz. 619, 621 i 622) albo konsul. Z treści ww. art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika więc, że ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia, albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru zostało pozostawione stronie, jednakże powyższe nie oznacza, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego wnosi strona jeżeli nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący został w decyzji z 10 lutego 2025r. pouczony o dwóch konkurencyjnych środkach zaskarżenia tj. prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skardze do sądu administracyjnego. W pouczeniu wyraźnie podano, że jeżeli skarżący nie chce skorzystać z prawa do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, może wnieść skargę do WSA we Wrocławiu. W przedmiotowej sprawie decyzja ZUS z dnia 10 lutego 2025 r. nr 229/2025 była decyzją I instancyjną, a zatem stronie skarżącej przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym stronę skutecznie pouczono i jak wynika z akt skarżący skorzystał z tej możliwości pismem z dnia 7 marca 2025 r., w wyniku czego organ II instancji decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r., nr 430000/71/365262/2025/PU utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Należy stwierdzić, że decyzja strony o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowania w sprawie. W przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd administracyjny nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2018 r., II GSK 4285/17, dostępne na stronie: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że powyższa decyzja organu I instancji z dnia 10 lutego 2025 r. nie mogła zostać zaskarżona do Sądu, a wniesienie skargi na to rozstrzygnięcie, jako skargi na decyzję organu I instancji było niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., należało orzec o odrzuceniu skargi.