III SA/Wr 46/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: sędzia WSA Anetta Chołuj, , sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), , Protokolant: sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi C.S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez C. S. (dalej jako "skarżący", "strona") jest postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Nr [...]) z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 8.000 zł w związku ze stwierdzonym naruszeniem wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) Po rozpatrzeniu odwołania strony Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Strona złożyła skargę na powyższą decyzję, którą wyrokiem z dnia [...] października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił. Pismem nadanym w dniu [...] października 2017 r. na podstawie art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt P 124/15, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania. Jednocześnie zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wskazując, że jest osobą w podeszłym wieku i o wyroku Trybunału Konstytucyjnego dowiedział się kilka dni przed złożeniem przedmiotowego wniosku, więc nie ponosi winy za przekroczenie terminu do dokonania tej czynności. Powołując się na orzeczenie wydane przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 20 czerwca 2017 r. podniósł, że Trybunał uznał nakładanie dwóch kar za jeden czyn za naruszające zasadę ne bis in idem i zasadę proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa wynikające z art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie to dotyczy także jego sprawy, bowiem za ten sam czyn został ukarany mandatem karnym i karą administracyjną. Jednak organ administracyjny tę kwestię pominął w swoim rozstrzygnięciu i dlatego wniosek jest konieczny i zasadny. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Organ zauważył, że w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania strona nadała w dniu [...] października 2017 r. w Urzędzie Pocztowym w K. i jak sama przyznaje wniosek ten złożyła z uchybieniem terminu do jego złożenia. Dlatego wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Główny Inspektor Transportu Drogowego dalej wskazał, że zgodnie z art. 58 k.p.a., aby przywrócenie terminu było możliwe konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: 1. uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, 2. wniesienie prośby o przywrócenie terminu, 3. dochowanie 7 - dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W przedmiotowej sprawie, przesłanki wskazane w art. 58 k.p.a. nie zostały wyczerpane. Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy, ponieważ nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niezależnych od niej okoliczności. Odnosząc się do kwestii podeszłego wieku strony, organ podniósł, że okoliczność ta nie usprawiedliwia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zwrócił przy tym uwagę, że w postępowaniach przeprowadzonych przez organ I i II instancji oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym podeszły wiek w żaden sposób nie przeszkadzał stronie w czynnym uczestniczeniu w tych postępowaniach ani podejmowaniu właściwych działań mających na celu obronę jej praw. Strona również w tych postępowaniach nie uchybiła żadnemu terminowi. Zatem powodem uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie była przeszkoda uniemożliwiająca stronie podejmowanie świadomych działań, a wynikająca z jej podeszłego wieku. Organ uznał także, że w sprawie nie miały miejsca przeszkody niezależne od strony. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia 2 stycznia 2018 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej go decyzji organu I instancji, stwierdzenie nieważności postanowienia, wstrzymanie wykonania decyzji i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł zarzuty odnoszące się do przesłanek wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Powołując art. 8 k.p.a. wskazał, że nie było żadnych przeszkód, po ogłoszeniu wyroku, aby organ poinformował go o możliwości złożenia wniosku albo zainicjował wszczęcie postępowania z urzędu domagając się stosownego wniosku strony. Zdaniem skarżącego, stanowisko prezentowane przez organ w zaskarżonym postanowieniu odbiega od reguł określonych w podstawowych zasadach kodeksu postępowania administracyjnego, a zwłaszcza reguł Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podstawę prawną, która legła u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 58 § 1 k.p.a. Stosownie do jego treści w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z powyższego przepisu wynika, że do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (np. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania) niezbędne jest, aby łącznie zostały spełnione następujące przesłanki: 1) zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu; 2) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy został przez niego uprawdopodobniony; 3) prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 4) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, prawidłowo uznał Główny Inspektor Transportu Drogowego, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tym samym brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżący podał jako podstawę wznowienia art. 145a § 1 k.p.a., tj. przepis wskazujący, że wznowienie postępowania jest możliwe w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r. w sprawie P 124/15 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, ze zm.) oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 708) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, który stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego opisane w lp. 3.9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, odpowiedzialności za przestępstwo oraz kary pieniężnej, są niezgodne z zasadą ne bis in idem oraz zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołany wyrok został ogłoszony w dniu 24 czerwca 2017 r. w Dzienniku Ustaw z 2017 r. pod poz. 1214 i z tym dniem, tj. 24 czerwca 2017 r., wszedł w życie. Zgodnie z przepisem art. 57 § 3 k.p.a. terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu (...). Miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., upłynął zatem z końcem dnia [...] lipca 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, podanie o wznowienie postępowania w związku z powyższym wyrokiem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył w dniu [...] października 2017 roku. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że skarżący nie dochował terminu 1 miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Przechodząc do omówienia prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do wznowienia postępowania wskazać należy, że zdaniem Sądu prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie można było przywrócić uchybionego terminu. Wynika to z okoliczności, że strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku i o wyroku Trybunału Konstytucyjnego dowiedział się kilka dni przed złożeniem przedmiotowego wniosku, więc nie ponosi winy za przekroczenie terminu. Zatem jako przyczynę uchybienia terminu wskazał podeszły wiek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zainteresowany przywróceniem terminu powinien wykazać, że mimo należytej staranności - przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku - nie udało mu się zachować terminu, tak by umożliwić organowi administracji publicznej powzięcie przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminowi po stronie zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą – obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania - por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 171), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy - por. W. Czachórski, op. cit, str. 171-172 czy Z. Banaszczyk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, t. I, str. 930). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, czyli powinna ona stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). O braku winy strony można zatem mówić tylko wtedy, gdy istniała jakaś przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. Dlatego w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy (tak też SN w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2010 r. III SZ 1/10). Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonej okoliczności "podeszłego wieku strony" w pierwszej kolejności należy wyeksponować, że w tym zakresie w orzecznictwie przyjmuje się dosyć jednolicie, że z samego faktu bycia osobą w podeszłym wieku czy cierpiącą na określone schorzenia nie można wywieść wniosku, że okoliczności te w każdym przypadku uzasadniają przywrócenie terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1172/14, Lex nr 1495027 oraz z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1112/11, Lex nr 1152246). Powołanie się na podeszły wiek, problemy z pamięcią i inne związane z nim dolegliwości nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu, jeżeli strona nie wykaże jednocześnie, że przeszkoda taka stała się nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14, Lex nr 1493036 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 390/10, Lex nr 674495). Istotne jest również to, że jak zauważył w zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Transportu Drogowego, w postępowaniach prowadzonych przez organ I i II instancji oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym podeszły wiek w żaden sposób nie ograniczał aktywności skarżącego w tych postępowaniach ani podejmowaniu właściwych działań mających na celu obronę jego praw. Strona również w tych postępowaniach nie uchybiła żadnemu terminowi. Zatem powodem uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie była przeszkoda uniemożliwiająca stronie podejmowanie świadomych działań, a wynikająca z jej podeszłego wieku. Skarżący nie wskazał zatem żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. W tej sytuacji, wobec braku przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. organ był uprawniony do odmowy przywrócenia terminu. Dalsze przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. - związane z zachowaniem 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w kontekście powołanych wyżej okoliczności, związanych z niewykazaniem braku winy w uchybieniu terminu, są bez znaczenia dla wyniku sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w kontekście dotychczasowych wywodów nie można uznać, by w sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast co do twierdzenia skarżącego, że winien być przez organ poinformowany o ogłoszeniu wyroku, podnieść należy, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są publikowane w Dziennikach Ustaw RP, które są powszechnie i nieodpłatnie dostępne do wglądu dla obywateli w godzinach pracy urzędów terenowych organów administracji rządowej (urzędach wojewódzkich) i jednostek samorządu terytorialnego (urzędach miejskich), czy też na stronach internetowych. Żaden przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku informowania stron o rozstrzygnięciu wydanym przez Trybunał Konstytucyjny. Sprawa została wyjaśniona w sposób wyczerpujący, a materiał zebrany w sprawie pozwalał na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Również organ w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia w sposób jasny wskazał przyczyny, na których oparł swoje stanowisko i podstawy prawne takiego działania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.