III SA/Wr 469/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami (będącymi osobami cierpiącymi na poważne schorzenia), a uzyskiwany przez niego dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wystarcza mu jedynie: na opłacenie zobowiązań w Urzędzie Skarbowym i w ZUS-ie, wypłatę wynagrodzeń pracownikom oraz opłacenie rat kredytowych i komorniczych. Dodał, że posiadane składniki majątkowe w postaci: mieszkania (47, 47 m2), nieruchomości rolnych (11.4 ha) oraz Pawilonu Handlowego są "zadłużony w Banku". Z załączonych do wniosku dokumentów wynika m.in., że ojciec skarżącego ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2010 r. skarżący wyjaśniał, że z uwagi na chorobę ojca (żółtaczka zakaźna typu "C") zmuszeni są mieszkać osobno (tj. opłaca czynsz i media potrójnie). Poinformował, że matka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku a ojcu odebrano świadczenie rentowe w związku z powyższym skarżący utrzymuje swoich rodziców przeznaczając na ten cel 3.000 zł miesięcznie. Dodał, że w czerwcu br. poniósł koszt operacji ojca w wysokości 3.000 zł (kolejne w przyszłości), nadto co miesiąc spłaca raty kredytów hipotecznych w wysokości 4.600 zł. Z załączonych do pisma wyciągów bankowych wynika, że na konto skarżącego wpływają co miesiąc środki w wysokości średnio 30.000 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca – mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie określił wysokości swoich dochodów; nie przedłożył wszystkich dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków (np. o nr ....); nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Skarżący w swoim wniosku ograniczył się jedynie do przedłożenia takich danych, które miały świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego win no być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Godna pochwały jest dbałość skarżącego w wywiązywaniu się ze swoich obowiązków jako pracodawcy, jednakże żaden z obowiązujących przepisów prawa nie nakazuje przedsiębiorcy traktować wypłatę świadczeń pracowniczych, opłacanie składek ZUS czy podatków priorytetowo w stosunku do konieczności pokrywania kosztów sądowych. Z załączonych do wniosku wyciągów bankowych wynika zresztą, że skarżący bezzasadnie uważa, że ważniejszym (niezbędnym) wydatkiem w przeciwieństwie do ponoszenia wpisu sądowego od skargi jest np. opłacenie usług biura rachunkowego, pokrycie licznych kosztów paliwa, ponoszenie kosztów biletów do kina, opłacenie posiłków w restauracji czy pokrycie kosztów wczasów. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Dodać należy, że do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Skarżący nie wykazał, że nie posiada zdolności kredytowej. Co więcej – z załączonych wyciągów bankowych wynika, że wnioskodawca od dłuższego czasu systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych (debet) nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jego twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mógłby pokryć wpis sądowy od skargi. Zauważyć również należy, że przedmiot skargi dotyczy prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, a niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.