III SA/Wr 469/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 23 października 2023 r., nr 9001-00000005709/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej za dokonanie sprzedaży pszenicy oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi E. K. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: DOR ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 23 października 2024 r. nr 9001-00000005709/24 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu (dalej: KBP ARiMR, organ I instancji) z dnia 9 lipca 2024 r. nr BP 023.01489.2024.ZPP w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 7 czerwca 2024 r. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Dołączyła strona prośbę o przyjęcie wniosku, który jak wyjaśniła, został złożony po terminie tj. po 5 czerwca 2024 r., ze względu na sytuację rodzinną spowodowaną śmiercią żony. Do wniosku dołączyła strona 2 sztuki faktur dokumentujących sprzedaż pszenicy w dniu 24 maja 2024 r. Organ I instancji postanowienie z 9 lipca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy i wskazał, że z § 13zzo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U. z 2025 r. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie ARiMR) wynika że termin na złożenie wniosku o pomoc został określony do dnia 6 czerwca 2024 r. Wniosek strony został złożony po upływie ww. terminu. W wyniku rozpoznania zażalenia strony organ II instancji wydał zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał na warunki przyznawania pomocy finansowej wynikające z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia ARiMR. Wskazał, że zgodnie z § 13zzo ust. 4 rozporządzenia ARiMR wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 5 czerwca 2024 r. Stosownie do ust. 3 pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana na wniosek podmiotu, o którym mowa w ust. 1, złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę tego podmiotu na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Zaznaczył organ II instancji, że terminowe złożenie wniosku o uzyskanie wsparcia finansowego w rolnictwie, gdzie tak jak w sprawie termin naboru określony został kalendarzowo, ma najistotniejsze znaczenie w kwestii powstania uprawnienia do uzyskania pomocy. Terminy określone kalendarzowo ustanawiają sztywną granicę przez wskazanie daty kalendarzowej, po upływie której gaśnie dane uprawnienie. Termin, o którym mowa powyżej jest terminem prawa materialnego, a zatem nie podlega przywróceniu, bez względu na to, jakie przyczyny spowodowały (zawinione czy też nie zawinione), że strona jemu uchybiła. W sprawie strona złożyła wniosek w dniu 7 czerwca, co zgodnie z § 13zzo ust. 4 rozporządzenia oznacza złożenie po upływie materialnoprawnego terminu wyznaczonego na dzień 5 czerwca 2024 r. Dlatego zasadnym było zastosowanie art. 61 a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Wskazał organ, że argumentacja strony o przyczynach uchybienia terminowi nie może stanowić okoliczności, która wyłączy stosowanie przepisów bezwzględnie obowiązujących. W skardze do Sądu strona wyjaśniła, że nie była w stanie złożyć wniosku o przyznanie pomocy finansowej w terminie z powodu sytuacji życiowej – opóźnienie spowodowane było rozkojarzeniem po nagłej i niespodziewanej śmierci żony. Zarzuciła strona, że organ nie rozpoznał wniosku – nie udzielił stronie odpowiedzi i był bezczynny i dopiero po interwencji strony poinformował stronę o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazał skarżący, że rządowa pomoc jest pomocna ze względu na niską opłacalność uprawy pszenicy. W ocenie strony pomoc jej przysługuje, ponieważ dochowała terminu sprzedaży. W odpowiedzi na skargę DOR ARiMR nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że postanowienie DOR ARiMR oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika BP ARiMR nie naruszają prawa. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych z uwagi na stwierdzenie złożenia wniosku po ustawowym terminie wyznaczonym na dzień 5 czerwca 2024 r. Sąd w składzie rozpoznającym skargę jako uzasadnione ocenia stanowisko zajęte przez organy orzekające w sprawie, że termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. § 13zzo ust. 1 rozporządzenia ARiMR ma charakter materialny, a zatem nie podlega przywróceniu. Zgodnie z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W ust. 2 tego przepisu wskazano, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu: 1) który dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom: a) prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub b) skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego; 2) będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 12. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 5 czerwca 2024 r. (art. 13zzo ust. 4 ww. rozporządzenia). Jak słusznie wskazał organ określony w § 13zzo ust. 4 rozporządzenia ARiMR termin należy zaliczyć do terminów prawa materialnego czyli terminów, które ograniczają w czasie dochodzenie lub realizację praw podmiotowych, a ich bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. W sprawie termin do złożenia jest terminem kalendarzowym, a zatem charakteryzuje się najdalej idącym rygoryzmem. Terminy określone kalendarzowo ustanawiają sztywną granicę przez ustanowienie daty kalendarzowej, po upływie której gaśnie dane uprawnienie. Niemożliwe jest zatem ich przywrócenie, ponieważ uprawnienie strony, obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu, wygasa. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. W razie uchybienia terminu materialnego, co do którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia terminu, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (por. wyrok NSA z 13 maja 2009 r.; sygn. akt II GSK 898/08; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19 wraz z przywołanym tam orzecznictwem i poglądami doktryny). Z akt spawy bezspornie wynika, że skarżący nie dochował określonego w § 13zzo ust. 4 rozporządzenia ARiMR terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Skarżący złożył wniosek w dniu 7 czerwca 2024 r. Mając na uwadze powyższe rozważania, podnoszone przez stronę w skardze okoliczności związane z jej sytuacją życiową, które utrudniły dochowanie wskazanego terminu na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. Bez wpływu na możliwość rozpoznania wniosku złożonego po terminie pozostaje również okoliczność dochowania terminu sprzedaży pszenicy, na która powołuje się strona. W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.