III SA/Wr 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.F. na postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] r., sygn. III SA/Wr 470/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologicznego przeprowadzenia w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił A. Fl. (dalej jako skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie wykazał aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Uznał twierdzenia i oświadczenia skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, za niespójne i budzące wątpliwości. Jak podkreślił, skarżący nie ujawnił swoich rzeczywistych źródeł utrzymania, bowiem za takie źródło nie mogła być uznana przynosząca od 2014 r. straty pozarolnicza działalność gospodarcza. Wobec tego nie była możliwa ocena aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. W sprzeciwie na postanowienie referendarza skarżący podał, że aktualnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Do sprzeciwu nie zostały załączone jakiekolwiek dokumenty. Dla celów porządkowych wskazać należy, że skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy argumentował tym, ze utrzymuje się z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przynoszącej dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych (o wartości powyżej 3 000 euro). Gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. Do wniosku nie dołączył żadnych dokumentów. Na wezwanie referendarza w trybie art. 258 § 1. pkt 5) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skarżący złożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2014 i 2015. Zgodnie z ich treścią w 2014 r. skarżący poniósł stratę [...] zł przy przychodzie w kwocie [...] zł. Natomiast w 2015 r. strata wyniosła [...] zł przy przychodzie na poziomie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza nie narusza obowiązujących przepisów. Omówienie zarzutu sprzeciwu poprzedzić należy stwierdzeniem, że zgodnie z przepisem art. 260 § 1. p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8) p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2. p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 246 § 1. pkt 2) p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zawsze na wnioskodawcy. Wykazanie przesłanek przyznania prawa pomocy nie może zatem ograniczać się jedynie do ogólnego wywodu wnioskodawcy. Poszczególne twierdzenia muszą znajdować poparte w odpowiednim materiałem źródłowym. Trzeba pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest jednoznaczne z przerzuceniem kosztów postępowania na ogół społeczeństwa i stanowi z tego powodu wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania same ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, której powszechny obowiązek ponoszenia ustanawia art. 84 Konstytucji RP. Wymaga również podkreślenia, że nieprzedstawienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową nie stanowi braku formalnego wniosku lecz prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy. Tak też, prawidłowo, uczynił referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiając w istocie jakiejkolwiek argumentacji na poparcie wniosku, poza lakonicznym stwierdzeniem, że źródłem jego utrzymania jest przynosząca straty pozarolnicza działalność gospodarcza. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie o nadesłanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący złożył tylko zeznania podatkowe, uchylając się od odpowiedzi na pytania, między innymi o: zestawienie ponoszonych miesięcznie wydatków gospodarstwa domowego czy wskazanie informacji o korzystaniu z pomocy społecznej. Wreszcie nie skorzystał z możliwości przedstawienia dokumentów na etapie sprzeciwu. Wobec powyższego twierdzenie skarżącego o złej sytuacji majątkowej należy uznać za nie poparte faktami. Referendarz sądowy działał zatem prawidłowo i wydane przez niego rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.