III SA/Wr 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kat. B prawa jazdy, sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 470/16 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2018 r. Skarżący A. F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia). W uzasadnieniu tego żądania wskazał jedynie, że prowadzi działalność gospodarczą, która w 2017 r. przyniosła stratę. W dniu [...] października 2018 r. doręczono skarżącemu wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Skarżący, pomimo wezwania, nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z 6 listopada 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że skarżący w sposób lakoniczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył, mimo wezwania, dokumentów wskazanych przez referendarza sądowego. W treści wniosku skarżący ograniczył się jedynie do oświadczenia o swojej trudnej sytuacji finansowej i stracie poniesionej w ramach prowadzonej działalności w roku 2017. Jednocześnie nie przedstawił innych dokumentów, których treść świadczyłaby o wykazaniu, że jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. W konsekwencji referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw, którego nie uzasadnił. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Na wstępie podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Zauważyć także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Dodatkowo należy zauważyć, że na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W sprawie strona nie dostarczyła, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść choćby uprawdopodobniłaby jej sytuację materialną i życiową, która wynika z jej oświadczeń i której uprawdopodobnienie pozwoliłoby w tej sprawie na uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej i życiowej wnioskodawcy. Słusznie zatem referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący uchylił się od ich wykazania lub choćby uprawdopodobnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.