III SA/Wr 473/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska - Szczytkowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 6 października 2025 r. nr 286/01/2025/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia i wysokości kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobie nieuprawnionej oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 października 2025 r. (nr 286/01/2025/KL) Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) działając na podstawie art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 poz. 146 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach), po rozpoznaniu z urzędu sprawy w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia i wysokości kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach orzekł o obowiązku poniesienia przez J. A. (dalej: skarżąca) kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 7 grudnia 2020 r., 15 lutego, 1 marca i 25 czerwca 2021 r. oraz 16 stycznia 2023 r. w wysokości 696,50 zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 11 sierpnia 2025 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej i obowiązku poniesienia udzielonych jej kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, a także poinformowana o uprawnieniach wynikających z zapisów art. 50 ust. 18a i 18b ustawy o świadczeniach. Została też pouczona w jaki sposób może złożyć wyjaśnienia i dokumenty, tj.: listownie na adres: ul. [...],[...] W., osobiście przy ul. [...] we W., wyjaśnienia i dokumenty utrwalone w postaci elektronicznej za pośrednictwem eDoręczeń na wskazany przez organ adres. Skarżąca w odpowiedzi na otrzymanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, pocztą elektroniczną wniosła wyjaśnienia oraz załączyła skany/zdjęcia dokumentów. W odpowiedzi organ pouczył skarżącą w jakiej formie należy wnieść wyjaśnienia oraz dokumenty, aby mogły być one wykorzystanie w sprawie. Skarżąca nie zareagowała na tę korespondencję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wskazał, że z danych zgromadzonych w systemach informatycznych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że skarżącej udzielono następujących świadczeń opieki zdrowotnej, które zostały sfinansowane przez Dolnośląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia: w dniach 7 grudnia 2020 r. oraz 25 czerwca 2021 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna zrealizowanych przez M. we W. w kwocie 173 zł; w dniach 15 lutego i 1 marca 2021 r. w rodzaju leczenie [...] zrealizowanych przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej D. we W. w kwocie 408 zł; w dniu 16 stycznia 2023 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna zrealizowanych przez M.1 w K. w kwocie 115,50 zł. Zapisy Centralnego Wykazu Ubezpieczonych wskazują, że skarżąca od 11 października 2020 r. do 31 sierpnia 2021 r. oraz od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. nie posiadała żadnego tytułu ubezpieczeniowego. Pomimo tego faktu skarżąca złożyła u świadczeniodawcy oświadczenia oraz inny dokument (RMUA) o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, co skutkowało udzieleniem świadczeń finansowanych ze środków publicznych w kwestionowanym okresie. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania, stwierdzenie, że w okresie od 11 października 2020 r. do 31 sierpnia 2021 r. oraz od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. posiadała tytuł ubezpieczeniowy i zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem przedstawionych dowodów. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że będąc studentką była zgłoszona przez matkę do ubezpieczenia, jako członek rodziny, na potwierdzenie czego przedłożyła zaświadczenie ZUS ZCNA od pracodawcy matki o zgłoszeniu jej do ubezpieczenia zdrowotnego oraz oświadczenie z dnia 22 sierpnia 2025 r. Dołączyła także kopię legitymacji studenckiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do zarzutów skargi Prezes NFZ wskazał, że przedłożony przez skarżącą druk ZUS ZCNA o ubezpieczeniu jako członek rodziny od 1 sierpnia 2019 r. nie ma wpływu na ocenę prawną wyrażoną w decyzji, albowiem z danych zawartych w systemie informatycznym – Centralny Wykaz Ubezpieczonych wynika, że w następujących okresach skarżąca posiadała własne tytuły do ubezpieczenia na podstawie umowy o pracę, co przerwało prawo do ubezpieczenia jako członek rodziny: 1) od 6 lipca 2020 r. do 17 lipca 2020 r. umowa z G. Sp. z o.o.; 2) od 9 września 2020 r. do 10 października 2020 r. umowa z W.1 Sp. z o.o.; 3) od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. umowa z L. Sp. z o.o.; 4) od 5 października 2021 do 31 grudnia 2021 umowa z T. Sp. z o.o.(organ dołączył wydruk z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych obrazujący okresy rejestracji i wyrejestrowania z ubezpieczenia). Prezes NFZ podkreślił, że zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny w roku 2019 zostało przerwane przez podjęcie przez nią pracy i uzyskanie w ten sposób własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Po ustaniu stosunku pracy skarżąca, aby mieć tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, powinna ponownie być zgłoszona jako członek rodziny lub jako student przez uczelnię. Skarżąca pomimo pouczenia o możliwości dokonania tzw. "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 30 dni od dnia poinformowania przez NFZ o wszczęciu postępowania, nie skorzystała z tego uprawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja wydana została w oparciu o art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy o świadczeniach, świadczeniobiorca ubiegający się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej jest obowiązany przedstawić: 1) kartę ubezpieczenia zdrowotnego - w przypadku ubezpieczonego oraz osób, do których stosuje się art. 67 ust. 4-7; 2) dokument, o którym mowa w art. 54 ust. 1 - w przypadku świadczeniobiorcy innego niż ubezpieczony. W myśl art. 50 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedstawienie przez świadczeniobiorcę dokumentów, o których mowa w ust. 1, nie jest wymagane, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: 1) świadczeniobiorca potwierdzi swoją tożsamość przez okazanie dowodu osobistego, paszportu, prawa jazdy, legitymacji szkolnej albo przy użyciu dokumentu mObywatel, o którym mowa w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel (Dz. U. poz. 1234); legitymacja szkolna może być okazana jedynie przez osobę, która nie ukończyła 18. roku życia; 1a) w przypadku osób uprawnionych na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy wskazanej w art. 12 pkt 13, osoba uprawniona może potwierdzić swoją tożsamość także przez okazanie dokumentu potwierdzającego tożsamość innego niż wymieniony w pkt 1; 2) świadczeniodawca lub niebędąca świadczeniodawcą osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji uzyska potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby ubiegającej się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 3. Świadczeniodawca udzielający świadczeń opieki zdrowotnej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności może potwierdzać tożsamość świadczeniobiorcy, na podstawie danych przekazanych przez tego świadczeniobiorcę za pośrednictwem tych systemów. W razie niepotwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 1 lub 3, świadczeniobiorca może złożyć oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej także za pośrednictwem systemów, o których mowa w zdaniu pierwszym. Przepisy ust. 7, 8 i 9 stosuje się odpowiednio (art. 50 ust. 2a ustawy o świadczeniach). Potwierdzenie tożsamości świadczeniobiorcy oraz złożenie przez niego oświadczenia o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej może nastąpić przy wykorzystaniu elektronicznego konta pacjenta utworzonego w wyniku potwierdzenia jego tożsamości osobiście lub w sposób określony w art. 20a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Przepisy ust. 7, 8 i 9 stosuje się odpowiednio (art. 50 ust. 2b ustawy o świadczeniach). Stosownie do art. 50 ust. 3 ustawy o świadczeniach prawo do świadczeń opieki zdrowotnej może zostać potwierdzone na podstawie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, sporządzonego, na podstawie numeru PESEL, przez Fundusz dla świadczeniodawcy lub niebędącej świadczeniodawcą osoby uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji i przesłanego za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) z zapewnieniem integralności i poufności zawartych w nim danych oraz uwierzytelnieniem stron uprawnionych do przetwarzania tych danych. Zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach w przypadku niepotwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 1 lub 3 świadczeniobiorca po okazaniu dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, może przedstawić inny dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a jeżeli takiego dokumentu nie posiada, złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W myśl art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6, - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. Podkreślić należy, że bezspornie w sprawie skarżącej udzielono następujących świadczeń opieki zdrowotnej: w dniach 7 grudnia 2020 r. oraz 25 czerwca 2021 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna zrealizowanych przez M. we W. w kwocie 173 zł; w dniach 15 lutego i 1 marca 2021 r. w rodzaju leczenie [...] zrealizowanych przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej D. we W. w kwocie 408 zł; w dniu 16 stycznia 2023 r. w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna zrealizowanych przez M.1 w K. w kwocie 115,50 zł oraz, że skarżąca złożyła u świadczeniodawcy oświadczenia oraz inny dokument (RMUA) o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie Sądu, organ administracji słusznie uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach do nałożenia na skarżącą obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca, mimo poinformowania jej w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania o treści art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach nie dokonała tzw. "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego obejmującego dni udzielonych jej świadczeń. Skarżąca w toku postępowania nie wskazała na żaden tytuł do ubezpieczenia. Prezes NFZ ustalił natomiast, że we wskazanych w decyzji okresach skarżąca nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, a więc nie posiadała prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżąca powołała się na zgłoszenie jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez matkę, jako członek rodziny. Podkreślić jednak trzeba, na co zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, że z danych zawartych w systemie informatycznym - Centralny Wykaz Ubezpieczonych wynika, że w następujących okresach skarżąca posiadała własne tytuły do ubezpieczenia na podstawie umowy o pracę, co przerwało prawo do ubezpieczenia jako członek rodziny: 1) od 6 lipca 2020 r. do 17 lipca 2020 r. umowa z G. Sp. z o.o.; 2) od 9 września 2020 r. do 10 października 2020 r. umowa z W.1 Sp. z o.o.; 3) od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. umowa z L. Sp. z o.o.; 4) od 5 października 2021 do 31 grudnia 2021 umowa z T. Sp. z o.o. Zgodzić należy się z Prezesem NFZ, że zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny w roku 2019 zostało przerwane przez podjęcie przez nią pracy i uzyskanie w ten sposób własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy o świadczeniach członkowie rodzin osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego są ubezpieczeni wówczas, gdy zamieszkują na terytorium państwa członkowskiego UE lub EFTA, lub Zjednoczonego Królestwa, i nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 2 i 3, ani nie są osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji. Po ustaniu zatem stosunku pracy skarżąca, aby mieć tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, powinna ponownie być zgłoszona jako członek rodziny lub jako student przez uczelnię. Słusznie także organ wskazał, że samo posiadanie statusu studenta nie powoduje objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 20) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i doktoranci niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. studentów i doktorantów, którzy odbywają kształcenie w Rzeczypospolitej Polskiej, oraz absolwentów, którzy odbywają w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowy staż, nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego UE lub EFTA, lub Zjednoczonego Królestwa i niebędący osobami, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 3a. Ustawa o świadczeniach przewiduje, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.