III SA/Wr 477/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, , Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w dniu 17 marca 2006 r. sprawy ze skargi A S.A. Zakład Pracy Chronionej we W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 29 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 16 czerwca 2003., Nr [...]; II. określa, że obie decyzje wymienione w pkt. I nie podlegają wykonaniu. Na dzień 14 października 2002 r. datowane jest zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u J. P., w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry dłoni i rąk, ujętej w poz. 18.1. wykazu chorób zawodowych. J. P. (zamieszkała w S.) była wówczas pracownicą A S.A. z siedzibą we W. - Oddział S., a zgłoszenia podejrzenia wspomnianej choroby zawodowej dokonał lekarz medycyny pracy w S., adresując je do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Ten sam lekarz skierował jednocześnie J. P. na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Także i o tym fakcie został poinformowany PPIS w S. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Zachodniopomorskie Centrum Leczenia i Profilaktyki w S., zdiagnozował u J. P. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry o etiologii zawodowej, czemu dano wyraz w orzeczeniu Nr [...] z dnia 7 kwietnia 2003 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. zawiadomił J. P. oraz szczeciński Oddział Spółki A o możliwości zapoznania się ze dokumentacja zgromadzoną "w związku z prowadzeniem postępowania w sprawie ,choroby zawodowej- (pisma datowane na dzień 23 kwietnia 2003 r.), przywołując jako podstawę prawną zawiadomień przepis art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie, organ ten przesłał cały zebrany w sprawie materiał dowodowy (z pismem przewodnim opatrzonym datą 22 maja 2003 r.) do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. "do załatwienia wg kompetencji". Pismem z dnia 29 maja 2003 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. zawiadomił - w trybie art. 64 § 4 k.p.a. - A (kierując pismo na wrocławski adres siedziby Spółki) o wszczęciu - z urzędu, wskutek zgłoszenia dokonanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. - postępowania w sprawie choroby zawodowej, informując o możliwości wypowiedzenia się (w zakreślonym w tym celu terminie 7 dni) co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Pismo to przesłano także "do wiadomości" J. P.. Na odwrocie zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez PPIS we W. widnieje adnotacja pełnomocnika Spółka o zapoznaniu się z dokumentacją. Na dzień 16 czerwca 2003 r. datowana jest decyzja tego samego organu (Nr [...]), w której PPIS we W. stwierdził u J. P. chorobę zawodową zdiagnozowaną przez DWOMP w S. Pierwszoinstancyjne orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., po rozpatrzenia odwołania Spółki A (decyzja PWIS z dnia 24 sierpnia 2005 r., Nr [...]). Przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji skierował zainteresowaną na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Placówka także rozpoznała u J. P. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rąk na tle zawodowym (orzeczenie z dnia 5 lipca 2005 r., Nr [...]). Spółka zaskarżyła decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując zasadność przyjęcia przez organy inspekcji sanitarnej obu instancji orzekające w sprawie, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między warunkami, a jakich J. P. wykonywała pracę w zakładzie prowadzonym przez stronę skarżącą, a stwierdzoną u J. P. chorobą. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach - skrótowo - jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, między innymi te, które zostały wymienione w art. 145-150 p.p.s.a. Godzi się przy tym zauważyć, iż według art. 134 § 1 p.p.s.a., "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." Biorąc pod uwagę przywołane przepisy, Sąd był zobowiązany wyeliminować z obrotu prawnego decyzje wydane przez organy inspekcji sanitarnej obu instancji, choć - przede wszystkim - z innych powodów, niż te, które naprowadziła strona skarżąca. Podstawowym aktem normatywnym, który miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jest bez wątpienia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwane w dalszych wywodach - "rozporządzeniem". Przepisy rozporządzenia regulują między innymi zagadnienie właściwości (także miejscowej) organów inspekcji sanitarnej orzekających w sprawach stwierdzania chorób zawodowych. W tym zakresie - po myśli § 3 ust. 3 rozporządzenia - "Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się: 1) właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu; 2) właściwemu inspektorowi pracy - których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub według krajowej siedziby pracodawcy w przypadku, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie." Postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej powinno być zaś wszczęte przez właściwego (a nie któregokolwiek!) państwowego inspektora sanitarnego, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej (§ 4 ust. 1 in principio rozporządzenia). Przytoczone przepisy eliminują - jako lex specialis - możliwość zastosowania w sprawie art. 21 k.p.a. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że oba wydane do tej pory rozstrzygnięcia (PPIS i PWIS we W.) podjęte zostały bez dokonania jakichkolwiek czynności weryfikujących te okoliczności sprawy, które przesądzałyby o właściwości miejscowej wymienionych organów. Było to zaś niezbędne w świetle dyspozycji określonej w art. 19, zgodnie z którą "Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej". W sprawie jest bezsporne, iż J. P. świadczyła pracę w S.. Zgłoszenie podejrzenia występowania u niej choroby zawodowej adresowane było w związku z tym (przez tamtejsze służby medyczne) do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (a nie we W.). Godzi się też zauważyć, iż to Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Zachodniopomorskie Centrum Leczenia i Profilaktyki w S., zdiagnozował u J. P. chorobę zawodową. Przekazanie - w tej sytuacji - całej zgromadzonej dokumentacji dolnośląskim organom inspekcji sanitarnej do załatwienia sprawy "według kompetencji" byłoby uzasadnione - zważywszy na Wrocław jako miejsce krajowej siedziby Spółki A - jedynie przy założeniu, że dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego była zgromadzona w tej właśnie siedzibie (§ 3 ust. 3 in fine rozporządzenia). Tymczasem ze zgromadzonej do tej pory przez organy dokumentacji sprawy wcale nie wynika, że tak właśnie było. Przeciwnie, niektóre dokumenty (np. "Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", sporządzona przez pracownika szczecińskiego oddziału Spółki A) sugerowałaby raczej, iż dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego była gromadzona w S., a nie we W., gdzie mieści się krajowa siedziba pracodawcy. Wątpliwości dotycząc zachowania właściwości miejscowej przez organy orzekające w sprawie powinny być w każdym razie usunięte przed wydaniem decyzji, a to w celu zadośćuczynienia dyspozycji wynikającej z art. 19 k.p.a. Jedynie to, iż zarysowane w tym zakresie wątpliwości nie zostały usunięte w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego uniemożliwił przyjęcie przez Sąd - w kategoryczny sposób - iż istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji, wskazana w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tego samego powodu (istnienie nadal wspomnianych wątpliwości) wypada jednak skontaktować, iż nadal istnieje realne niebezpieczeństwo naruszenia przez organy - w tym konkretnym przypadku - przepisów o ich właściwości miejscowej. W konkluzji należało przyjąć, iż niewyjaśnienie przez organy obu instancji, które podjęły do tej pory rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, zagadnienia właściwości miejscowej, stanowi tzw. "inne naruszenie przepisów postępowania", które mogło mieć - z oczywistych powodów, jeśli zważyć zagrożenie sankcją nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) - wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dawało z kolei podstawę - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. - do uchylenia przez Sąd decyzji organów inspekcji sanitarnej obu instancji . Dlatego też orzeczono, jak w osnowie. Sąd zwraca dodatkowo uwagę, iż organ, który okaże się miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy J. P., powinien szczegółowo odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych przez zakład pracy. Uzasadnienia obu decyzji wyeliminowanych z obrotu nie odpowiadają w tym zakresie standardowi określonemu w art. 107 § 3 k.p.a. Spostrzeżenie to dotyczy zwłaszcza bezkrytycznego przyjęcia przez organy pełnej treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Zachodniopomorskiego Centrum Leczenia i Profilaktyki w S. Nr [...] z dnia 7 kwietnia 2003 r. W dokumencie tym stwierdzono zaś między innymi: "Zmiany chorobowe cofały się pod wpływem leczenia i w czasie przerw w pracy (zwolnienia lekarskie, urlopy) ale pojawiały się ponownie po podjęciu pracy (podkreślenie Sądu)". Tymczasem wiarygodność takiego stwierdzenia - jak słusznie zarzucono w skardze - podważa fakt, iż po rozpoznaniu przedmiotowej choroby zawodowej przez jednostkę orzeczniczą I stopnia J. P. nie wróciła już do pracy w szczecińskim oddziale Spółki A (do końca zatrudnienia jej w tym zakładzie), przedstawiając zwolnienia lekarskie na kolejne okresy (kopie tych zwolnień znajdują się w dokumentacji sprawy).