III SA/Wr 48/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-04-24
Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Magdalena Jankowska-Szostak, Małgorzata Malinowska-Grakowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych może zostać wydana, gdy przedsiębiorca, któremu udzielono zezwolenia, znajduje się w stanie upadłości likwidacyjnej, a zezwolenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych, która straciła moc?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ organ odwoławczy, będący jednocześnie autorem decyzji organu pierwszej instancji, był ustawowo wyłączony od orzekania w sprawie na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Stan faktyczny
Spółka A uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki, Dyrektor Izby Celnej stwierdził wygaśnięcie zezwolenia z powodu jego bezprzedmiotowości. Syndyk masy upadłości zaskarżył tę decyzję, argumentując, że upadłość nie powoduje bezprzedmiotowości zezwolenia i że syndyk nie prowadzi działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując na rygorystyczne wymogi dotyczące podmiotów prowadzących działalność hazardową i zakaz powierzania jej innym podmiotom. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając naruszenie przepisów o wyłączeniu organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości A Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej (w skrócie "o.p.") – po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od własnej decyzji z dnia [...]r, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie w sprawie wygaśnięcia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r w sprawie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 198 punktach gier na terenie województwa D.
W uzasadnieniu decyzji wydanej w drugiej instancji organ wskazał następujące okoliczności faktyczne sprawy.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] na mocy przepisów ustawy z dnia 29-07-1992r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004r. nr 4, poz. 27 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej we W. udzielił Spółce z o.o. A zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 198 punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego.
W związku z wejściem w życie z dniem 31-10-2009r. ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009r. (Dz.U. nr 168, poz. 1323), która przeniosła dotychczasowe zadania organów podatkowych wynikające z ustawy o grach i zakładach wzajemnych na organy celne, cały materiał dowodowy zebrany w sprawie został przekazany w dniu [...] r. do Izby Celnej we W.
W dniu 01-01-2010r. weszła wżycie ustawa z dnia 19-11-2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), a straciła moc cyt. wyżej ustawa z dnia 29-07-1992r. o grach i zakładach wzajemnych.
Organ I instancji uzyskał informację, iż Sp. z o.o. A znalazła się w stanie upadłości i jest obecnie zarządzana przez syndyka oraz, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi-Północ w Warszawie, Sąd Gospodarczy, IX Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych, z dnia [...] r. o sygn. akt [...] zostało zmienione postanowienie z dnia [...]r. o ogłoszeniu upadłości A Sp. z o.o. w W., z możliwością zawarcia układu, na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego.
Ponadto organ stwierdził także, że przepis art. 169 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego jednoznacznie wyklucza możliwość prowadzenia przez syndyka działalności wymagającej zezwolenia, co dotyczy również przedmiotowego zezwolenia w sprawie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych posiadanego przez Sp. z o.o. A; nadto zaś żaden przepis ustawowy ani żaden zapis zawarty w przedmiotowym zezwoleniu nie przewidują możliwości prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych przez osobę inną niż przedsiębiorca. Tym samym organ uznał, że decyzja z dnia [...] r. stała się bezprzedmiotowa i - w myśl art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...]r. stwierdził jej wygaśnięcie.
Syndyk masy upadłości A Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.
Odwołujący się zarzucił, że ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacją majątku przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie gier na automatach niskich wygranych nie może skutkować bezprzedmiotowością decyzji o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie przedmiotowej działalności, a tym samym stwierdzeniem je wygaśnięcia.
Syndyk nie prowadzi działalności w zakresie gier na automatach niskich wygranych. Podejmuje on jedynie działania mające na celu utrzymanie przedsiębiorstwa w stanie niepogorszonym do czasu jego likwidacji w celu zapewnienia możliwie najpełniejszego zaspokojenia wierzycieli upadłego (art. 2 puin). Czynności syndyka nie są zatem nastawione na prowadzenie działalności gospodarczej i czerpanie zysków, lecz zmierzają do jak najkorzystniejszego spieniężenia majątku upadłego i spłaty jego długów. Ponieważ syndyk wykonuje czynności w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego, podmiot praw i obowiązków wynikających z udzielonego zezwolenia pozostaje niezmieniony i w niniejszej sprawie jest nim nadal spółka A.
Dalej odwołujący wywodził, że zgodnie z art. 316 puin, przedsiębiorstwo upadłego winno być sprzedane jako całość, chyba że nie jest to możliwe, a na nabywcę, zgodnie z art. 317 puin, przechodzą wszystkie koncesje, zezwolenia, licencje i ulgi, które zostały udzielone upadłemu, chyba że ustawa lub decyzja o ich udzieleniu stanowią inaczej. Zdaniem strony ponieważ ani udzielone zezwolenie ani ustawa o grach hazardowych nie wiążą z ogłoszeniem upadłości żadnych skutków prawnych prowadzi to do wniosku, że upadłość przedsiębiorcy jest okolicznością indyferentną na gruncie ustawy o grach hazardowych. Skoro więc ustawodawca z jednej strony w prawie upadłościowym i naprawczym wskazał na przejście tych uprawnień na nabywcę, a z drugiej strony w ustawie hazardowej nie przewidział żadnych skutków prawnych upadłości przedsiębiorcy, ogłoszenie upadłości nie skutkuje wygaśnięciem zezwoleń udzielonych upadłemu. Wygaśnięcie zezwoleń byłoby zresztą nie do pogodzenia z istotą prawa upadłościowego, ponieważ pozbawiałoby de facto wierzycieli prawa do zaspokojenia swoich wierzytelności, jako że najbardziej wartościowym składnikiem masy upadłości są właśnie posiadane uprawnienia. Prawo upadłościowe ma za zadanie chronić wierzycieli, a nie pogarszać ich sytuację. Gdyby przyjąć, że ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, która przecież zawsze skutkuje ustanowieniem syndyka, powoduje automatycznie wygasanie zezwoleń przyznanych upadłemu, postępowanie upadłościowe wyrządzałoby szkodę wierzycielom, zamiast im służyć.
Ponadto odwołujący podkreślił, że syndyk podejmuje wszystkie czynności pod nadzorem i w porozumieniu z sędzia-komisarzem, który czuwa nad prawidłowym przebiegiem postępowania upadłościowego. Syndyk wydzierżawił przedsiębiorstwo, a teraz podejmuje działania mające na celu przygotowanie go do sprzedaży. Żadna z jego czynności nie została zakwestionowana przez sędziego-komisarza.
Rozpatrując złożone odwołanie Dyrektor Izby Celnej we W. nie uznał zarzutów strony i decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. w sprawie wygaśnięcia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że przedmiotowe zezwolenie z dnia [...] r. udzielone spółce przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29-07-1992r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004r. nr 4, poz. 27 ze zm.).
Wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 tej ustawy zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie (...) gier na automatach o niskich wygranych obejmuje: 1.nazwę spółki; 2.zatwierdzoną strukturę udziałów lub akcji imiennych, a także nazwiska członków zarządu i rady nadzorczej spółki;3.miejsce urządzania gier lub zakładów; 4.rodzaj i minimalną oraz maksymalną liczbę gier lub zakładów; 5.warunki, które powinna spełniać spółka, w szczególności dotyczące zabezpieczeń, o których mowa w art. 38; 6. (...); 7. nieprzekraczalny termin rozpoczęcia działalności. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy spółka, która uzyskała zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w art.2 (także gier na automatach o niskich wygranych) nie może powierzyć innemu podmiotowi wykonywania czynności związanych z prowadzeniem lub urządzaniem tych gier lub zakładów. Nadto automaty i urządzenia do gier nie mogą stanowić własności osób trzecich (ust. 2 tego artykułu).
Organ zwrócił też uwagę, że członkowie władz (zarząd i rada nadzorcza) oraz wspólnicy spółki ubiegającej się o zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, na mocy przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych podlegali ścisłej weryfikacji w zakresie nienagannej opinii oraz musieli udokumentować fakt, że nie byli skazani prawomocnym wyrokiem za popełnione umyślnie przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych); osoby te, dodatkowo - pod rygorem stwierdzenia nieważności zezwolenia - musiały oświadczyć, że nie toczy się przeciwko nim postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości w sprawach przestępstw określonych w art. 299 Kodeksu karnego (art. 32 ust. 1 pkt 19 i ust. la). Już samo istnienie uzasadnionych zastrzeżeń z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego wobec tych osób - stanowiło uzasadnioną przesłankę do odmowy wydania zezwolenia (art. 27b). Udziałowcy spółki musieli dodatkowo udowodnić legalność kapitału, którym sfinansowali objęte w spółce udziały (art. 27a).
Nieusuwanie pojawiających się naruszeń przepisów, stanowiło podstawę do cofnięcia zezwolenia (art. 52 ust. 2 ustawy o grach i zakładach wzajemnych). Zgodnie natomiast z art. 129 ust. 1 nowej, obowiązującej od dnia 01-01-2010r. ustawy, tj. ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Według organu na podstawie zacytowanych wyżej przepisów wyraźnie widać, że wolą ustawodawcy było objęcie tej szczególnej formy działalności - hazardu (w tym gier na automatach o niskich wygranych) szczególnymi i bardziej rygorystycznymi niż w przypadku innych form działalności gospodarczej - wymaganiami względem podmiotów je prowadzących. Zezwolenia w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych były ściśle przypisane konkretnemu podmiotowi ( podmiotowi tworzonemu przez konkretne, wskazane z imienia i nazwiska osoby, tj. jego udziałowców, członków zarządu i rady nadzorczej). Każdorazowa zmiana w zakresie składu osobowego organów władz spółki wymagała decyzji zmieniającej (zmieniającej ostateczną decyzję w sprawie zezwolenia) wydawanej w trybie nadzwyczajnym przez właściwego w sprawie dyrektora izby skarbowej a od [...]r. - dyrektora izby celnej. Każdorazowa akceptacja nowego składu osobowego władz lub udziałowców spółki poprzedzona była w/w weryfikacją w zakresie (odpowiednio do sprawy): nienagannej opinii i niekaralności kandydata i/lub legalności źródeł pochodzenia kapitału służącego objęciu udziałów w spółce. Planowana zmiana struktury kapitału wymagała nawet wydania specjalnego zezwolenia (uprzedniej zgody) na późniejsze jej dokonanie (art. 26 ust. 4 i następne ustawy o grach i zakładach wzajemnych).
Dyrektor zważył, że w takiej rzeczywistości prawnej, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że ktokolwiek poza wskazaną spółką o zatwierdzonej strukturze kapitału oraz zatwierdzonym i wskazanym zgodnie z w/w przepisem (art. 35 ust. 1 o grach i zakładach wzajemnych) składzie osobowym rady nadzorczej, reprezentowanej przez zatwierdzony zarząd - może być upoważniony do prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych na podstawie przedmiotowego zezwolenia. Poza wskazanymi przepisami w zakresie weryfikacji w/w osób, dobitnie potwierdza to także zacytowany już wyżej art. 28 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych zakazujący powierzania innemu podmiotowi wykonywania czynności związanych z prowadzeniem urządzaniem ustawowych gier. Powyższe oznacza, że w myśl przepisów ustawy z dnia 29-07-1992r. o grach i zakładach wzajemnych w związku z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19-11-2009r. o grach hazardowych - możliwość prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych jest niezbywalnym prawem tylko i wyłącznie podmiotu (spółki o zatwierdzonym składzie osobowym organów jej władz oraz strukturze kapitału), któremu udzielono zezwolenia.
Zdaniem organu tego prawa nie ma także syndyk. Potwierdza to przepis art. 169 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, zgodnie z którym syndyk lub zarządca prowadzący przedsiębiorstwo upadłego nie może prowadzić działalności wymagającej koncesji albo zezwolenia, chyba że co innego wynika z ustawy lub decyzji o przyznaniu koncesji albo zezwolenia. W sprawie nie zachodzą wskazane w tym przepisie wyjątki gdyż odmienne stanowisko nie wynika ani z ustawy, ani z decyzji o przyznaniu zezwolenia.
Wobec powyższego, w opinii organu - decyzja z dnia [...]r. stała się bezprzedmiotowa i w myśl art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ, obowiązany był stwierdzić jej wygaśnięcie.
Zgodnie bowiem z art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzją w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Organ wskazał, że bezprzedmiotowość zachodzi wówczas gdy przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji, a zatem podmiot lub przedmiot tego stosunku albo gdy nastąpiła zasadnicza zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej (T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji... s.51-55). W zaistniałym stanie faktycznym, w ocenie organu, taka sytuacja wystąpiła - postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi-Północ w Warszawie, Sąd Gospodarczy, IX Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych, z dnia [...] r. o sygn. akt [...] zostało zmienione postanowienie z dnia [...] r. o ogłoszeniu upadłości A Sp. z o.o. w W., z możliwością zawarcia układu, na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego. Spółka znalazła się w stanie upadłości i jest obecnie zarządzana przez syndyka. To oznacza, że przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji; a mianowicie podmiot tego stosunku, czyli A spółka z o.o. reprezentowana przez zatwierdzony w zezwoleniu zarząd. Tym samym decyzja (zezwolenie) funkcjonuje w obrocie prawnym, nie mniej jednak z uwagi na wyżej opisane przeszkody - nie może być wykonywana. Zachodzi tu zatem bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Na powyższą decyzję strona skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., zarzucając naruszenie:- art. 160 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (puin) poprzez jego pominięcie, - art. 206 puin poprzez jego pominięcie, - art. 169 puin poprzez jego wadliwą interpretacją; - art. 35 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez jego wadliwe zastosowanie; - art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez jego wadliwe zastosowanie; - art. 258 § 1 Ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997r. poprzez jego wadliwą interpretacją.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawie-dliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, choć z innych powodów, niż te, które naprowadzono w skardze. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Dodać należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko tut. Sądu i rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 kwietnia 2013r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 83/13.
Okolicznością, która przesądziła uchylenie przez Sąd orzekający zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. było to, iż autorem tego rozstrzygnięcia była ta sama osoba, która orzekała w tej samej sprawie na poziomie pierwszej instancji, ferując wcześniejsze orzeczenie (z dnia [...] r.). Na obu rozstrzygnięciach figuruje bowiem podpis tej samej osoby – upoważnionego przez Dyrektora Izby Celnej we W. pracownika, pełniącego obowiązki Zastępcy Dyrektora Izby Celnej B.S.
Odmienność rozpoznawanej sprawy wynika ze specyficznej realizacji zasady dwuinstancyjności, zagwarantowanej w art. 78 Konstytucji RP i w art. 127 o.p. Z art. 221 o.p. wynika mianowicie, iż w razie wydania decyzji w pierwszej instancji przez dyrektora izby celnej (między innymi przez ten organ), odwołanie od własnej decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Zgodnie zaś z art. 235 o.p., w sprawach nie uregulowanych w przepisach o odwołaniu (art. 220-234 o.p), mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Odesłanie przewidziane w art. 235 o.p. obejmuje także swoimi ramami instytucję wyłączenia pracownika organu. Skoro bowiem w art. 220-234 o.p. brak w tym zakresie szczególnych uregulowań, przyjęta w tym wypadku przez legislatora technika odesłania nasuwa jednoznaczną konkluzję o jednolitych zasadach normujących wyłączenie organu bądź jego pracownika, niezależnie od etapu procedowania w sprawie. Identyczne reguły tyczą zarówno postępowania w pierwszej instancji, jak i postępowania, którego przedmiotem jest rozpatrzenie odwołania od rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji.
Na tle tak zarysowanego problemu ogólnej natury, istotnego znaczenia nabiera zwłaszcza postanowienie art. 130 § 1 pkt 6 o.p., stosownie do którego między innymi "funkcjonariusz celny lub pracownik izby celnej" podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach, w których "brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji".
Celem tego akurat przypadku ustawowego (obligatoryjnego) wyłączenia pracownika organu jest niewątpliwie potrzeba ochrony prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronność orzekania. Ma ona stanowić gwarancję bezstronności działania administracji publicznej, poprzez przeciwdziałanie możliwości przenoszenia ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie odwoławcze. W ramach tego ostatniego, sprawa jest wszak ponownie rozpatrywana merytorycznie, a ocena w tym zakresie powinna być obiektywna.
Dokonując interpretacji normatywnego zwrotu "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" – w rozumieniu art. 130 § 1 pkt 6 o.p. – wypada przyjąć, że w szerokim rozumieniu tego zwrotu mieszczą się wszystkie istotne czynności procesowe, a więc te czynności, które wpływają (lub mogą wpływać) wprost na załatwienie sprawy, a konkretnie – na jej wynik, czyli kierunek podejmowanego rozstrzygnięcia. Natomiast w sensie wąskim, "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" ma – ponad wszelką wątpliwość – miejsce w odniesieniu do samego już aktu podejmowania konkretnego rozstrzygnięcia. Oceny ziszczenia się, tak wąsko rozumianej przesłanki wyłączenia pracownika organu, należy przy tym dokonywać przez pryzmat tego spośród obligatoryjnych elementów decyzji, którym jest – zgodnie z art. 210 § 1 pkt 8 o.p. – podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Taka zaś sytuacja zachodzi ewidentnie w rozpoznawanym przez Sąd przypadku. Pierwotna decyzja oraz decyzja wydana po rozpatrzeniu odwołania podpisane bowiem zostały przez tą samą osobę i opatrzone imiennymi pieczątkami, w treści których zawarte są dane wskazujące na zajmowane przez tą osobę stanowisko w strukturze Izby Celnej we W. (p.o. Zastępcy Dyrektora).
W świetle postanowienia art. 130 § 1 pkt 6 o.p. i dokonanej wykładni tego przepisu jest oczywiste, że ferując pierwotną decyzję (z dnia 19 września 2012 r.) osoba działająca z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej i pełniąca obowiązki Zastępcy tegoż Dyrektora była wyłączona ustawowo od podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych istotnych dla weryfikacji zgodności z prawem tego orzeczenia w toku postępowania odwoławczego. Wyłączenie to obejmowało tym bardziej zakaz wydania orzeczenia kończącego postępowanie wszczęte wniesieniem odwołania przez spółkę. Orzekając dwukrotnie w tej samej sprawie – w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i rozpatrując odwołanie od wydanej w tym postępowaniu, "własnej" niejako decyzji – osoba pełniąca obowiązki Zastępcy Dyrektora Izby Celnej naruszyła bezpośrednio zakaz wynikający z art. 130 § 1 pkt 6 o.p., a pośrednio – gwarancję bezstronnej, dwuinstancyjnej działalności administracji publicznej, proklamowaną w art. 78 Konstytucji RP i wynikającą z art. 127 o.p. Podobne stanowisko, właśnie w odniesieniu do zagadnienie wyłączenia pracowników organu jednoosobowego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 lutego 2013 r. , I GPS 2/12 (vide: również uzasadnienie wyroku NSA z 21 lutego 2013 r., II GSK 155/11 oraz przywołane tam poglądy doktryny i inne judykaty).
Decyzja wydana przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art.130 -132, zgodnie z art.240 § 1 pkt.3 ordynacji podatkowej , stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Zgodnie z art.145 § 1 pkt.1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie wyżej wskazanych przepisów orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach (pkt II wyroku) wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Załatwienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinno być podjęte przez osobę, która nie brała udziału przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. Rozpatrując raz jeszcze sprawę strony skarżącej, organ powinien też rozważyć merytoryczne zarzuty podniesione w skardze, jak i na rozprawie, dając temu wyraz w uzasadnieniu podjętej na nowo decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło