III SA/Wr 489/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania J. F. z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Sprawa wymeldowania J. F. (dalej: strona) z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. nr [...] w K. G., była już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Decyzją z dnia [...], (Nr [...]), Burmistrz Miasta K. G. odmówił wymeldowania strony z tego lokalu, wskazując w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] (Nr [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt [...]), Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że postępowanie zostało zakończone prawidłowym orzeczeniem odmawiającym wymeldowania. Postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem jednoznacznie, iż strona nadal przebywa w przedmiotowym lokalu. Jednocześnie Sąd wskazał, iż odrębną sprawą jest kwestia anulowania zameldowania strony w tym lokalu. Sprawa ta stała się przedmiotem odrębnego postępowania. Decyzją z dnia [...] (Nr [...]), Wojewoda [...] uchylił decyzję Burmistrza Miasta K. G. z dnia [...] (Nr [...]), orzekającą o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania strony na pobyt stały w lokalu przy ul. W. [...] w K. G.. Wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., uchylił decyzję organu drugiej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w aktualnym stanie prawnym do dokonania czynności materialno – prawnej zameldowania nie jest wymagane potwierdzenie faktu pobytu strony przez wszystkich współwłaścicieli lokalu, wystarczy potwierdzenie przez jednego. Niemniej wskazał, że w sprawie organ winien wyjaśnić, czy w dacie zgłoszenia zameldowania istotnie dana osoba faktycznie przebywała w lokalu z zamiarem stałego pobytu. W konsekwencji decyzją z dnia [...] ([...]), Wojewoda [...] uchylił decyzję Burmistrza Miasta K. G. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Z kolei decyzją z dnia [...] ([...]) Burmistrz Miasta K. G. umorzył postępowanie w sprawie anulowania czynności zameldowania strony w przedmiotowym lokalu, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca tego postępowania (Z. F.) zmarł w dniu [...]. Pismem z dnia [...] H. F. (dalej: skarżąca), po śmierci męża współwłaścicielka nieruchomości, zwróciła się do Burmistrza Miasta K. G. o wymeldowania strony z lokalu przy ul. W. nr [...] w K. G., wskazując jednocześnie na nieprawidłowości przy jego zameldowaniu w tym lokalu. Wnioskodawczym podała, że strona zameldowała się w lokalu, bez uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli, w tym jej zmarłego męża. Zameldował się po to, aby po śmierci matki pozbawić rodzinę prawa do tej nieruchomości. W związku z powyższym, wnosi o wymeldowanie wyżej wymienionego z lokalu. Żądanie wymeldowania strony skarżąca potwierdziła w, skierowanym do organu pierwszej instancji, piśmie z dnia [...]. W związku z powyższym wnioskiem, organ pierwszej instancji wszczął w dniu [...] postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania strony z lokalu przy ul. W. nr [...] w K. G. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...]). W trakcie postępowania: Przesłuchana strona oświadczyła do protokołu z dnia [...], że w spornym lokalu jest zameldowana i tam mieszka. Prowadzi w nim gospodarstwo domowe i koncentruje swoje centrum życiowe. Mieszka wraz z żoną i matką. Jest także w 1/8 części współwłaścicielem spornej nieruchomości. Od momentu zameldowania jest nękany przez skarżącą. Przesłuchana skarżąca (protokół z dnia [...]) zeznała, że nie jest zainteresowana tym, czy strona mieszka przy ulicy W. nr [...] w K. G., czy też nie. Nie była tam od dwudziestu lat. Chce aby wyżej wymieniony wymeldował się z lokalu, ponieważ po śmierci matki – I. F. nie otrzyma przyznanego jej spadku. Podniosła, że strona została niesłusznie zameldowana w lokalu, ponieważ posiadała mniejszą część udziałów w wyżej wymienionej nieruchomości, ponadto uczyniła to na podstawie fałszywego oświadczenia. Zeznała także, że strona ma zadłużenie w [...] i w związku z tym, nieruchomość jest obciążona hipoteką. Pismem z dnia [...] Komenda Powiatowa Policji w K. G. poinformowała, że dokonana kontrola meldunkowa potwierdziła, że strona od [...] zamieszkuje wraz żoną w lokalu przy ulicy W. nr [...], prowadzi tam swoje gospodarstwo domowe. Przesłuchani jako świadkowie: sąsiadka M. K. (protokół z dnia [...]), zeznała, że stronę widuje przy ul. W. nr [...] od około [...] lat; sąsiadka M.K. (protokół z dnia [...]) zeznała, że strona mieszka u swojej mamy od około [...] lat. Przesłuchana matka strony (protokół z dnia [...]), oświadczyła, że jej syn (strona) zamieszkuje wraz z nią w lokalu przy ul. W. nr [...] od [...] r. Zeznała także, że podpisała wniosek o jego zameldowanie w tym lokalu. W aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa z dnia [...]., sporządzona przez pracowników Urzędu Miasta K. G., w której stwierdzono, że mieszkanie przy ul. W. nr [...] nosi znamiona zamieszkiwania w nim strony. Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiadomił zainteresowane strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszania żądań. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] skarżąca potrzymała swoje żądanie odnośnie wymeldowana strony z przedmiotowego lokalu, który dokonał tego meldunku bez zgody jej męża. Decyzją z dnia [...] ([...]), Burmistrz Miasta K. G. odmówił wymeldowania strony z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. W. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że z ustaleń organu wynika, że bezspornym jest fakt zamieszkiwania strony w tym lokalu. Skoro strona stale realizuje tam swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytkowania ( odzież, żywność , meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję, zdaniem organu, należało orzec jak w sentencji W uzasadnieniu wskazano także, że nieprawdzie jest twierdzenie, że zameldowanie strony nastąpiło na podstawie fałszywego oświadczenia. Druk zgłoszenia pobytu stałego został podpisany przez jego matkę (współwłaścicielkę nieruchomości), która faktycznie zamieszkuje w spornym lokalu, a nie tak jak podnosi skarżąca przez Z.F. Do zameldowanie wystarczy potwierdzenie pobytu przez jednego z współwłaścicieli. Zdaniem organu, strona jako współwłaściciel nieruchomości mogła sama zameldować się w przedmiotowym lokalu, bez podpisywania wniosku przez innych współwłaścicieli. W obszernym odwołaniu skarżąca zakwestionowała zasadność powyższej decyzji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy wymeldowania strony z przedmiotowego lokalu, podtrzymała stanowisko, że strona zameldowała się w nim podstępem i to mimo tego, że posiada mieszkanie własnościowe. Zdaniem skarżącej, strona nie chcąc obciążać hipoteką własnego mieszkania, zameldowała się przy ul. W. nr [...]. W świetle powyższego winna zostać wymeldowana. Rozpatrując odwołanie, zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że strona zamieszkuje w spornym lokalu, posiada w nim swoje rzeczy i tam koncentruje swój pobyt. Ma do lokalu swobodny dostęp. Wskazano w uzasadnieniu, że faktu tego nie kwestionuje także skarżąca, podnosi jedynie, że zależy jej na wymeldowaniu strony. Ponadto fakt zamieszkiwania strony w lokalu przy ulicy W. [...] w K. G. został potwierdzony przez kontrolę meldunkową i przesłuchanych w postępowaniu świadków, w tym matkę strony, która jako współwłaścicielka nieruchomości potwierdziła fakt pobytu syna w lokalu. W tym stanie, zdaniem organu, nie została spełniona przesłanka "opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się", od której wystąpienia art. 15 ust. 2 cyt. ustawy uzależnia administracyjne wymeldowanie z lokalu. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że przepisy meldunkowe mają wyłącznie charakter rejestrujący, ich głównym celem jest zbieranie informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób - czyli rejestracja stanu faktycznego. Zdaniem organu, z posiadanych dokumentów jednoznacznie wynika, że znajdujący się w dokumentach ewidencji ludności zapis o zameldowaniu strony na pobyt stały w lokalu przy ulicy W. [...] w K. G., jest zgodny z faktycznym miejscem pobytu wyżej wymienionego. W dalszej części uzasadnienia organ, odnośnie podnoszonej kwestii zgody współwłaścicieli na zameldowanie, wskazał, iż w obowiązującym stanie prawnym zameldowanie osoby na pobyt stały lub czasowy uzależnione jest tylko i wyłącznie od spełnienia przesłanki zamieszkania w lokalu z zamiarem stałego lub czasowego pobytu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu (właściciel lub najemca) zobowiązana jest do potwierdzenia na zgłoszeniu meldunkowym faktu, iż ubiegający się o zameldowanie rzeczywiście w lokalu przebywa. Potwierdzenie to nie jest jednakże zgodą na zameldowanie. Natomiast fakt pobytu strony w lokalu został potwierdzony przez matkę, która jest także współwłaścicielem nieruchomości. Jednakże nie było to konieczne, gdyż strona również jest w 1/8 części współwłaścicielem spornego lokalu. Natomiast kwestie rozliczeń finansowych i spadkowych, zdaniem organu odwoławczego, pozostają bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygania sporów w tym zakresie należy dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca w obszernym piśmie przedstawiła podejmowane przez jej zmarłego męża oraz przez nią zabiegi w sprawie doprowadzenia do wymeldowania strony z przedmiotowego lokalu, a także przebieg prowadzonych w tym przedmiocie postępowań administracyjnych. Podniosła, że w związku z wyrokiem sądu administracyjnego z dnia [...], organ pierwszej instancji umorzył postępowanie wszczęte z wniosku jej zmarłego męża, bez zawiadomienia spadkobierców. Jej pisma podważające tą decyzję, o merytoryczne rozpoznanie sprawy, organ pozostawiał bez rozpoznania, z uzasadnieniem, że nie jest stroną w sprawie. Potrzymała stanowisko, że zameldowanie strony nastąpiło podstępem, bez zgody jej zmarłego męża, który był współwłaścicielem w 4/8 nieruchomości przy ul. W. nr [...]. Wskazał, ze strona posiada własnościowe mieszkanie spółdzielcze, gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Podniosła, że strona zameldował się w przedmiotowym lokalu w celu obciążenia nieruchomości przy ul. W. nr [...] hipoteką, na zabezpieczenie należności wobec Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącej, z uwagi na powyższe, strona winna zostać wymeldowana z przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W ocenie Sądu wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie uchybia obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu, czy też nie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V. SA 3089/03, LEX 160723; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). W tym stanie rzeczy, w sprawie, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania strony wskazać należało ustanie jego pobytu w spornym lokalu. Nie mają znaczenia w sprawie (wymeldowania) podnoszone przez skarżącą nieprawidłowości związane z zameldowaniem strony w tym lokalu, z tym, iż współwłaściciel w 4/8 nieruchomości nie wyraził zgody na powyższe zameldowanie, a także okoliczność, że strona winna być wcześniej wymeldowana. Wskazać należy w tym miejscu, iż – o czym była mowa wcześniej - prawomocnym wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na decyzję Wojewody [...]z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania strony z tego lokalu, uznającą, że strona przebywała w przedmiotowym lokalu. Natomiast postępowanie, jak także wskazano wcześniej, w przedmiocie anulowania materialno - technicznej czynności zameldowania na pobyt stały strony, po wyroku WSA we W. z dnia [...] zostało umorzone ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, jest odmowa wymeldowania strony z przedmiotowego lokalu, zakończona decyzją Wojewody [...] z dnia [...]. Jak już wskazano, wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest więc fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, LEX nr 50123 Mając na uwadze powołane orzecznictwo stwierdzić należy, że zadaniem organów administracji orzekających w sprawie wymeldowania strony z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. W. nr [...] w K. G. było ustalenie w toku postępowania administracyjnego, czy skarżący opuścił sporny lokal i czy nastąpiło to w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu przedstawionym powyżej. Istotny dla sprawy wymeldowania strony jest więc fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu. Organy administracyjne trafnie przyjęły, że strona zamieszkuje w lokalu miejsca stałego zameldowania w przy ulicy W. nr [...] w K. G.. Potwierdziła to kontrola meldunkowa dokonana przez Komendę Powiatową Policji, potwierdzają to przesłuchani w postępowaniu świadkowie a także matka strony. Co istotne, tego faktu – zamieszkiwania strony w lokalu, a więc nie opuszczenia go – nie neguje skarżąca. Jak oświadcza w sporządzonych pismach, w tym w odwołaniu i skardze, nie interesuje ją czy strona tam mieszka, czy nie, istotne jest dla niej oby tam nie była zameldowana. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wymeldowania strony z lokalu, zakończone orzeczeniem odmawiającym wymeldowania, wykazało iż strona przebywa w lokalu przy ul. W. [...] w K. G.. W tej sytuacji, zdaniem Sądu organy administracyjne trafnie uznały, że nie została spełniona przesłanka "opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się", od której wystąpienia art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy uzależnia administracyjne wymeldowanie z lokalu. Odrębną kwestią jest podnoszona przez skarżącą okoliczność zasadności "zameldowania" strony w przedmiotowym lokalu. Wskazać należy, że zagadnienie prawidłowości zameldowania strony w spornym lokalu nie mogło być przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Sąd, skoro zagadnienie to nie zostało rozstrzygnięte w "nowym" postępowaniu przez organy meldunkowe. Poprzednie, jak wskazano, zostało umorzone. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów proceduralnych mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie skarżąca nie została formalnie powiadomiona o przesłuchaniu świadków, o możliwość zadawania im pytań. Niemniej skarżąca nie neguje ustaleń poczynionych w oparciu o ich zeznania, że strona zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ponadto skarżąca została powiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego i o możliwości złożenia stosownych wyjaśnień. Skarżąca została także zawiadomiona o zakończeniu postępowania przez organ pierwszej instancji i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów, zgłoszenia żądań. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...]., podtrzymała jedynie swoje zastrzeżenia co do nieprawidłowości zameldowania strony. Pomimo stworzenia więc skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, obejmującego także zeznania świadków oraz informację Policji, strona nie zgłosił zastrzeżeń co do prawidłowości postępowania, nie wniosła, że chce przesłuchać świadków, nie wskazała pytań jakie chciałby im zadać, nie czyniła zarzutu ustaleniom Policji. Te zachowania wskazują, że skarżąca nie podważa wiarygodności zebranego materiału dowodowego, dotyczącego mieszkania strony w przedmiotowym lokalu. Ponieważ Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (uwzględniając przedstawione ramy zaskarżenia), skargę należało oddalić, kierując się dyspozycją przewidziana w art. 151 p.p.s.a.