III SA/Wr 493/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, postanawia: przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę I. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Pismem z dnia 12 lutego 2012 r. M. G. – córka I. G. wniosła do sądu "wniosek o sporządzenie uzasadnienia" oraz "wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia". W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż mama przebywa na terytorium N. i u niej mieszka. Nie jest w stanie wrócić do Polski gdyż jako osoba nieuleczalnie chora ([...]) wymaga całodobowej opieki. W dalszej części uzasadnienia szczegółowo opisując stan zdrowotny mamy, wskazała, iż od dnia [...] r. tj. od dnia w którym mama przeszła [...], do [...] r. przebywała w szpitalu w L.. Wreszcie podniosła, iż w dniu posiedzenia Sądu (w dniu 2 lutego 2012 r.) "telefonowała do informacji w Sądzie Administracyjnym zapytać o sprawę i poradzić się czy może poinformować Sąd -przed posiedzeniem - o sytuacji zdrowotnej jej mamy, aczkolwiek Pani powiedziała, iż przed rozprawą jest to zbyteczne, ewentualnie po zakończeniu posiedzenia w ramach odwołania. Nie wiedziała tylko, że czas na odwołanie to siedem dni. Czekała w nieświadomości na korespondencję z Sądu, dopiero w dzisiejszej rozmowie telefonicznej z inną Panią dowiedziała się, że sąd nie informuje drogą korespondencyjną o wyniku posiedzenia". Dlatego też – z uwagi na przeoczenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku z powodu choroby matki, przemęczenie oraz niewiedzę - wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia. Na potwierdzenie opisanych okoliczności dołączono do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnictwo do działania w imieniu matki, pismo z Kliniki Uniwersytetu S. oraz uwierzytelniony odpis "ustanowienia opiekuna prawnego" (pismo z dnia 2 marca 2012 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przepisy art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przewidują możliwość przywrócenia terminu, w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy w uchybieniu terminu. Ponadto, wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie, wraz z wnioskiem, strona musi dokonać czynności, dla której termin był wyznaczony. Podstawowe kryterium, na podstawie którego należy rozpoznawać wniosek o przywrócenie terminu stanowią zatem okoliczności uprawdopodobniające istnienie lub brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i w orzecznictwie sądowym przyjęte jest, że wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04, niepubl.). Przy ocenie winy (lub jej braku) w uchybieniu terminu przez stronę, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX Nr 50679). Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Okolicznością taką może być na przykład nagła choroba (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r., I OZ 246/08, LEX Nr 479292). Rozpoznając wniosek w niniejszej sprawie należy również przywołać postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2004 r., I CZ 142/04, LEX Nr 277071), zgodnie z którym, jeżeli zdarzenie uniemożliwiające dokonanie czynności nastąpiło choćby w ostatnim dniu terminu, w którym czynność miała być dokonana, to nie można przyjąć, że niedokonanie czynności jest zawinione. Brak winy w uchyleniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku strony skarżącej, Sąd stwierdza, iż strona wykazała okoliczności usprawiedliwiające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego przed tutejszym Sądem w dniu 2 lutego 2012 r. Zdaniem Sądu, ciężka, nieuleczalna choroba na którą cierpi skarżąca, jej stałe niemożliwe do zaplanowania pobyty w szpitalu oraz konieczność sprawowania nad nią całodobowej opieki przez jej córkę będącą jej opiekunem prawnym, należy w istocie potraktować jako okoliczności usprawiedliwiające brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. W konsekwencji, skoro nie można w tym przypadku postawić skarżącej zarzutu o zawinionym niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zasadnym było – w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. – przywrócenie uchybionego terminu i tak też Sąd orzekł.