III SA/Wr 494/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu M. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 494/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł na wyżej oznaczoną decyzję, skarżący M. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniósł, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z dwójką dzieci w wieku [...] i [...] lat. Dodał, że mieszka w domu rodziców. Podał, że pobiera rentę z KRUS w kwocie [...] zł miesięcznie i dołączył decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. przyznającą mu rentę rolniczą w kwocie [...] zł z której potrącane jest świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł. Z decyzji tej wynika, że świadczenie miesięczne do wypłaty wynosi [...] zł netto. Wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 i nie posiada oszczędności oraz nieruchomości, przedmiotów i papierów wartościowych. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia [...] września 2014 r. wezwano skarżącego do nadesłania – w terminie siedmiu dni - dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej i wyjaśnień tj. a) dowodów potwierdzających wysokość dochodów wnioskodawcy i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne), b) wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy i małżonka; c) dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne), d) zeznania podatkowego za 2012 r. 2013 r., e) wyjaśnienia czy powadzona jest egzekucja nienależnie pobranych płatności obszarowych wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt, f) wyjaśnienia czy obecnie prowadzi działalność rolniczą i czy posiada grunty rolne ze wskazaniem ich powierzchni wraz z dowodami potwierdzającymi aktualną wysokość dopłat z tytuł działalności rolniczej (dwie ostatnie decyzje przyznające dopłaty, przelew bankowy), g) ostatniej decyzji w sprawie wymiaru podarku rolnego, leśnego i od nieruchomości, h) wyjaśnienia czy opłaca podatek dochodowy i w jakiej formie lub czy prowadzi dział specjalny produkcji rolnej (wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt), i) wyjaśnienia czy dzieci faktycznie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy razem z nim zamieszkują skoro z decyzji ustalającej wysokość renty wynika, że z przysługującego mu świadczenia rentowego potrącana jest kwota [...] zł z tytułu alimentów i czy są to alimenty na rzecz dzieci (należało nadesłać również wyrok sądu zobowiązujący skarżącego do płacenia alimentów), j) wyjaśnienia czy matka dzieci łoży na ich utrzymanie i w jakiej wysokości wraz z dowodami potwierdzającymi te dane (przelew bankowy, przekaz pocztowy) i czy zamieszkuje wraz dziećmi oraz czy matka dzieci została zobowiązana do płatności alimentów na mocy wyroku sądu (należało nadesłać wyrok sądu), k) wyjaśnienia czy korzysta ze świadczeń rodzinnych na dzieci i zaliczki alimentacyjnej wraz z ostatnią decyzją przyznającą prawo do tych świadczeń. W wezwaniu tym wskazano również, że w przypadku braku dokumentów wniosek zostanie rozpoznany na podstawie akt sprawy. Skarżący w odpowiedzi na to wezwanie nadesłał pismo z dnia [...] września 2014 r., w którym podał, że nie posiada innych dochodów poza rentą z KRUS. Nie posiada żadnego pola, gdyż zostało mu odebrane przez Agencję. Otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na młodszego syna w kwocie 153 zł i rodzinne i z tych dochodów się utrzymuje wraz synami, których samotnie wychowuje. Nie posiada kont bankowych ani lokat. Nie składa zeznań podatkowych, gdyż składa je KRUS. Nie ma egzekucji z tytułu nienależnie pobranych płatności obszarowych lecz innego rodzaju egzekucję. Dodał, że kontrola została przeprowadzona przez ARiMR na gruntach, które nie były już w jego posiadaniu, gdyż wyrokami Sądów został zobowiązany do zwrotu dzierżawionych gruntów. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W piśmie nadanym w dniu [...] października 2014 r. skarżący zawarł wyjaśnienia do powyższego postanowienia oraz wskazał, że nie stać go na zapłacenie 200 zł tytułem wpisu od skargi jednakże kwotę tę pożyczył i wpłacił. Przedmiotowe pismo zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący wyjaśnił, że dzieci, które wychowuje tj. synowie: T. ([...] lat) i J. ([...] lat) mieszkają razem z nim i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. W zakresie alimentów, które są potrącane przez komornika z jego świadczenia rentowego, wskazał, że są to alimenty "zaszłościowe z dawnych lat". Obecnie te dzieci są w wieku [...] i [...] lat. Ponadto, ponownie oświadczył, że nie posiada żadnej ziemi, żadnych gruntów, utrzymuje się z renty i nie posiada kont bankowych oraz żadnych dóbr osobistych. Odnośnie otrzymanych dopłat do gruntów wyjaśnił, że zostały one przyznane częściowo a nie w całości. Do sprzeciwu wnioskodawca nie załączył żadnych dokumentów. W dniu [...] listopada 2014 r. na rachunku bankowym Sądu zaksięgowana została wpłata pochodząca od skarżącego w wysokości 200 zł (k. 52 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przesłanki przyznania przez sąd osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i potrzeby finansowe strony i jej rodziny. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy osoba wykaże..". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz, w przypadku wniosku osoby fizycznej, o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy również wskazać, że zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną do podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację, która pozwala stronie na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Reasumując, informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, że skarżący uzasadniając swój wniosek podał jedynie ogólnikowo, że znajduje się trudnej sytuacji finansowej i materialnej, zasadnie, zdaniem Sądu, pismem z dnia [...] września 2014 r. został wezwany do przedłożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia [...] września 2014 r. skarżący podał, że nie posiada innych dochodów poza rentą z KRUS. Nie posiada żadnego pola, gdyż zostało mu odebrane przez Agencję. Otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na młodszego syna w kwocie 153 zł oraz rentę inwalidzką i z tych dochodów się utrzymuje wraz dwoma synami, których samotnie wychowuje. Nie posiada kont bankowych ani lokat. Nie składa zeznań podatkowych, gdyż składa je KRUS. Do pisma załączył jedynie decyzję KRUS z dnia [...] sierpnia 2014 r. ustalającą wysokość renty rolniczej wraz z odcinkiem renty oraz decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2010 r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny. Skarżący nie nadesłał dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ani też pozostałych dokumentów wymienionych w wezwaniu Sądu z dnia [...] września 2014 r., istotnych dla ustalenia zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Skarżący nie uczynił tego również w sprzeciwie. Ponadto, wnioskodawca nadal nie wyjaśnił, czy matka dzieci łoży na ich utrzymanie oraz czy została zobowiązana do płatności alimentów na mocy wyroku sądu a także czy skarżący korzysta ze świadczeń rodzinnych na dzieci i zaliczki alimentacyjnej. Przy ocenie bowiem przedmiotowego wniosku należy wziąć pod uwagę dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w tym również dzieci pozostających na utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Analiza materiału dowodowego bowiem wskazuje, że wnioskodawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku i pozwoliły na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Bez dokumentów dotyczących ponoszonych wydatków, zeznania podatkowego, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i rolnego, czy też innych istotnych wyjaśnień, sąd nie ma podstaw do zastosowania instytucji prawa pomocy. Niezastosowanie się przez skarżącego do wezwania skutkowało niewyjaśnieniem wątpliwości co do jego możliwości finansowych i uniemożliwiło poczynienie ustaleń w tej kwestii. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż wnioskodawca w dniu [...] listopada 2014 r. uiścił należny wpis. Ubocznie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.