III SA/Wr 502/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Anetta Chołuj Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2025 r. nr 1973/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z 2 października 2025 r., nr 1973/2025, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład, ZUS, organ) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350) - dalej "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141 poz. 1365) – dalej: "rozporządzenie", odmówił M. R. (dalej: skarżący, strona) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, będąca jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 18 304,35 zł, w tym: a) ubezpieczenia społeczne za okres 05/2009 r.- 12/2010 w łącznej kwocie 5 737,99 zł, w tym z tytułu: - składek -2091,59 zł, - odsetek liczonych na 14.07.2025 r. przypadających od ww. składek - 3 420,00 zł, - opłaty dodatkowej - 200,00 zł, - kosztów upomnienia - 26,40 zł b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2009 r. -12/2010 r. w łącznej kwocie 12 566,36 zł, w tym z tytułu: - składek - 4593,76 zł, - odsetek liczonych na 14.07.2025 r. przypadających od ww. składek - 7 515,00 zł, - opłaty dodatkowej - 440,00 zł, - kosztów upomnienia - 17,60 zł Uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, że należności objęte wnioskiem są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, z uwagi na wszczęcie w 2010 i 2011 r. postępowań egzekucyjnych, które nadal są prowadzone. Następnie organ wyjaśnił, że w przypadku skarżącego nie zachodzi również żadna przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, aktualnie pobiera świadczenie emerytalne oraz wykonuje pracę na umowę zlecenie. Jest w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie nastąpiło zatem stwierdzenie przez naczelnika US lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskać się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto, jak wynika z aktualnych ustaleń po wpływie wniosku o umorzenie w ramach prowadzonego wobec płatnika postępowania egzekucyjnego wpłynęła wpłata egzekucyjna na poczet należności z tytułu składek (waluta wpłaty - 09.09.2025 r.) w kwocie 440,59 zł. Dokonując oceny wniosku o umorzenie należności w kontekście wystąpienia przesłanki, określonej w § 3 ust/ 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141 poz. 1365) – dalej rozporządzenie, organ uznał za udowodnione powołane przez skarżącego problemy zdrowotne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaznaczył jednocześnie, iż do umorzenia należności nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego, czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby , a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem (następstwem) choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem niezależnie od swojego stanu zdrowia skarżący pobiera świadczenie emerytalne, w kwocie 1457,28 zł brutto, tj. 1326,12 zł netto, które stanowi dla niego stałe źródło utrzymania. Dysponuje także dodatkowym dochodem z tytułu wykonywanej umowy zlecenia, a podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z niniejszego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy była na poziomie 610 zł brutto, ok. 441 zł netto. Dodatkowo dłużnik oznajmił, że jest stanu wolnego, mieszka z synem, ale prowadzi osobne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji Zakład uznał, że chwilę obecną brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna zobowiązanego uniemożliwia mu pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS. Organ zauważł, iż wprawdzie dochód osiągany przez dłużnika jest niższy od kwoty stanowiącej minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego (która aktualnie wynosi 1897,97 zł) jednak odstąpienie od obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że zobowiązany nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę zobowiązań musi więc zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. W ocenie Zakładu brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialno - bytowa wnioskodawcy całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałego zadłużenia, tym bardziej, że dysponuje on stałym dochodem z tytułu pobieranego świadczenia, a we wrześniu 2025 r. udało się wyegzekwować kwotę 440,59 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że posiadanie innych zobowiązań (zarówno publicznoprawnych jak i cywilnoprawnych) ni e stanowi podstawy do umorzenia należności. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa, a zobowiązania wobec Zakładu nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym, ze względu ich szczególny charakter. W stosunku do dłużnika jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu przedawnienia, a tym samym wydłuża okres możliwości dochodzenia należności. Zdaniem organu umorzenie należności przed wyczerpaniem środków egzekucyjnych oraz wszelkich innych możliwości dochodzenia byłoby niewątpliwie działaniem sprzecznym z interesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podniósł, że analiza konta płatnika i wysokość zadłużenia jakie skarżący posiada wskazują, że przez cały okres prowadzenia działalności nie dokonywał on bieżących wpłat na poczet należności z tytułu składek, ale również w kolejnych latach nie podejmował działań zmierzających do polubownego spłacenia zaległości (np. w formie układu ratalnego). Zobowiązanie wnioskodawcy obejmuje lata 2009-2010 - umorzenie należności nie jest tylko niemożliwie z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłane, lecz również z uwagi na społeczną sprawiedliwość. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do tutejszego Sądu skarżący zarzucił organowi lakoniczną analizę przedstawionego przez niego materiału dowodowego, bez uwzględnienia jego sytuacji osobistej oraz z pominięciem przepisów prawa. W oparciu o powyższe, wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podkreślił, że zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Oświadczył, iż pozostaje w stałym leczeni z uwagi na [...] oraz na [...]. Nie może się jednak poddać [...], gdyż wówczas straciłby dochód z tytułu umowy zlecenia, który jest mu niezbędny do życia. Do akt sprawy załączył dokumentację medyczną potwierdzającą podnoszone trudności zdrowotne. Skarżący zauważył również , że nie tylko jego dochód jest niski, a Zakład wskazał, że znajduje się on poniżej granicy ubóstwa, ale nie jest już osoba młoda , a wiek i choroby zmniejszają jego szanse na poprawę sytuacji finansowej. Organ natomiast, podnosząc argument , że trudna sytuacja zobowiązanego musi mieć charakter trwały, nie dokonał oceny z punktu wiedzenia wieku skarżącego, który ma charakter trwały i bezpośredni wpływa na możliwość spłaty zadłużenia. Odpowiadając na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty powołane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1361 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podzielić ocenę organu co do tego, że należności objęte wnioskiem skarżącego nie uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na mocy przepisów przejściowych zawartych w ustawie z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (art. 27) termin ten ma zastosowanie również do należności powstałych przed 1 stycznia 2012 r., chyba że zgodnie z przepisami dotychczasowymi przedawnienie nastąpiłoby wcześniej. W rozpoznawanej sprawie przewidziany w poprzednio obowiązujących przepisach 10-letni termin przedawnienia należności składkowych upływał później, niż termin liczony na nowych zasadach, toteż zastosowanie znajdował termin 5 – letni. Jednocześnie stosownie do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, w stosunku do skarżącego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne: - za okres 05/2009 - 01/2010 - od 06.09.2010 r. (data doręczenia tytułów wykonawczych) do nadal, - za okres 02/2010 - 08/2010, 12/2010 - od 29.04.2011 r. (data doręczenia tytułów wykonawczych) do nadal. Tym samym bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony i nie doszło do przedawnienia tych należności. Instytucja umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych dokonywana w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie opera się o zasadę uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, kompetencja do umorzenia zaległości przysługuje organowi. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać cele leżące u podstaw akceptowalnych warunków umorzenia należności z tytułu składek. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest wobec tego do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r" II GSK 176/07, LEX nr 399183). Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma też obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania i interes społeczny. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska - które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Skoro swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Podkreślenia wymaga tym niemniej, że samo postępowanie w sprawie umorzenia należności ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności jest bowiem organ zobowiązany ocenić, czy zachodzą ustawowe przesłanki zastosowania ulgi. Co istotne, w tym zakresie nie noże być mowy o uznaniu administracyjnym. Spełnienie lub brak spełnienia przesłanek umorzenia organ musi ocenić stosując zasady dotyczące postepowania dowodowego (z uwzględnieniem tego, że jest to postepowanie wnioskowe, a zatem ciężar udowodnienia powoływanych okoliczności spoczywa na stronie) oraz swobodnej oceny dowodów. Jeżeli w wyniku prawidłowo przeprowadzonej procedury oraz dokonanej wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego Zakład dojdzie do wniosku, że przesłanki umorzenia nie zostały spełnione, ma obowiązek odmówić umorzenia należności. Dopiero stwierdzenie, że sytuacja strony uprawnia do zastosowania instytucji umorzenia należności składkowych, upoważnia organ do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego. To na tym etapie może on – ile należycie to uzasadni – dokonać wyważenia interesu publicznego oraz interesu indywidualnego strony oraz wziąć pod uwagę powszechnie chronione wartości lub celowość przyznania ulgi i podjąć decyzję o odmowie przyznania ulgi lub o jej udzieleniu. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zachodzi to, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie Zakład trafnie ocenił, że powyższe przesłanki nie zachodzą w przypadku skarżącego – co adekwatnie uzasadniono na str. 7 skarżonej decyzji. Ocenę organu w tym zakresie Sąd w całości akceptuje i podziela. Natomiast artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje ZUS możność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym miejscu Sąd zauważa, że organ z jednej strony stwierdza w zaskarżonej decyzji, że nie zaistniały przesłanki określone w § 3 rozporządzenia (str. 9 i 12 decyzji), z drugiej argumentuje, że ulga nie może zostać zastosowana zestawiając interes skarżącego z zadaniami ZUS oraz interesem społecznym (str. 11) – a więc odwołując się do kategorii nie mających odzwierciedlenia w przepisach rozporządzenia, ale mogących mieć znaczenia przy podejmowaniu decyzji na zasadzie uznania administracyjnego. Uznaniowa ocena dopuszczalności zastosowania ulgi stoi natomiast – co wyjaśniono powyżej – w sprzeczności ze stwierdzeniem, że nie zachodzą przesłanki zastosowania ulgi wskazane w rozporządzeniu. Nie jest tym samym jasne, czy organ działał w sprawie w ramach uznania administracyjnego, czy też uznał, że w ogóle nie było podstaw do rozważenia możliwości zastosowania ulgi w ramach przysługujących mu uprawnień. Przechodząc do samej oceny spełnienia przesłanek z rozporządzenia Sąd stwierdza, że stanowisko organu co do zaistnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 nie budzi zastrzeżeń Sądu. Odmiennie natomiast Sąd ocenił zawartą w skarżonej decyzji ocenę przesłanki z pkt 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem ZUS przesłanka ta nie została spełniona, bowiem skarżący posiada stały dochód z tytułu świadczenia emerytalnego oraz dodatkowe środki otrzymywane z tytułu umowy zlecenia. Jednocześnie w decyzji Zakład stwierdza, że łączne dochody skarżącego z emerytury i wykonywania umowy zlecenia są niższe niż kwota tzw. minimum socjalnego. Wskazać należy, że minimum socjalne to statystyczna wartość, która teoretycznie powinna zabezpieczać wydatki na żywność, odzież, ochronę zdrowia, mieszkanie, edukację, kulturę, regenerację i rekreację, łączność i pozostałe wydatki. Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. Organ de facto nie dokonał żadnej oceny powyższej okoliczności i nie wyjaśnił, dlaczego w takiej sytuacji przyjął, że spłata należności nie stanowi zagrożenia dla możliwości zaspokojenia przez skarżącego jego podstawowych potrzeb, w szczególności w sytuacji, gdy strona wskazuje, że już w obecnej sytuacji nie stać go czasem na leczenie lub zakup leków. Zawarte w decyzji stwierdzenie, "brak jest podstaw do uznania, że Pana sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałego zadłużenia , tym bardziej, że dysponuje Pan stałym dochodem z tytułu pobieranego świadczenia" nie zostało poparte żadnym argumentem wskazującym na perspektywy zmiany sytuacji skarżącego, który ma [...] lat, a jego dochód (którego wysokości organ nie kwestionuje) już teraz nie osiąga poziomu minimum socjalnego. W tych okolicznościach również argumentację dotyczącą ewentualnego zawarcia układu ratalnego (który wymaga potwierdzenia perspektyw spłaty zadłużenia oraz generuje dodatkowe koszty) trudno uznać za przekonującą. W kontekście przesłanki wskazanej w pkt 3 § 3 rozporządzenia zgodzić się należy, że wskazywane przez skarżącego ( i niekwestionowane przez organ ) problemy zdrowotne nie wpływają na wysokość jego dochodu z tytułu emerytury – która to wielkość jednakże jest i tak znacząco niższa od poziomu minimum socjalnego. Trudno zarazem uznać, że nie przekładają się ma ogólne możliwości zwiększenia ewentualnie dochodu z tytułu dodatkowo wykonywanej umowy zlecenia (na co zwracał uwagę skarżący we wniosku wskazując, że ze względu na stan zdrowia musiał już zrezygnować z wykonywanej uprzednio pracy dodatkowej) do poziomu umożliwiającego spłatę należności. Ponadto trzeba mieć na uwadze, że w przypadku osób , które nabyły już uprawnienia emerytalne w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego trudno byłoby budować argumentację o możliwości zmiany aktualnej sytuacji poprzez poszukiwanie innego źródła dochodu. Z kolei w kwestii przytoczonych przez organ argumentów właściwych dla oceny w ramach uznania administracyjnego, tj. odwołujących się do roli środków gromadzonych zasobach funduszu ubezpieczeń społecznych, równego traktowania płatników składek oraz ciążących powszechnie na osobach prowadzących działalność gospodarczą obowiązkach w zakresie odprowadzania składek Sąd zauważa, ulga w postaci umorzenia należności jest z natury rzeczy instytucją wyjątkową i stanowiącą wyłom w zasadzie równego traktowania, jednak jej stosowanie nie jest wyrazem akceptacji stanu niewywiązywania się ze zobowiązań publicznoprawnych, ale właśnie uwzględnienia szczególnych okoliczności, które może wyjątkowo dawać możliwość ochrony dóbr ocenionych jako nadrzędne w stosunku do zasady równości. W rozpoznawanej sprawie zresztą można zauważyć, że skarżąca nie dopuściła się tego rodzaju uchybienia, bowiem odpowiada za cudzy dług jako osoba trzecia. Zaś oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. należy także mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (tak wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14, opubl. CBOSA). Organ w niniejszej sprawie, jeśli w sposób przekonujący ustali, że faktycznie nie zachodzą w stosunku do strony wskazane w rozporządzenia przesłanki umorzenia należności i w konsekwencji zastosuje uznanie administracyjne, powinien wieć należycie rozważyć czy sytuacja, którą może spowodować egzekucja zaległych składek, nie będzie dla skarżącego zbyt ciężka i odnieść się do realnych konsekwencji egzekucji tych należności. Takiej oceny organ powinien, zdaniem Sądu dokonać mając na uwadze, że prawa każdego obywatela m.in. do ochrony pracy, ochrony zdrowia, rodziny i.t.p. są objęte gwarancjami konstytucyjnymi, a zatem przesłanki stosowania ulg w zapłacie należności publicznoprawnych winny być zazwyczaj interpretowane przez pryzmat możliwości realizacji tych gwarancji. W świetle powyższego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia, zdaniem Sądu, wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 pkt 1 powołanego rozporządzenia), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek ZUS powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, publ. LEX nr 399183 oraz CBOSA). Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości i uwzględnić wskazane zalecenia. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku