III SA/Wr 514/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F.D. R. z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie F. D. R. z siedzibą w D. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podniosła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nigdy nie otrzymała żadnej dotacji z budżetu państwa i nie ma żadnego finansowania z innych źródeł "niż wskazane", nie posiada "żadnego znacznego majątku ruchomego i nieruchomego" i nie zatrudnia żadnych pracowników. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała strona, że na jej rachunkach bankowych znajduje się łączna kwota 375,72 zł. Oświadczyła także, iż jej dochód to wyłącznie darowizny celowe i nawiązki, które mogą być wydane wyłącznie na cele związane bezpośrednio z pomocą osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca F. przesłała dokumenty, z których wynika, że w latach 2009 i 2010 wypracowała zysk w kwocie odpowiednio 17.747,30 zł oraz 12.840,30 zł, natomiast saldo jej rachunku bankowego na dzień 9 grudnia 2011 r. wyniosło 289,15 zł. W treści pisma z dnia 9 grudnia 2011 r. strona skarżąca podała, że kopia księgi rachunkowej zostanie przesłana niezwłocznie po dniu 12 grudnia 2011 r., oraz że nie ma on żadnego tytułu prawnego do nieruchomości położonej w D. przy ul. W., a jedynie korzysta z jednego biurka w budynku znajdującym się pod tym adresem. Dodatkowo zaznaczyła strona, że zgodnie z art. 196a kodeksu karnego wykonawczego nie ma ona prawa przeznaczyć środków uzyskanych na bezpośrednią pomoc osobom poszkodowanym na inne cele, w tym wpisu sądowego lub opłacenie pomocy prawnej, oraz że poza środkami przeznaczonymi na bezpośrednią pomoc osobom poszkodowanym "praktycznie" nie posiada innych środków. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie przedłożył do akt sprawy dokumentu, o którym mowa w jego piśmie z dnia 9 grudnia 2011 r. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca F. nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że F. taką zdolność posiada. Z oświadczeń F. oraz przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że na jej rachunek bankowy wpłacane są kwoty pieniężne w związku z prowadzoną przez skarżącą działalnością, które w dwóch poprzednich latach złożyły się na zysk strony w łącznej kwocie 30.587,60 zł. Z uwagi na brak odpowiedzi strony na wezwanie do przedstawienia aktualnej księgi rachunkowej oraz brak informacji o zmniejszeniu wpłat na rachunek bankowy Fundacji, należało przyjąć, że w roku bieżącym jej wynik finansowy kształtuje się w porównywalny sposób. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że dzięki kwotom uzyskiwanym w wyżej wskazany sposób wnioskująca F. jest w posiadaniu dostatecznych środków na poniesienie w sprawie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującym uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. W zakresie argumentacji strony dotyczącej ograniczenia wynikającego z art. 196a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90 poz. 557 ze zm.) należy wskazać, że ponoszenie kosztów sądowych w sprawie nie prowadzi do naruszenia zakazu wywiedzionego z art. 196a Kodeksu karnego wykonawczego, gdyż przedmiot skarżonej decyzji, tj. nałożenie kary za zajęcie pasa drogowego, ma związek z wykonywaniem działalności statutowej F. W konsekwencji obowiązek ponoszenia kosztów sądowych należnych z tytułu zaskarżenia do sądu administracyjnego tej decyzji w ma w tym przypadku charakter wtórny w stosunku do działalności statutowej F., ponieważ wynika z prowadzonych przez nią działań faktycznych. W ocenie referendarza sądowego w wykonywaniem działalności statutowej F. związane jest także podejmowanie czynności służących ich sądowej ochronie. Tym samym ww. wywody F. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.