III SA/Wr 52/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-03-21
Skład orzekający: Anna Moskała, Annetta Chołuj, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących braku umorzenia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia?Ratio decidendi
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących braku umorzenia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. W pozostałym zakresie, dotyczącym niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ II instancji nie jest związany stanowiskiem wierzyciela i może dokonać własnej oceny.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora ZUS (będącego jednocześnie wierzycielem) w sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Zarzuty dotyczyły m.in. braku umorzenia obowiązku, braku wymagalności, niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku bankowego). Organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc trudną sytuację życiową i zdrowotną oraz kwestionując prawidłowość postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), , Protokolant sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2017 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. – po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez I. W. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., Inspektorat w S. z dnia [...] września 2017 r. (nr [...]), w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], obejmujących należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za poszczególne okresy 2013 r. – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. jako organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], obejmujących należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za poszczególne okresy 2013 r. Tytuły te wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone skarżącej w dniu [...] lipca 2017 r.
W toku postępowania egzekucyjnego skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosząc, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie pomimo złożenia przez nią wniosku o niewszczynanie egzekucji i argumentując, że wnioskowała o umorzenie zaległości. Podkreśliła, że jedyne środki, jakie obecnie posiada to wypłacane przez ZUS świadczenie chorobowe. Konsekwencją zajęcia tych należności jest pozbawienie jej środków do życia. W ocenie skarżącej zastosowany środek jest zbyt uciążliwy. Wskazała, że nie doręczono jej upomnienia z wezwaniem do zapłaty, co – w jej ocenie – skutkuje koniecznością uznania egzekucji za niedopuszczalną. Ponadto skarżąca dodała, że w myśl art. 19 § 4 u.p.e.a. uprawnionym do prowadzenia postępowania jest dyrektor oddziału ZUS. Po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2007 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – jak wskazała skarżąca – zmodyfikowana została struktura organizacyjna ZUS poprzez zlikwidowanie stanowiska dyrektora oddziału ZUS i wprowadzenia w to miejsce stanowisk: dyrektora wojewódzkiego ZUS oraz kierownika oddziału ZUS, zmieniając jednocześnie ich kompetencje.
Postanowieniem z [...] września 2017 r. (nr [...]) Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., Inspektorat w S., uznał zarzuty za nieuzasadnione.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał je w mocy.
Na wstępie organ II instancji wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Podniósł następnie, że art. 34 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w określonych przypadkach (art. 33 pkt 1-7, 9, 10 u.p.e.a.) i precyzuje też sytuacje, w których wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a.). Dyrektor zauważył przy tym, że w sytuacji, gdy ten sam podmiot jest organem egzekucyjnym i wierzycielem, co miało miejsce w niniejszej sprawie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela odrębnych postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów (wyrażających stanowisko wierzyciela).
Organ II instancji wskazał, że w sprawie zostały zgłoszone następujące zarzuty: 1/ braku umorzenia obowiązku w całości oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), 2/ braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z innego powodu (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), 3/ niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), 4/ braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), 5/ zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). W dalszej kolejności Dyrektor podkreślił, że wypowiedź wierzyciela nie jest dla organu zażaleniowego wiążąca w przypadku zarzutów: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). W konsekwencji organ nadzoru ma nie tylko możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie, ale również dokonania odmiennej od organu pierwszej instancji oceny wniesionych zarzutów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że jest natomiast związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów: braku umorzenia obowiązku w całości oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z innego powodu (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza nie tylko brak możliwości przeprowadzenia przez organ drugiej instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ale również brak możliwości odmiennego od wierzyciela rozstrzygnięcia zgłoszonego zarzutu. Powyższe nie zwalnia jednak organu drugiej instancji z obowiązku zweryfikowania, czy w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pełni zgodził się z rozstrzygnięciem i argumentacją przedstawioną przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, uznając niezasadność zgłoszonych zarzutów. Wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyczerpująco wyjaśnił motywy, którymi się kierował odmawiając uznania poszczególnych zarzutów. Jeżeli chodzi o zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wskazał, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje m. in. ustalenie, czy wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne - np. ustalenie, czy dla dochodzenia obowiązku właściwy jest tryb egzekucji administracyjnej, czy też egzekucji sądowej, czy wobec zobowiązanego nie zachodzą okoliczności wyłączające prowadzenie egzekucji (posiadanie przywilejów i immunitetów dyplomatycznych). Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wykazała – zdaniem organu, że w przedmiotowej sprawie żadna z tych okoliczności nie wystąpiła. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dobór środków należy do organu egzekucyjnego i uzależniony jest od tego, który spośród środków egzekucyjnych możliwych do zastosowania okaże się najskuteczniejszy. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, egzekucja z rachunku bankowego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Ponadto organ zauważył, że poza podniesieniem zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżąca nie wskazała na inny środek, który mógłby zostać zastosowany, a który w jej ocenie byłby mniej dolegliwy, prowadząc jednocześnie do osiągnięcia celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. Jeżeli chodzi o wniesiony na podstawie przepisu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zarzut umorzenia obowiązku w całości oraz zarzut nieistnienia obowiązku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w ślad za wierzycielem wskazał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Jak wyjaśnił organ egzekucyjny, w dniu [...] maja 2017 r. skarżąca wniosła o umorzenie ciążących na niej zaległości. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu składek. Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że dochodzony obowiązek istnieje. Wynika on z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], określającej wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ II instancji za zasadne uznał także stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie nieuwzględnienia zarzutu braku wymagalności obowiązku. Wskazał, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], określająca wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy została doręczona skarżącej w dniu [...] maja 2017 r. Skarżąca nie wniosła odwołania i w związku z tym decyzja ta uprawomocniła się. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił także, że sama okoliczność złożenia kolejnego wniosku o umorzenie zaległości nie skutkuje koniecznością powstrzymania działań egzekucyjnych (w obecnym stanie prawnym brak jest przepisów uniemożliwiających w takiej sytuacji zajęcie składników majątkowych płatnika składek). Za niezasadny – w ocenie organu – należało również uznać zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 131) - w przypadku, gdy egzekucja administracyjna dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu - może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżąca odniosła się do swojej trudnej sytuacji życiowej, a w szczególności zdrowotnej. Wskazała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił przedłożonej przez nią dokumentacji i zawartych w niej próśb o umorzenie zadłużenia. W szerokim uzasadnieniu powołała okoliczności, które – w jej ocenie – powinny doprowadzić do umorzenia zaległości lub rozłożenia ich na raty. Podkreśliła także, że nie doprowadziła umyślnie do powstania zadłużenia, zawsze opłacała składki zusowskie. W jej ocenie organy nie uwzględniły jej prawa do leczenia i godziwego życia. Do skargi skarżąca dołączyła kserokopię wypowiedzenia jej umowy o pracę przez pracodawcę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie skarżąca wskazała, że wniosła do Sądu skargę na decyzję o odmowie umorzenia zaległości. Oświadczyła, że wobec zajęcia kont bankowych zaległości w stosunku do ZUS zostały spłacone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze. zm. dalej: u.p.e.a.).
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. jako organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za poszczególne okresy 2013 r. Organ egzekucyjny w dniu [...] lipca 2017 r. nadał tytułom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Z akt sprawy wynika, że tytuły te wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone skarżącej w dniu [...] lipca 2017 r.
Pismem nadanym w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżąca wniosła następujące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji: 1/ braku umorzenia obowiązku w całości oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), 2/ braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z innego powodu (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), 3/ niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), 4/ braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), 5/ zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.).
W ocenie Sądu słusznie przyjął organ egzekucyjny I instancji, będący jednocześnie wierzycielem (za nim organ II instancji), że niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi i umorzenia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Treść znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych potwierdza jednoznacznie, że obowiązek istnieje i wynika z ostatecznej decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], określającej wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, która to decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organy wyjaśniły także, że decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia zadłużenia z tytułu składek.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), wskazać należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. określająca wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy została doręczona skarżącej w dniu [...] maja 2017 r. Skarżąca nie wniosła odwołania i w związku z tym decyzja ta uprawomocniła się. Słusznie przy tym podkreślił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, że sama okoliczność złożenia kolejnego wniosku o umorzenie zaległości nie skutkuje koniecznością powstrzymania działań egzekucyjnych. W konsekwencji prawidłowo organ egzekucyjny, a za nim organ II instancji nie uwzględnił zarzutu braku wymagalności obowiązku.
Zasadnie organy nie uwzględniły także zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Stanowisko organu egzekucyjnego w tym zakresie znajduje potwierdzenie w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131). Zgodnie z tym przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W sprawie mamy do czynienia z należnościami pieniężnymi, tj. składkami ZUS, które powstały z mocy prawa i których wysokość określono w ostatecznych decyzjach.
Powyższe dowodzi, że Dyrektor Oddziału ZUS - będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - działał zgodnie z obowiązującym prawem. Skoro organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, nie uznał zarzutów z art. 33 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a., to - przy braku naruszeń procesowych - stanowisko tego organu było dla organu II instancji wiążące, co wynika z regulacji art. 34 § 1 u.p.e.a. Organ II instancji nie był zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.
Jeżeli chodzi o zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 6 i 8, to w tym zakresie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie będąc związany stanowiskiem wierzyciela, po dokonaniu oceny tego stanowiska, uznał je za prawidłowe.
Organ II instancji słusznie podkreślił, że niedopuszczalność egzekucji oraz zastosowanego środka występuje w sytuacji, gdy dany typ obowiązku nie podlega dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej. Decydującym w tym zakresie jest art. 2 u.p.e.a., określający obowiązki podlegające egzekucji w trybie u.p.e.a. Zgodnie z § 1 pkt 3 tego przepisu egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Natomiast przepis art. 3 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie egzekucja dotyczyła należności pieniężnej określonej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyli organu administracji publicznej. Organ ten – będący jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawił tytuł wykonawczy – zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. i zaopatrzył go w klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Skarżącej prawidłowo doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z tytułem wykonawczym. W konsekwencji egzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym było dopuszczalne, a tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Zasadnie także Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie uwzględnił zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. "Uciążliwość" w świetle art. 33 u.p.e.a. oznacza dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 26/08). W orzecznictwie przyjmuje się, że w świetle przepisów komentowanej ustawy zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych, i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Istotne jest to, że rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/07). W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a zatem – jak zasadnie wskazał organ II instancji, zastosował jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Prawidłowo zatem przyjął organ egzekucyjny, a za nim organ II instancji, że niezasadny był zarzut z art. 33 §1 pkt 8 u.p.e.a.
Reasumując powyższe Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego i procesowego i wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło