III SA/Wr 521/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawie ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, w treści skargi, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że mają z żoną czwórkę uczących się dzieci – dwie córki studiują w systemie dziennym, syn uczy się w technikum i jedna córka w gimnazjum. Obecnie, w wyniku utraty prawa do wykonywania zawodu, wnioskodawca od 5 września 2012 r. jest bezrobotny z prawem do pobierania zasiłku w wysokości 748,40 zł. Poprzednio, jako diagnosta, zarabiał 1.700 zł brutto i był to zasadniczy dochód rodziny. Jego żona otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę po 30 latach. Jej wynagrodzenie zasadnicze wynosiło 1.650 zł plus premia uznaniowa wynosząca do 40% płacy zasadniczej. Poza tym dochód uzyskuje też najstarsza córka, pracująca na pół etatu z wynagrodzeniem 750 zł brutto. Aktualnie, w wyniku decyzji będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, skarżący stracił pracę i dochody rodziny drastycznie spadły. Wskazał, że ma 54 lata i trudno jest mu zdobyć zatrudnienie. Na terenie, gdzie mieszka, wiele zakładów jest w stanie likwidacji. Poza tym, wnioskodawca od 15 lat choruje na astmę wysiłkową, w związku z czym nie może się przekwalifikować. Z kolei regularnie musi poddawać się badaniom i zażywać lekarstwa. Co do żony, wnioskodawca wyraził obawę, iż ze średnim wykształceniem także nie będzie mogła znaleźć nowej pracy. Jedyny majątek rodziny stanowi zamieszkiwany przez nią poniemiecki dom, który wymaga remontu. Nie są w stanie jednak go przeprowadzić ze względu na zbyt małe środki finansowe. Mają też samochód osobowy marki Opel Astra, rocznik 1998. Wnioskodawca dodał, że jedna z córek obecnie przebywa w szpitalu we W, gdzie ma zostać poddana operacji. Wydatki na utrzymanie i naukę dzieci stanowi połowę dochodów rodziny, druga połowa przeznaczana jest na bieżące wydatki związane z koniecznymi remontami, utrzymaniem domu, wyżywieniem i leczeniem. W oświadczeniu o dochodach rodziny wnioskodawca podał, że ich łączna wartość wynosi 3.148,40 zł brutto. Do wniosku załączona została kopia decyzji o uznaniu skarżącego bezrobotnym z podaną wyżej aktualną wysokością zasiłku, kopia zaświadczenia o zarobkach w miesiącach od lutego do sierpnia 2012 r., zgodnie z którym płaca netto wynosiła 1.255,91 zł, a także pismo z 27 czerwca 2012 r. o rozwiązaniu umowy o pracę żony skarżącego z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia. Z dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. małżonkowie rozliczający się wspólnie, uzyskali ze stosunku pracy oraz z innych źródeł łączny przychód w wysokości 52.398,12 zł, na wspólnym rachunku bankowym małżonków saldo rachunku na dzień 23 października 2012 r. wynosiło 14.875,16 zł. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie około 4.000 zł i obecnie pokrywane są z zasiłków dla bezrobotnych przyznanych obojgu małżonkom (obecnie jest to około 1.700 zł netto), ze świadczeń rodzinnych (281 zł), z wynagrodzenia córki, z nagrody jubileuszowej żony wnioskodawcy, wypłacanej w ratach (aktualnie pozostało do wypłaty jeszcze 2.000 zł) oraz z odprawy żony w kwocie 6.836,42 zł. Bieżące opłaty zostały udokumentowane kopiami dowodów opłat. Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych do sytuacji wnioskodawcy, to nie wskazuje ona jednoznacznie na konieczność przyznania tego rodzaju wsparcia państwowego. Koszty sądowe są bowiem formą daniny publicznej, a te, zgodnie z art. 84 Konstytucji, każdy obowiązany jest ponosić. W związku z tym instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone i wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem z wydruku rachunku bankowego wynika, że skarżący z żoną mają oszczędności w kwocie ponad 14.000 zł, a więc na dzień dzisiejszy mają środki na pokrycie nie tylko bieżących potrzeb, ale także na opłacenie wpisu od skargi i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, których łączna wartość wynosiłaby kilkaset zł. Niemniej jednak, w ocenie referendarza sądowego, należało mieć na względzie okoliczności losowe, takie jak utrata pracy niemalże jednocześnie przez oboje małżonków, którzy mają nadal na utrzymaniu czwórkę dzieci. Nie bez znaczenia pozostaje też aktualna sytuacja na rynku pracy – wzrost bezrobocia, będący skutkiem kryzysu gospodarczego. Co za tym idzie, znalezienie nowego zatrudnienia, zwłaszcza przez osoby w wieku skarżącego i jego żony, jest przynajmniej utrudnione. Wobec tego środki, które małżonkowie zgromadzili na rachunku bankowym należy potraktować jako niezbędne dla zapewnienia utrzymania całej rodziny w najbliższej przyszłości. Poza tym, z pewnością środki te stanowią także zabezpieczenie na niezbędne na leczenie skarżącego i rekonwalescencję córki po operacji. Wobec powyższego uznać należało, że poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych skutkowałoby uszczupleniem środków na konieczne utrzymanie jego rodziny. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.