III SA/Wr 525/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz 18- letnim synem i jedynie on uzyskuje dochód w wysokości 1.820 zł. Dodał, że zmuszeni są wynajmować mieszkanie. W piśmie z dnia 18 września 2009 r. skarżący wyjaśnił, że syn uczy się w Uzupełniającym Liceum Ogólnokształcącym, jego rodzina nie korzysta z pomocy finansowej Miejscowej Opieki Społecznej, a jego średnie wynagrodzenie miesięczne netto wynosi 1.979, 60 zł. Poinformował nadto, że nie posiada żadnych składników majątkowych, a ich wydatki kształtują się następująco: czynsz, opłata wodę, wywóz śmieci, fundusz remontowy- 500 zł; opłata za szkołę syna- 200 zł; za gaz- 180 zł; za energię elektryczną- 140 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył zaświadczenia o zarejestrowaniu jego żony w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej; nie wyjaśnił przy tym jaki jego żona posiada wyuczony zawód oraz uprawnienia zawodowe i dlaczego nie szuka stałej pracy; nie wskazał czy posiada rachunek bankowy i nie wyjaśnił czy jego rodzina korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich; a nadto- nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały i wynoszą prawie 2.000 zł, a deklarowana wysokość wydatków (880 zł) nie została udokumentowana. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącego do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi na rzecz swoich bliskich (nauka pełnoletniego syna), jednakże gorsza sytuacja finansowa powstała w następstwie przeznaczania środków na ten cel nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przyznanie takiej osobie prawa pomocy, w szczególności, iż tryb nauki syna umożliwia mu samodzielne pozyskanie środków na swoje potrzeby, a poza tym mógł on zdobywać wykształcenie w ramach bezpłatnego szkolnictwa. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.