III SA/Wr 525/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. D.z siedzibą w D. na uchwałę Gminy Miejskiej D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia przebiegu istniejących dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta D. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie F. D. z siedzibą w D. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu tego żądania podniosła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nigdy nie otrzymała żadnej dotacji z budżetu państwa i nie ma żadnego finansowania z innych źródeł "niż wskazane", nie posiada "żadnego znacznego majątku ruchomego i nieruchomego" i nie zatrudnia żadnych pracowników. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała strona, że na jej rachunkach bankowych znajduje się łączna kwota 322,62 zł. Oświadczyła także wnioskująca F. , iż jej dochód to wyłącznie darowizny celowe i nawiązki, które mogą być wydane wyłącznie na cele związane bezpośrednio z pomocą osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca przesłała dokumenty, z których wynika, że w latach 2009 i 2010 wypracowała zysk w kwocie odpowiednio 17.747,30 zł oraz 12.840,30 zł, natomiast saldo jej rachunku bankowego zasilanego w okresie od dnia 15 listopada 2011 r. do dnia 4 lutego 2012 r. wpłatami kwot od 50 zł do 400zł (w łącznej kwocie 1.187.89 zł) na dzień 4 lutego 2012 r. wyniosło 58,64 zł. W treści pisma z dnia 6 lutego 2012 r. strona skarżąca podała, że kopia jej księgi rachunkowej zostanie przesłana niezwłocznie, oraz że nie ma on żadnego tytułu prawnego do nieruchomości położonej w D. przy ul. W., a jedynie korzysta z jednego biurka w budynku znajdującym się pod tym adresem. Dodatkowo zaznaczyła strona, że zgodnie z art. 196a kodeksu karnego wykonawczego nie ma ona prawa przeznaczyć środków uzyskanych na bezpośrednią pomoc osobom poszkodowanym na inne cele, w tym wpisu sądowego lub opłacenie pomocy prawnej, oraz że poza środkami przeznaczonymi na bezpośrednią pomoc osobom poszkodowanym "praktycznie" nie posiada innych środków. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie przedłożył do akt sprawy dokumentu, o którym mowa w jego piśmie z dnia 6 lutego 2012 r. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów postępowania sądowego stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dla dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca F. nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania ani też tylko należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że F. taką zdolność posiada. Z oświadczeń F. oraz przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że na jej rachunek bankowy wpłacane są kwoty pieniężne w związku z prowadzoną przez skarżącą działalnością, które w dwóch poprzednich latach złożyły się na zysk strony w łącznej kwocie 30.587,60 zł. Z uwagi na brak odpowiedzi strony na wezwanie do przedstawienia aktualnej księgi rachunkowej oraz brak informacji o zmniejszeniu wpłat na rachunek bankowy F., należało przyjąć, że w roku bieżącym jej wynik finansowy kształtuje się w porównywalny sposób. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że dzięki kwotom uzyskiwanym w wyżej wskazany sposób wnioskująca Fundacja jest w posiadaniu dostatecznych środków na poniesienie w sprawie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 1) i 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującym uwzględnienie w całości albo w części rozpoznawanego wniosku. W odniesieniu do argumentacji strony dotyczącej ograniczenia wynikającego z art. 196a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90 poz. 557 ze zm.) należy wskazać, że ponoszenie kosztów sądowych w sprawie nie prowadzi do naruszenia zakazu wywiedzionego przez stronę skarżącą z art. 196a Kodeksu karnego wykonawczego, gdyż przedmiot skarżonej uchwały, tj. ustalenia przebiegu istniejących dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta D., ma związek z wykonywaniem działalności statutowej F. F. jest bowiem uprawniona do podejmowania działań jedynie w ramach jej celów określonych w statucie. W konsekwencji obowiązek ponoszenia kosztów sądowych należnych z tytułu zaskarżenia do sądu administracyjnego tej uchwały jest związany z działalnością F. podejmowaną w ramach działalności statutowej F.W ocenie referendarza sądowego z wykonywaniem działalności statutowej F. związane jest także podejmowanie czynności zmierzających – w opinii strony - do sądowej ochrony interesu prawnego F. Tym samym wyżej wskazane wywody F. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Na marginesie wskazać trzeba, że ich uwzględnienie oznaczałoby, że działania strony skarżącej dotyczące zaskarżonej uchwały były niezgodne z jej statutem. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1) i 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.