III SA/Wr 528/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędzia WSA Marcin Miemiec Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A D na decyzję W D z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, o numerze [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.D. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy J. S. z dnia [...] o numerze [...] orzekającą o wymeldowaniu A. D. wraz z dziećmi: K. i Ł. z lokalu mieszkalnego przy ulicy D. [...] w J. S. Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie A. D. wraz z dziećmi z miejsca pobytu stałego wystąpił właściciel lokalu - Cz. D., który swe żądanie uzasadnił faktem niezamieszkiwania strony w mieszkaniu przy ulicy D. [...] w J. S. od [...] roku. W podaniu o wymeldowanie wyjaśnił, iż A. D. wraz z dziećmi zamieszkuje w miejscowości Ch. [...], [...] S. K. W złożonych w dniu [...] zeznaniach, A. D. przyznała, że od [...] roku nie mieszka już wraz z dziećmi w spornym mieszkaniu. Twierdziła jednak, że opuściła sporny lokal z winy męża. Jednocześnie, jak zeznała, nie dokonała wymeldowania z uwagi na nierozliczone sprawy majątkowe (podział lokalu mieszkalnego, który stanowi wspólny dorobek jej i męża). Strona podała w piśmie z dnia [...] r., iż sprawa dotycząca podziału majątku nie jest głównym powodem nie wyrażenia przez skarżącą zgody na wymeldowanie, podkreśliła, ze do opuszczenia miejsca zameldowania została zmuszona, co potwierdzają dotychczasowe decyzje wydane w sprawie, a pozbawienie strony i dzieci dachu nad głową spowodowało konieczność zamieszkania przy rodzinie. Wyjaśniając, A. D. podała również, iż fakt zamieszkiwania u rodziny traktuje tymczasowo bowiem siostra od początku uprzedziła stronę o zamiarze sprzedania nieruchomości, A. D. wniosła ponadto o przydzielenie jej lokalu zastępczego na terenie Gminy J. S. Wnioskodawca - Cz. D. w pisemnych wyjaśnieniach, po zapoznaniu się z Sygn. akt III SA/Wr 528/08 aktami sprawy, z dnia [...]oświadczył, iż sporny lokal jest tylko jego własnością, podkreślił, ze A. D. opuściła lokal dobrowolnie, jest po rozwodzie, sprawy majątkowe pomiędzy A. D. i jej mężem zostały uregulowane. Do akt dołączył odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej zawartej pomiędzy A. D. i A.D. w sprawie sygn. akt [...] dotyczącej podziału majątku. W tym stanie rzeczy - w ocenie organu administracyjnego I instancji - przyjąć należało, że A. D. wraz z dziećmi K. i Ł. opuścili miejsce zameldowania na pobyt stały trwale i dobrowolnie, co uzasadnia wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr. 139, poz. 993 ze zm.). Organ administracyjny podniósł, że fakt, iż A. D. zamieszkuje od [...] poza miejscem zameldowania na pobyt stały może świadczyć o tym, że strona wraz z dziećmi skoncentrowała swoje życie poza miejscem pobytu stałego. Organ zwrócił także uwagę na fakt, iż zadaniem ewidencji ludności jest rejestracja stanu faktycznego pobytu osoby, skoro strona nie zamieszkuje pod adresem J. S. ul. D. [...] to zgodnie z istotą ewidencji ludności należało dokonać wymeldowania. W uzasadnieniu sporządzonego odwołania strona podkreśliła, że nie mieszka w spornym lokalu od [...]. Odwołująca powołała się na toczące się wcześniej postępowanie w sprawie jej wymeldowania w [...]., Zaznaczyła, że jej sytuacja życiowa od daty wydania decyzji Wojewody [...]z dnia [...] Nr [...] uległa zmianie bowiem małżeństwo odwołującej zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w J. G. [...] z winy A. D. - męża strony. Odwołująca się podkreśliła, że następstwem orzeczonego rozwodu było zawarcie ugody przed Sądem Rejonowym w J.G. [...] w sprawie podziału majątku dorobkowego. Zdaniem odwołującej się podział ten został ograniczony do ruchomości, natomiast sprawa zwrotu nakładów na wyodrębnione z nieruchomości stanowiącej własność Cz. D. - teścia odwołującej się, mieszkanie zajmowane przez byłych małżonków pozostała nierozstrzygnięta. Odwołująca powołała się na kserokopię protokołu z posiedzenia Sądu z dnia [...], pisma do Sądu Rejonowego z dnia [...] wyciągu z protokołu, z dnia [...]. Odwołująca się Sygn. akt III SA/Wr 528/08 zaznaczyła, ze obecnie mieszka gościnnie u swojej siostry, która zamierza sprzedać nieruchomość, dlatego nie wyklucza ubiegania się o powrót do miejsca stałego zameldowania Wojewoda [...], ponownie rozpoznając sprawę wskutek skutecznie wniesionego odwołania, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i wskazał, że podstawę wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ wydaje - na wniosek stron lub z urzędu - decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy podniósł, że bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt niezamieszkiwania A. D. w miejscu stałego zameldowania przy ul. D. [...] w J. S., bowiem sama odwołująca oświadczyła w treści odwołania, że nie mieszka w spornym lokalu od [...]. Jak podniósł organ II instancji, pomimo kilkuletniego niezamieszkiwania w lokalu, strona odmówiła dobrowolnego wymeldowania siebie i dzieci, wskazując na konieczność opuszczenia lokalu wskutek nagannego zachowania się byłego męża. Organ odwoławczy wskazał, iż pomimo twierdzeń strony o bezprawnym utrudnianiu jej zamieszkania w miejscu zameldowania, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków, skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia organu państwa , między innymi wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do jego opuszczenia. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podkreślił, iż zgadza się z twierdzeniem strony zawartym w odwołaniu, że fakt rozwiązania małżeństwa nie stanowi podstawy do pozbawienia odwołującej się praw do mieszkania bowiem zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną, mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje, nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do lokalu. W ocenie organu odwoławczego, A. D. opuściła wraz z dziećmi K. i Ł. miejsce zameldowania na pobyt stały, nie wykazując w trakcie postępowania przed organem I instancji, iż opuszczenie spornego lokalu miało charakter niedobrowolny. Natomiast utrzymanie w ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu osoby, pomimo stwierdzonego faktu opuszczenia przez nią miejsca Sygn. akt III SA/Wr 528/08 zameldowania oznaczałoby tolerowanie fikcji meldunkowej, niedopuszczalnej przepisami prawa. Nie godząc się z ostatecznym rozstrzygnięciem, A. D. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W,, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż opuszczenie mieszkania przy ulicy D. [...] w J. S. nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania ze względu na dobro dzieci i swoje. Została do tego zmuszona, przemocą fizyczną, stosowaną przez byłego męża. Skarżąca dołączyła kserokopie opinii lekarskich z dnia [...] oraz z dnia [...] z których wynika, iż obrażenia w nich opisane mogły powstać w czasie i sposobie podanym przez skarżącą i spowodowały one uszkodzenia ciała i naruszenia czynności narządów na okres poniżej siedmiu dni w rozumieniu art. 157 §2 k.k. i. Skarżąca podniosła, iż małżeństwo z A. D. zostało rozwiązane przez rozwód z winy męża skarżącej w dniu [...]. Skarżąca podniosła, iż opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego wymuszone zostało sytuacją od niej niezależną oraz koniecznością przebywania w miejscu, w którym zaznała wraz z dziećmi spokoju. Podała ponadto, iż nie zrezygnowała z działań o prawo do miejsca pobytu stałego zameldowania, gdyż pomieszkiwanie u siostry nie ma charakteru trwałego, bowiem siostra planuje sprzedaż domu. Skarżąca powołała się na fakt., że zapewnienie godziwych warunków do zamieszkiwania ciąży również na ojcu, a ona zmuszona jest do poszukiwania lokalu mieszkalnego, który zapewni realizację podstawowych funkcji życiowych i dogodny dostęp dzieci do kształcenia się i rozwoju. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) a kontrola ta Sygn. akt III SA/Wr 528/08 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywoływanej w dalszych wywodach - skrótowo - jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obecnie obowiązującemu prawu. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem, czy zachodziła wymieniona wyżej przesłanka faktyczna konieczna do dokonania wymeldowania, czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu. Przy czym zważyć należy, że źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu i nie ma znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się, także zasługujący na aprobatę pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Natomiast sam zamiar, jako przejaw woli opuszczającego Sygn. akt III SA/Wr 528/08 lokal, winien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści werbalnych oświadczeń zainteresowanej osoby. W świetle powyższych wywodów, załatwienie sprawy w przedmiocie wymeldowanie A. D. z miejsca pobytu stałego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny - w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że ustalenia takie winny być poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanego dalej w skrócie k.p.a.), wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 Kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 Kpa) a decyzja zawierać musi powołanie podstawy prawnej i ustalenia faktyczne (art. 107 § 1 i § 3 Kpa). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy uznać należało, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącej oraz jej dzieci, ustanie ich pobytu w lokalu przy ul. D. [...] w J. S. Twierdzenia bowiem strony zawarte w skardze, mające wskazywać na niedobrowolne opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym i ocenionym przez organy administracji materiale dowodowym. Jednocześnie, rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd uznał, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, materiał ten został oceniony w granicach prawem przewidzianej swobody, co doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego - przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. W szczególności oparcie w dowodach sprawy znajduje ustalenie, że A. D. wraz z dziećmi opuściła lokal przy ulicy D. [...] w J. S. w [...] roku. Fakt ten nie był zresztą kwestionowany nawet przez samą skarżącą. Jak podała strona, mieszkanie w J. S. opuściła w [...] z winy byłego Sygn. akt III SA/Wr 528/08 męża, i nie dokonała wymeldowania z uwagi na nierozliczone sprawy majątkowe (k.[...] akt adm.). Jednocześnie skarżąca podała, iż mieszka i przebywa w miejscowości Ch. Nr [...], gdzie zajmuje jeden pokój wraz z dziećmi, jednak rodzice nie zameldują jej pod wskazanym adresem. W tym stanie rzeczy zgodzić należy się ze stwierdzeniem, że zachodziła niezgodność pomiędzy danymi o miejscu zamieszkania i pobytu - zgłoszonymi w ewidencji - a stanem faktycznym. Prawidłowo też, w ocenie sądu, organy meldunkowe uznały, że niezamieszkiwanie przez A. D. w miejscu zameldowania świadczy o tym, że opuściła ona miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny - w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, nie zostało potwierdzone w przeprowadzonym postępowaniu, aby opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było działaniami bezprawnymi innych osób, ani też, że w podobny sposób uniemożliwiano jej powrót do lokalu. W szczególności na aprobatę zasługuje opinia organów meldunkowych, z przytoczeniem stanowiska sądów administracyjnych, iż za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca zameldowania, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., uznać należy sytuację, w której osoba zameldowana w lokalu nie została do niego dopuszczona, ale nie podjęła żadnych skutecznych środków prawnych, w celu przywrócenia naruszonego posiadania. Słusznie podniosły w kontrolowanych decyzjach organy meldunkowe, iż nie skorzystanie przez skarżącą z możliwości prawnych, przez okres siedmiu lat od momentu opuszczenia miejsca zameldowania, należało uznać za równoznaczne z dobrowolnym charakterem opuszczenia mieszkania. Podkreślenia wymaga także fakt, iż skarżąca nie zawiadomiła organów ścigania o znęcaniu się nad nią przez byłego męża. Jednocześnie, nie był kwestionowany w toku postępowania fakt, iż od czasu wydania decyzji odmawiającej wymeldowania skarżącej wraz z dziećmi z pobytu stałego z lokalu położonego w J. S. przy ul. D. [...] z dnia [...] Nr [...] (wydanej wobec wniosku o wymeldowanie skarżącej złożonego w dniu [...]) skarżąca rozwiodła się z mężem i nie podjęła żadnych kroków , które mogłyby świadczyć o jej ewentualnym zamiarze powrotu do Sygn. akt III SA/Wr 528/08 spornego lokalu. Podkreślenia wymaga także fakt, iż jak twierdziła skarżąca, lokal opuściła ze względu na dobro jej i dzieci bowiem obawiała się agresywnych. zachowań ze strony męża. Jednocześnie skarżąca nie deklaruje w jaki sposób widziałaby ponowną możliwość zamieszkania w lokalu w J. S. z dziećmi wobec faktu, że jej mąż nadal tam mieszka. Godzi się w tym miejscu podkreślić, iż skarżąca, pomimo konsekwentnego twierdzenia w toku postępowania, iż zmuszona została do opuszczenia mieszkania, nie przejawiła żadnej inicjatywy dowodowej, aby uprawdopodobnić swoje stanowisko. W szczególności, skarżąca nie wnioskowała o przesłuchanie świadków, którzy potwierdziliby przedstawione przez stronę okoliczności opuszczenia miejsca zameldowania. Należy ponownie podkreślić, że wobec bezspornej okoliczności, iż skarżąca nie zamieszkiwała w spornym lokalu od [...] kwestią wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu pozostał jedynie charakter opuszczenia miejsca zameldowania i wola skarżącej w tym względzie. Zdaniem Sądu i w tym zakresie organy nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej. Przede wszystkim bowiem, nawet gdyby przyjąć, że w chwili opuszczania lokalu skarżąca kierowała się obawą przed byłym mężem (co nie jest tożsame z brakiem dobrowolności w opuszczeniu miejsca zameldowania) i tak upływ czasu od opuszczenia mieszkania jak i brak podjęcia skutecznych środków prawnych - celem powrotu i ponownego zamieszkania - uzasadniają przyjęcie, że przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie i trwale. Z tych wszystkich względów, skoro podniesione zarzuty są nieuzasadnione a decyzja nie uchybia prawu - skarga podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.