III SA/Wr 536/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] w sprawie ze skargi C. M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów postępowania celnego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] wydanym przez referendarza sądowego przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym domagała się uchylenia postanowienia referendarza sądowego i zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w całości oraz ustanowienia profesjonalnej pomocy prawnej. Z informacji zawartych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych dokumentów wynika, że w okresie od [...] do [...] odbywała staż pracy za wynagrodzeniem 432 zł netto. Ponadto skarżąca podała, że nie posiada żadnych innych źródeł dochodów, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się tylko dzięki pomocy rodziców. Wskazała także, że wydatki jej kształtują się następująco: opłata za mieszkanie – 294,52 zł, za gaz – 13,42 zł, za energię elektryczną – 36 zł, za wodę – 87,30 zł. W piśmie z dnia [...] skarżąca zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi i oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się dzięki doraźnej pomocy rodziców, którzy są właścicielami zajmowanego przez nią lokalu. Wśród ponoszonych wydatków wnioskodawczyni wskazała także koszt zakupu lekarstw (95 zł) w związku z przewlekłą chorobą [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca w [...]. otrzymała od matki kwotę 950 zł. W sprzeciwie skarżąca podniosła, iż od [...] jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, ponieważ jest bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku. Wskazała, że nie ma żadnego źródła dochodu, ani majątku, utrzymuje się tylko dzięki doraźnej pomocy rodziców. Nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie posiada zdolności kredytowej. Zarządzeniem z dnia [...] wezwano skarżącą do przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za [...] i [...]; oświadczenia, czy wpłata na jej rachunek bankowy kwoty 950 zł przez matkę w [...] była jednorazowa, czy też wpłaty takie Sygn. akt III SA/Wr 536/07 dokonywane są regularnie; wskazania w jakiej wysokości miesięcznie otrzymuje pomoc finansową od rodziców; przedstawienia zaświadczenia o zarobkach rodziców z ostatnich trzech miesięcy; przedłożenia aktualnego zaświadczenia o zarejestrowaniu w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem lub bez prawa do zasiłku; podania powierzchni i liczby pomieszczeń zajmowanego przez skarżącą mieszkania w L.; wskazania wykształcenia lub wyuczonego zawodu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca podała, że ukończyła prawo na Uniwersytecie W. i jest prawnikiem, jej ojciec jest od 12 lat rencistą i otrzymuje rentę w wysokości 440,38 zł netto na miesiąc, natomiast jej matka od [...] jest bezrobotna i otrzymuje zasiłek w wysokości 538,30 zł brutto, na dowód czego dołączyła odcinek renty i decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w L. Ponadto skarżąca przedłożyła wystawione w dniu [...] zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L., z którego wynika, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżąca wskazała, że mieszkanie, które zajmuje składa się z dwóch pokojów, łazienki i kuchni, ma powierzchnię 73 m2. Oświadczyła także, iż wpłata na jej rachunek przez matkę kwoty 950 zł w dniu [...] była jednorazowa, natomiast pomoc finansowa jaką otrzymuje od rodziców ma charakter nieregularny. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika, że na jej konto wpłynęła w dniu [...]. kwota 1.000 zł, a [...]. – 600 zł. Wpłat tych dokonał jej ojciec. Jeżeli chodzi o wydatki ponoszone przez skarżącą, to oprócz opłat za czynsz, gaz, wodę i energię, w [...] uiściła ona kwotę 118,10 zł tytułem raty za kurs języka angielskiego, a także 20 zł na poczet drugiej raty zobowiązania z tytułu upomnienia dotyczącego samochodu marki [...] na rzecz Zarządu Dróg i Komunikacji we W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe Sygn. akt III SA/Wr 536/07 oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą jej sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł. Na wstępie podkreślić należy, iż co prawda skarżąca nie pracuje i jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie mniej jednak analiza przedstawionych przez nią wyciągów z rachunków bankowych pozwala stwierdzić, że otrzymuje ona stałą i regularną pomoc finansową od rodziców (wpłaty na rachunek bankowy dokonywane są piątego dnia każdego miesiąca i jak dotąd wynosiły: 950 zł [...]., 1.000 zł w [...] i 600 zł [...].). Zauważyć przy tym należy, iż rodzice i dzieci są zobowiązani wspierać się wzajemnie (por. post. NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ Sygn. akt III SA/Wr 536/07 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8, s.61). Ponadto wskazać trzeba, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa jej rodziców budzi wątpliwości. Skarżąca podała, że jej matka jako osoba bezrobotna otrzymuje zasiłek w kwocie 538,30 zł brutto, natomiast ojciec rentę w wysokości 440,38 zł netto. Przy tak niskich dochodach niemożliwym byłoby udzielanie comiesięcznej pomocy finansowej córce we wskazanej wyżej wysokości, a zatem w ocenie Sądu skarżąca nie wskazała wszystkich źródeł dochodów jej rodziców. Dziwi także, że skarżąca, mimo że jest osobą bezrobotną, samodzielnie zajmuje mieszkanie o powierzchni 73 m2 (stanowiące własność jej rodziców) i ponosi wszystkie związane z tym opłaty, przy czym jako adres do korespondencji podaje miejsce zamieszkania rodziców. Godzi się także zauważyć, iż skarżąca skończyła studia i zdobyła wykształcenie prawnicze ma zatem możliwości zarobkowe, które powinna wykorzystać. Wskazać również należy, iż skarżąca pomimo braku pracy uiszcza opłatę za kurs języka angielskiego. Podsumowując powyższe wywody zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.