III SA/Wr 536/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi U. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przez U. S. (dalej: skarżąca). Decyzja ta została wysłana na adres reprezentującego skarżącą pełnomocnika – P. K. (pierwszy pełnomocnik) i odebrana przez dorosłego domownika (matkę pierwszego pełnomocnika) w dniu [...] kwietnia 2014 r. Z pieczątki umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji wynika, że została ona wysłana w dniu [...] kwietnia 2014 r. (datownik placówki nadawczej). W dniu [...] kwietnia 2014 r. wpłynęło do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. pełnomocnictwo udzielone w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez skarżącą E. J. T. - adwokatowi do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym oraz przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sadem Administracyjnym. Pełnomocnictwo to zostało nadane listem poleconym w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. zostało nadane w placówce pocztowej odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. W treści odwołania pełnomocnik skarżącej -adwokat wniósł o doręczenie mu zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika, o czym organ został zawiadomiony w dniu [...] kwietnia 2014 r. listem poleconym i dlatego też w myśl art. 40 k.p.a. doręczenia winny odbywać się do rąk pełnomocnika. Pełnomocnik podkreślił, że decyzja i pełnomocnictwo minęły się, ale organ powinien naprawić swój błąd i decyzję przesłać także do pełnomocnika, czego jednak nie uczynił. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą adwokatowi wpłynęło do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w dniu [...] kwietnia 2014 r., a więc po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Podkreślono przy tym, że dopiero skuteczne ustanowienie pełnomocnictwa, tj. poparte złożonym do akt prawidłowym pełnomocnictwem obliguje organ do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi (wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2006 r., I GSK 2865/05). Pełnomocnictwo, jak zauważył organ, wywiera skutek w postępowaniu administracyjnym, jeżeli zostanie uzewnętrznione, a więc wtedy, gdy informacja o jego istnieniu dotrze do organu. Ponadto organ wskazał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. została doręczona w dniu [...] kwietnia 2014 r., termin do wniesienia odwołania upływał więc w dniu [...] maja 2014 r. (wtorek). Odwołanie zostało wniesione w dniu [...] maja 2014 r., czyli z uchybieniem terminu. Pełnomocnik skarżącej, jak podkreślono, nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca – reprezentowana przez adwokata – złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.: - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych kroków w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (niedoręczenie odpisu orzeczenia wyznaczonemu pełnomocnikowi) i tym samym naruszenie słusznego interesu strony; - Art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy, co w konsekwencji prowadziło do zawężonej oceny skuteczności złożonego przez stronę pełnomocnictwa; - art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, pomimo posiadania przez organ wiedzy o jego ustanowieniu, wobec czego termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a tym samym nie można mówić o jego uchybieniu W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma nie dzień wydania decyzji, ale to, czy pełnomocnik wstąpił do sprawy jeszcze przed jej fizycznym wysłaniem przez organ. Jeżeli bowiem organ powziął wiedzę o przystąpieniu pełnomocnika do sprawy już po wydaniu decyzji, ale przed jej faktycznym przesłaniem stronie, to powinien był uwzględnić fakt ustanowienia pełnomocnika i do niego skierować decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i podkreślając, że dopiero skuteczne złożenie pełnomocnictwa obliguje organ do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi. Zauważono, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Pełnomocnik strony nie złożył natomiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdego rozstrzygnięcia, względem którego stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli okaże się, że skontrolowany akt administracyjny odpowiada prawu, sąd jest zobowiązany skargę oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie było postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Postanowienie to zostało wydane m.in. na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W konsekwencji zatem, po otrzymaniu odwołania, organ jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku wniesienia odwołania po terminie organ obowiązany jest stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest przy tym okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/0/). W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r., jak wynika z umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji pieczątki (datownik placówki nadawczej), została wysłana w dniu jej wydania, tj. [...] kwietnia 2014 r. na adres pierwszego pełnomocnika skarżącej i odebrana przez dorosłego domownika w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] kwietnia 2014 r. wpłynęło natomiast do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. pełnomocnictwo udzielone w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez skarżącą innemu pełnomocnikowi - adwokatowi. Przesyłka zawierająca to pełnomocnictwo została nadana listem poleconym w dniu [...] kwietnia 2014 r. W związku z powyższym koniecznym stało się ustalenie, czy organ – wobec ustanowienia przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika, był obowiązany doręczyć temu pełnomocnikowi (adwokatowi) decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie, według informacji, które posiadał organ w dniu wydania i następnie wysłania decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., skarżąca była reprezentowana przez pierwszego pełnomocnika. O fakcie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, organ dowiedział się dopiero w dniu [...] kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu pełnomocnictwa nadanego w placówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2014 r.), a więc już po wysłaniu decyzji reprezentującemu skarżącą pełnomocnikowi. W takiej sytuacji domaganie się przez adwokata doręczenia również jemu decyzji nie miało żadnych podstaw prawnych. Organ byłby zobowiązany do doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi decyzji, gdyby pełnomocnictwo dotarło do organu najpóźniej przed jej wysłaniem. Dopiero bowiem od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania byłoby równoznaczne z pominięciem strony i wywołałoby te same skutki prawne. Doręczenie rozstrzygnięcia stronie w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego. Ma jedynie charakter informacyjny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r., I SA/Wa 2223/10). Dopiero zatem w dacie uzyskania przez organ informacji o ustanowieniu pełnomocnika, powstał po stronie organu obowiązek dokonywania doręczeń temu pełnomocnikowi. Niezależnie od powyższego dodatkowo trzeba podkreślić, że w niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, organ nie otrzymał od skarżącej żadnej informacji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pierwszemu pełnomocnikowi. W konsekwencji zatem, niezależnie od daty nadania, czy wpływu do organu pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi, skoro skarżąca nie powiadomiła organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pierwszemu pełnomocnikowi i nie wskazała, że dalszych doręczeń należy dokonywać ustanowionemu adwokatowi, to organ powinien był doręczyć decyzję jednemu z działających w imieniu skarżącej pełnomocników i mógł dokonać wyboru, któremu pełnomocnikowi takiego doręczenia dokona. W ocenie Sądu doręczenie dokonane pierwszemu pełnomocnikowi uznać należy za prawidłowe, a żądanie adwokata doręczenia mu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, zdaniem Sądu, nie miało podstaw prawnych. Skoro zatem decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. została prawidłowo doręczona w dniu [...] kwietnia 2014 r., termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] maja 2014 r. (wtorek). Odwołanie zostało wniesione w dniu [...] maja 2014 r., czyli z uchybieniem terminu. Podkreślić, przy tym należy, że pełnomocnik skarżącej nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując powyższe wywody należy zauważyć, że organ administracyjny w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, nie naruszając w tym zakresie zasad wyrażonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. Zasadnie przyjęto przy tym, że ustanowienie pełnomocnika staje się skuteczne wobec organu z chwilą uzewnętrznienia tego faktu, a zatem z chwilą otrzymania przez organ dokumentu pełnomocnictwa i że od tego momentu organ ma obowiązek dokonywać doręczeń pełnomocnikowi, co pozostaje w zgodzie z treścią art. 40 § 2 i art. 33 § 2 k.p.a. W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu doręczenia decyzji pierwszemu pełnomocnikowi skarżącej, tj. w dniu [...] kwietnia 2014 r., a odwołanie wniesione w dniu [...] maja 2014 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.