III SA/Wr 542/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia kwoty zwrotu dotacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczania wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł skarżąca F. D. Z. wniosła o przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podniosła, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnych środków finansowych ani środków rzeczowych, które mogłaby spieniężyć. Z załączonych do wniosku oraz przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że wnioskodawca od roku 2009 nie uzyskuje przychodów i nie posiada żadnych środków pieniężnych ani zdolności kredytowej, natomiast aktualnie działa w celu przywrócenia na drodze administracyjnej i sądowej możliwości jej funkcjonowania. Wedle przedłożonej w fotokopii księgi handlowej Fundacji za rok 2010 na dzień 1 listopada 2010 r. suma bilansowa strony skarżącej wyniosła 121.490, 90 zł. W dniu 5 listopada 2010 r. D. Z. dokonała przelewu na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwoty 200 zł. Z wyjaśnień Fundacji zawartych w piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2010 r. wynika, że wpłacona kwota pochodzi z prywatnych środków pieniężnych jej prezesa, który na koszty funkcjonowania Fundacji wydał z tego źródła kwotę ponad 100.000 zł. Wedle § 10 statutu F. D. Z. Fundacja może uzyskiwać środki z budżetu państwa (pkt1), budżetu jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (pkt 2), darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego (pkt 3) oraz innych tytułów (pkt 4). W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Z oświadczeń strony skarżącej oraz przedłożonych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że z powodu braku jakichkolwiek przychodów nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mimo tak przedstawionej sytuacji materialnej w sprawie ze skargi Fundacji uiszczony został wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, która – również wedle oświadczenia wnioskodawcy – pochodzi ze środków prywatnych jej prezesa, który nadto z tego samego źródła finansuje koszty działania Fundacji w łącznej kwocie ponad 100.000 zł. W ocenie referendarza sądowego kwoty uzyskiwane przez Fundację od jej prezesa winno się traktować jako środki uzyskiwane ze źródeł przewidzianych w jej statucie w pkt 3 lub 4. Tym samym w argumentacji przedstawionej dla poparcia rozpoznawanego wniosku stwierdzić należy rozbieżność wykluczającą możliwość stwierdzenia braku dostatecznych środków na poniesienie przez Fundację pełnych kosztów postępowania. Fundacja korzysta bowiem z zadeklarowanego ale i realnego, wynikającego z dokonanej w sprawie wpłaty, wsparcia finansowego, pozwalającego na prowadzenie postępowań sądowych wszczynanych z jej inicjatywy, w tym na uiszczanie opłat sądowych w pełnej wysokości. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że dzięki kwotom uzyskiwanym w wyżej wskazany sposób wnioskująca fundacja jest w posiadaniu dostatecznych środków na poniesienie w sprawie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującym uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.