III SA/Wr 552/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu wskazując, że w związku z zajęciem egzekucyjnym przez ZUS jej wynagrodzenia, nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i córki. Funkcjonują tylko dzięki pomocy rodziny. Wynagrodzenie po potrąceniu egzekucyjnym wynosi bowiem około 1.500-1.600 zł i jest to kwota przeznaczona na bieżące wydatki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (ur. w 1995 r.), nie posiada jakiegokolwiek majątku, a jedynym źródłem dochodów jest umowa o pracę. Z dokumentów i oświadczeń nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. skarżąca uzyskała z działalności gospodarczej przychód z wysokości 55.548,99 zł, odnotowując dochód w kwocie 11.430,89 zł, wynagrodzenie ze stosunku pracy wynosi średnio około 3.000 zł netto. Miesięczne wydatki wynoszą łącznie około 3.000 zł, w tym około 1.200 zł stanowi pomoc rodziny. Strona oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych – korzysta z rachunku otwartego na inną osobę, gdyż swoje nie mogła otworzyć ze względu na brak meldunku. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej w styczniu 2012 r. Córka jest regularnie leczona w związku z postępującą wadą wzroku – wydatki na len cel wynoszą miesięcznie około 100 zł. Powyższy wniosek należało ocenić jako uzasadniony. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W istocie wynagrodzenie skarżącej nie jest niskie. Należało jednak mieć na uwadze fakt zajęcia egzekucyjnego, a w rezultacie faktyczną kwotę pozostającą do dyspozycji strony. Jak wynika z jej oświadczeń, jest to około 1.500-1.600 zł Dochód w tej wysokości w sytuacji, gdy na utrzymaniu jest nastoletnia córka, która dodatkowo wymaga leczenia, może w rezultacie starczać na pokrycie wyłącznie podstawowych potrzeb. Poza tym, strona nie ma własnego mieszkania i znaczną część dochodu pochłaniają wydatki związane z wynajmem lokalu. W dużej mierze w zaspokajaniu podstawowych potrzeb socjalnych udziela pomocy rodzina. W ocenie Referendarza sądowego, skarżąca wykazała zatem okoliczności przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednakże, co do zakresu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e/ p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z regulacji tej wynika zatem, że wnioskująca, wnosząc skargę na decyzję wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, była i pozostaje zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy samego prawa. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Wyjaśnić wypada, że fakt uznania wniosku o przyznanie prawa pomocy za zasadny w oparciu o dane przyjęte do rozstrzygnięcia w drodze decyzji, która jest przedmiotem skargi, nie jest jednoznaczne z oceną zasadności tej skargi. Instytucja umorzenia zaległości z tytułu ubezpieczeń społecznych przewidziana jest bowiem odrębnymi przepisami prawa, przewidującymi odmienne przesłanki. Z kolei kontroli co do prawidłowości zastosowania tych przepisów dokonuje Sąd. Oceniając zatem przedmiotowy wniosek za zasadny, prawo pomocy należało przyznać przez ustanowienie adwokata z urzędu, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., natomiast postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych umorzyć, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.