III SA/Wr 554/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Maciej Guziński, Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K G na postanowienie W D z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W dniu [...]. Prezydent Miasta J. G. wydał decyzję Nr [...] , w której orzekł o wymeldowaniu K. K. "z adresu w J. G. przy ul W. ". To pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało doręczone wymeldowanemu w dniu [...] (zwrotne poświadczenie odbioru). Z wyraźnego datownika na kopercie wynika, że odwołanie strony od tej decyzji zostało nadane w placówce pocztowej w Z. w dniu 26 czerwca 2008 r. Na końcu odwołania figuruje następujące zdanie: "Nie mogłem dostarczyć tego pisma, gdyż przebywałem na oddziale chirurgii Szpitala w Z.". Odwołanie przesłano wraz z 12 załącznikami, w tym z kopią zaświadczenia wystawionego przez Ordynatora Oddziału Chirurgii Ogólnej i Chirurgii Onkologicznej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Z. - Szpitala Powiatowego, w którym potwierdzono, że K. K. "Przebywa w tut. Szpitalu na Oddz. Chirurgicznym od dnia 23.06.2008. Przebywa nadal". Cytowany, ostatni fragment odwołania oraz treść wspomnianego zaświadczenia zostały potraktowane przez organ drugiej instancji (Wojewodę D.) jako prośba o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Po jej rozpatrzeniu, organ ten wydał w dniu [...] postanowienie Nr [...] w którym stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Wojewoda stwierdził, że odwołujący się "nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ z przedstawionego zaświadczenia (...) wynika, że skarżący przebywał w szpitalu od dnia 23 czerwca 2008 r. czyli od dnia, w którym mijał termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. G." W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na drugoinstancyjne postanowienie, zainteresowany szerzej opisał osobiste powody, które stanowiły przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie nie mogło być utrzymane w obrocie prawnym, z następujących powodów. Uchybienie terminu jest w sprawie bezsporne. Skoro decyzja wydana przez organ pierwszej instancji została doręczona stronie w dniu 9 czerwca 2008 r., to czternastodniowy termin, zakreślony w art. 129 § 2 k.p.a., upływał z końcem dnia 23 czerwca 2008 r., tymczasem odwołanie nadano przesyłką pocztową dopiero w dniu 26 czerwca. Trafnie także organ odwoławczy przyjął, iż odwołanie zawiera prośbę o przywrócenie terminu, podlegającą rozpatrzeniu na podstawie przepisów art. 58 i art. 59 k.p.a. Właśnie te przepisy zostały jednak ewidentnie naruszone. Podług art. 58 § 1 k.p.a., termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, "jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Zgodnie natomiast z brzmieniem § 2 wymienionego artykułu, wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć "w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin". Przytoczone uregulowanie przewiduje zatem trzy wymogi, których łączne spełnienie powoduje powstanie po stronie organu obowiązek przywrócenia terminu: 1) uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu; 2) zachowanie siedmiodniowego terminu - liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia - przewidzianego na złożenie prośby o przywrócenie terminu; 3) dokonanie czynności, którą zainteresowany miał przedsięwziąć w pierwotnie zakreślonym terminie, łącznie z samą prośbą o przywrócenie terminu. W ocenie składu orzekającego, nie powinno być żadnych wątpliwości, iż w okolicznościach faktycznych tego akurat przypadku wszystkie wymienione przesłanki zostały spełnione. Ustawodawca nie wymaga udowodnienia braku winy; wystarczy wszak "uprawdopodobnienie". W rozpoznawanej sprawie wymaganie to zostało w oczywisty sposób spełnione, skoro do odwołania dołączono zaświadczenie lekarskie sporządzone w dniu 24 czerwca 2008 r., w którym potwierdzono pobyt strony na oddziale szpitalnym co najmniej w dniach 23 i 24 czerwca. Stan zdrowia uzasadniający hospitalizację nie może być zaś zaliczony do okoliczności zawinionych przez wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu. Nie ma przy tym żadnego znaczenia - wbrew odmiennemu zapatrywaniu organu - to, że odwołujący udał się do szpitala w ostatnim dniu czternastodniowego terminu, wyznaczonego w art. 129 § 2 k.p.a. Pobyt w szpitalu, który rozpoczął się wszak jeszcze przed upływem tego terminu, stanowił bowiem obiektywną przyczynę uchybienia terminu. Gdyby ta okoliczność nie zaistniała, strona miała jeszcze prawo nadać przesyłkę z odwołaniem do godziny 24.00 (23 czerwca). Interpretacja dokonana przez organ odwoławczy prawo to w istocie zanegowała, pozbawiając w konsekwencji stronę merytorycznego orzeczenia wydanego w drugiej instancji. Strona zachowała również dwie pozostałe przesłanki. Nawet gdyby przyjąć, iż opuściła ona szpital już w dniu 24 czerwca (po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego jej tam pobyt), to i tak siedmiodniowy termin do wniesienia prośby upływał dopiero z końcem dnia 1 lipca 2008 r. (wtorek). Tymczasem odwołanie zawierające taką prośbę zostało nadane w placówce pocztowej już w dniu 26 czerwca 2008 r. Skoro wszystkie wymogi wskazane w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały przez skarżącego zachowane, obowiązkiem organu drugiej instancji było przywrócenie terminu i merytoryczne rozpatrzenie odwołania. W konsekwencji uznać zatem trzeba, że weryfikowane postanowienie Wojewody wydane zostało z naruszeniem reguł procesowych, które to naruszenie - z oczywistych powodów - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego aktu, na podstawie dyspozycji wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.