III SA/Wr 558/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), asesor WSA Wojciech Śnieżyński, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 listopada 2017 r. sprawy ze skargi "A" w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło Stowarzyszeniu "A" w L. (dalej strona, Stowarzyszenie) przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Sporne postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję z [...] września 2014 r. nr [...] Starosty L. ustalającą Stowarzyszeniu "A" w L. wysokość kwoty dotacji przypadającej do zwrotu w łącznej wysokości 53.948,23 zł oraz określającą termin naliczania odsetek należnych oraz nakazał dokonania zwrotu powyższej kwoty. Wnioskiem z [...] grudnia 2016 r., skierowanym do Starostwa Powiatowego w L., Stowarzyszenie "A" w L. wniosło o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] Starosty L. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia postępowania, ze względu na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jak również ze względu na fakt, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone i zakończone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie Starosty L., uznając, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., gdyż to ten organ orzekał jako ostatni w sprawie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu. Wobec powyższego, postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 K.p.a., odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego Kolegium z [...] listopada 2014 r. nr [...], z uwagi na nie dochowanie miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. Stowarzyszenie "A" w L. wystąpiło o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie tym Stowarzyszenie podało, że w jego ocenie nie nastąpiło przekroczenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Stwierdziło również, że nawet gdyby przekroczenie terminu nastąpiło, to wnosi o jego przywrócenie z przyczyn wskazanych we wniosku, gdyż nie ponosi winy w ewentualnym przekroczeniu terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydając zaskarżone postanowienie przywołało treść art. 58 § 1, § 2 k.p.a., 59 § 1 k.p.a. 148 § 2 k.p.a. i podkreśliło, że o ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Stowarzyszenie dowiedziało się w dniu [...] grudnia 2014 r., gdyż w tym dniu decyzja ta została doręczona stronie (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, znajdującego się w aktach sprawy), a więc od tego dnia biegł miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu [...] grudnia 2016 r. (za dzień złożenia wniosku, stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., należało przyjąć datę nadania pisma w placówce pocztowej, wynikającą ze stempla pocztowego uwidocznionego na kopercie przesyłki), a więc po ustawowym terminie do jego wniesienia. Kolegium wskazało, że w świetle przepisu art. 58 § 1 k.p.a. strona zobowiązana jest uprawdopodobnić brak swej winy w nie dochowaniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda do dokonania określonej czynności była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu). Tymczasem w złożonym wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], w opinii SKO w L., strona nie wskazała przyczyn, z powodu których uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Stowarzyszenie stwierdziło, iż "wnosi o jego przywrócenie z przyczyn wskazanych jak wyżej", niemniej jednak nie zostały wykazane okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stowarzyszenie przytoczyło jedynie rozważania na temat problematyki wznowienia postępowania administracyjnego oraz rażącego naruszenia prawa. Strona nie wykazała również, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, w związku z czym Kolegium nie ma możliwości dokonania oceny, czy przedmiotowy wniosek został wniesiony w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a. Stowarzyszanie nie godząc się z tym rozstrzygnięciem sformułowało skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze strona przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny podkreśliła, że powinnością organu administracji pozostaje ocena wszystkich przedstawionych przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Przy tym obowiązek uprawdopodobnienia ewentualnego braku winy przez stronę nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez stronę wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. W opinii Stowarzyszenie organ administracyjny nie dopełnił powyższym obowiązkom. Strona wskazała, że w kontrolowanej sprawie organ rozstrzygający powinien wnikliwiej podejść do przedstawionych przez stronę dokumentów i dokonać ich pełnej analizy, a w razie wątpliwości przeprowadzić postępowanie, które nie jest co prawda postępowaniem dowodowym w rozumieniu procedury administracyjnej lecz postępowaniem mającym na celu umożliwienie stronie przedstawienia swoich racji. Brak oceny wszystkich, złożonych przez stronę materiałów, czyni sprawę niewyjaśniona w sposób wymagany w treści art. 7 k.p.a. Podsumowując Stowarzyszenie stwierdziło, że niezasadne pozostaje stanowisko SKO w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 poz. 1066.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 2017, poz. 1369.) – dalej jako p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczna decyzją Samorządowego kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Uzupełniająco wyjaśnić należy, że w razie uchybienia terminu określonego w art. 148 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 zwanej dalej k.p.a.) może być on przywrócony na ogólnych zadach określonych w art. 58 k.p.a. Orzeka o tym organ właściwy do wznowienia postępowania. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia (art. 58 § 2 k.p.a.). Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Tak więc zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Właściwy organ administracji jest zobowiązany do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 58, pkt III.2; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., art. 58, pkt 4). Organ nie jest zatem uprawniony do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy nie została spełniona którakolwiek z przesłanek (por. wyrok NSA z 3 grudnia 1999 r., I SA/Ka 790/98, "Serwis Podatkowy" 2001, nr 7, s. 7). Organ administracji – stwierdzając, że strona wnosi o przywrócenie terminu, który nie może być przywrócony – powinien wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu (zob. art. 59 § 1). Powracając do oceny legalności oprotestowanego skargą postanowienia należy poddać analizie ziszczenie się w niniejszej sprawie przesłanek jakie ustawodawca przewidział w art. 58 k.p.a. względem możliwości przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, w tym także do wniesienia odwołania. Zgodnie z powołanym przepisem konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek przejawiających się tym, że: uchybienie terminu nastąpiło bez winy osoby zainteresowanej, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, wraz z tym wnioskiem została dokonana czynność, której termin został przekroczony. Dla skuteczności wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest łączne ziszczenie się wszystkich przesłanek wymienionych w art. 58 k.p.a. Trzeba przy tym zauważyć, że wnioskodawca nie musi wykazać braku winy, lecz wystarczy w tej mierze jedynie uprawdopodobnienie tego braku. Strona która uchybiła terminowi powinna więc uprawdopodobnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku (por. II SA/Kr 824/15). Według art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Z przedstawionych faktów wynika, że strona uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. nakazującej stronie zwrot części dotacji, doręczono Stowarzyszeniu w dniu [...] grudnia 2014 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego strona złożyła [...] grudnia 2016 r. (akta sprawy). Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r., z uwagi na nie dochowanie miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Stowarzyszenie "A" w L. wystąpiło o ponowne rozpatrzenie sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego. W piśmie tym Stowarzyszenie podało, że w jego ocenie nie nastąpiło przekroczenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Stwierdziło również, że nawet gdyby przekroczenie terminu nastąpiło, to wnosi o jego przywrócenie, gdyż przekroczenie terminu nastąpiło bez winy strony. Strona argumentując prośbę o przywrócenie terminu nie wskazała z jakich powodów dopuściła się uchybienia terminu, w czym upatruje swój brak winy w jego nie dotrzymaniu oraz nie wskazała kiedy ustała przyczyna powodująca, że nie dokonała określonej czynności w zakreślonym terminie. Zgodzić się należy w pełni z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L., że strona na poparcie swojej prośby ponawiała jedynie rozważania na temat problematyki wznowienia postępowania administracyjnego oraz rażącego naruszenia prawa. Tym samym strona nie dochowała wymaganych prawem przesłanek do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i Sąd w pełni zgadza się z organem rozpoznającym niniejsza sprawę, że Kolegium nie miało nawet możliwości dokonania oceny, czy wniosek został wniesiony w terminie określonym w art. 158 § 2 k.p.a. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi Stowarzyszenia w całości.