III SA/Wr 561/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów wynikających z usunięcia przechowywania i oszacowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Starosta Z. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o obowiązku zapłaty przez M. K. kwoty [...] zł, tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania wartości motocykla marki WSK o numerze ramy [...], o numerze rejestracyjnym [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że pojazd usunięto z drogi dnia [...] r. na podstawie dyspozycji usunięcia nr [...] i przetransportowano na parking strzeżony firmy "A" w Z. Pojazdem kierowała osoba nietrzeźwa, nieposiadająca dokumentu zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia posiadacza pojazdu od odpowiedzialności cywilnej. W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazd był własnością M. K. zamieszkałego w T. Komenda Powiatowa Policji w Z. powiadomiła właściciela w dniu [...] r. o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym i pouczyła o skutkach nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie. M. K. nie odebrał pojazdu po zawiadomieniu go pismem Starosty Z. z [...] r. o usunięciu pojazdu i wystąpieniu do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu w przypadku jego nieodebrania, w terminie 30 dni od doręczenia pisma. Skutkowało to wystąpieniem Starosty Z. do Sądu Rejonowego w Z. o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Z. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], które stało się prawomocne w dniu [...] r., Sąd Rejonowy w Z. orzekł o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Następnie podjęto czynności w celu oceny przydatności pojazdu nabytego przez Powiat, w rezultacie których postanowiono o jego sprzedaży w drodze licytacji publicznej. W oparciu o przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu, działający z upoważnienia Starosty Z., Zastępca Kierownika Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego ustalił M. K. do zapłaty koszty w wysokości [...] zł, na które składały się: koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi w wysokości [...]zł wynikające z uchwały Rady Powiatu Z. Nr [...] z dnia [...] r.; koszty przechowywania pojazdu za okres od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł wynikające z uchwały Nr [...]; koszty przechowywania pojazdu za okres od [...] r. do [...]r. w wysokości [...]zł wynikające z uchwały Rady Powiatu Z. Nr [...] z dnia [...] r.; koszty przechowywania pojazdu za okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...]zł wynikające z uchwały Rady Powiatu Z. Nr [...] z dnia [...] r.; koszty oszacowania pojazdu w wysokości [...]zł, minus przychód [...]zł uzyskany z tytułu sprzedaży pojazdu w drodze licytacji. Od decyzji odwołał się M. K., zarzucając organowi I instancji oraz podmiotowi prowadzącemu parking strzeżony, że skutkiem ich zaniedbań w związku niepoinformowaniem o nieprzejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa po upływie 6 miesięcy od usunięcia go z drogi, było wygenerowanie niepotrzebnych kosztów. Wskazał na naruszenie art. 130a ust. 1-3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w świetle którego pojazd usunięty z drogi nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się na rzecz Skarbu Państwa. W toku postępowania doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. przez brak poinformowania go o treści przepisów prawa materialnego, aby miał możliwość podjęcia właściwego postępowania celu uniknięcia szkody. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. M. K. wniósł o jej uchylenie z uwagi na: nieuwzględnienie w sprawie zaniedbań organu I instancji oraz jednostki prowadzącej parking strzeżony, naruszenie art. 130a ust. 1 - 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nieuwzględnienie pisma Komendy Powiatowej Policji z dnia [...]r. w którym wskazano skarżącemu, że po upływie 6 miesięcy od chwili usunięcia pojazdu przejdzie on na rzecz Skarbu Państwa oraz naruszenie art. 9 k.p.a. Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, że w związku z dyspozycją usunięcia z drogi jego motocykla, pismem z dnia [...] r. został zawiadomiony przez Komendę Powiatową Policji w Z., że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i że w takiej sytuacji własność pojazdu przechodzi z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący opierając się o tę informację nie odebrał pojazdu. Uznał bowiem, że pojazd przejdzie na rzecz Skarbu Państwa, który w taki sposób pokryje powstałe koszty. Skarżący porzucił zatem pojazd wyzbywając się jego własności i uznał, że sprawa jest zakończona. Utwierdził się w tym przekonaniu, gdyż od momentu, w którym został zawiadomiony o terminie odbioru pojazdu w 2012 r., nie otrzymał wcześniej wezwania. Zdaniem skarżącego poinformowanie go w dniu 17 grudnia w 2012 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie z drogi oraz przechowywanie stanowiącego jego własność pojazdu w przypadku braku odbioru pojazdu nie mogło skutkować wydaniem decyzji nakładającej obowiązek zapłaty kwoty w wysokości [...]zł. Właściciel parkingu dopiero po 4 latach poinformował starostę, że na jego parkingu pozostaje motocykl, gdy takie informacje powinny być przekazywane corocznie. Brak powiadomienia go w tym okresie, iż pojazd nie przeszedł na własność Skarbu Państwa, doprowadził do powstania nieuzasadnionych kosztów w wysokości [...] zł. W ocenie skarżącego ich powstanie było skutkiem braku jakiejkolwiek informacji od dnia [...]r., tj. od dnia usunięcia pojazdu z drogi do dnia [...]r. Skarżący stwierdził, że starosta orzekając w sprawie powołał się na nowe przepisy Prawa o ruchu drogowym, według których przepadek pojazdu następuje na rzecz powiatu dopiero na podstawie orzeczenia sądu. W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przepisy tej ustawy stanowiły natomiast, że przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa następował z mocy prawa. Nowe uregulowania ustawowe zostały więc zastosowane nieprawidłowo. Koszty przechowywania pojazdu powinien ponieść Skarb Państwa. Zmiana przepisów nie mogła wywołać negatywnych skutków dla skarżącego. Prowadzący parking strzeżony poinformował bowiem starostę o przechowywaniu pojazdu dopiero w dniu [...]r. Przez to od dnia usunięcia pojazdu do dnia wydania decyzji w sprawie kosztów upłynęło 1471 dni. Skarżący podtrzymał zarzut naruszenia w toku postępowania art. 9 k.pa. Powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne ukształtowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym, które nie zostało jednak uwzględnione przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę stwierdziło, że podstawowe zarzuty skargi były przedmiotem oceny składu Kolegium orzekającego w sprawie, który odniósł się do ich treści w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Dając wyraz braku zasadności zarzutów Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji. W kwestii zarzutu zastosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w stanie prawnym obowiązującym w 2012 r., a nie w stanie prawnym obowiązującym w 2008 r., organ zauważył, że był to rezultat wejścia w życie z dniem 4 września 2010 r. ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.). Nastąpiło to na skutek utraty z dniem 12 czerwca 2009 r. mocy obowiązującej przepisu art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszczał pozbawienie prawa własności bez prawomocnego orzeczenia sądu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06). Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku podkreślił wyraźnie, że nieodebranie pojazdu w terminie oraz nieopłacenie kosztów jego usunięcia i parkowania nie są wystarczające do przyjęcia domniemania o porzuceniu pojazdu z zamiarem wyzbycia się jego własności. W tym zakresie należy bowiem prowadzić kontradyktoryjne postępowanie sądowe w celu ustalenia zamiaru dotychczasowego właściciela i wydanie orzeczenia o charakterze konstytutywnym. W świetle tego wyroku i obowiązujących w dniu wydania przez Starostę Z. przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, dla przejęcia pojazdu, a następnie jego sprzedaży lub likwidacji Starosta zobowiązany był zatem, stosownie do art. 130a ust. 10 tej ustawy, wystąpić do właściwego sądu o orzeczenie o jego przepadku na rzecz powiatu. W związku z tym usunięty w dniu [...] r. pojazd, stanowiący własność skarżącego, nie mógł przejść na własność Skarbu Państwa. Oznacza to, że w okresie od jego usunięcia z drogi do orzeczenia o jego przepadku na rzecz Powiatu Z. skarżący pozostawał jego właścicielem. Organ nie zgodził się z zarzutem, że pierwszą informacją o tym, iż pojazd nie przeszedł na własność Skarbu Państwa i że skarżący w dalszym ciągu pozostaje jego właścicielem, było zawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kosztów za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie wartości pojazdu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżącego poinformowano pismem z dnia [...]r. nr [...], że może odebrać pojazd w terminie 30 dni od doręczenia tego pisma, a także o skutkach prawnych nieodebrania pojazdu, w tym o konieczności skierowania sprawy na drogę sądową w celu uzyskania orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu oraz o konieczności poniesienia opłat, które określono w zaskarżonej decyzji. Pomimo to skarżący nie podjął żadnych czynności w celu odebrania pojazdu. Wobec tego organ I instancji, po uzyskaniu wyroku o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, zawiadomieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w celu ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi, jego przechowywanie i oszacowanie wartości. W toku postępowania skarżący miał możność zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Składał także składał wyjaśnienia. Nie można zatem zarzucić, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji I instancji naruszało art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, tym bardziej, że o skutkach tego postępowania skarżący był informowany jeszcze przed jego wszczęciem, pismem z dnia [...]r. Mając to na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) czy rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Mając na względzie te regulacje prawne należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd dopatrzył się naruszeń prawa materialnego skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz.1137) według stanu prawnego na dzień [...]r., czyli data wydania tej decyzji. Należy wziąć pod uwagę, że przedmiotowy pojazd usunięto z drogi dnia [...] r. i umieszczono go na upoważnionym parkingu strzeżonym firmy "A" w Z. Skarżący został o tym skutecznie powiadomiony w dniu [...] r. Nastąpiło to na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Według tego przepisu pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia. Według art. 130 ust. 10 tej ustawy, o treści którego skarżący został także powiadomiony dnia [...] r., stanowiącego: "Pojazd usunięty w trybie określonym w art. 130 ust. 1 lub 2 ustawy i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy". W świetle powołanych przepisów przedmiotowy pojazd usunięty z drogi dnia [...] r. dnia [...] r. przeszedł z mocy prawa na własność Skarbu Państwa niezależnie od tego, czy w takiej sprawie wydano decyzję administracyjną. Ustalenie takie znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie sądów administracyjnych. Stosownie do jasnego brzmienia powołanego art. 130 ust. 10 ustawy: "Decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia z tą chwilą własności pojazdu nie ma charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny, skoro potwierdza tylko to, co nastąpiło z mocy prawa. Zatem początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu i wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela" (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., I OSK 924/07, LEX nr 513163). Z akt administracyjnych sprawy oraz ze skargi wynika, że skarżący pouczony przez organ administracji publicznej o skutkach majątkowo - prawnych swego niedziałania (bierności) w sprawie, mając zaufanie do prawdziwości tego pouczenia organu administracji publicznej, godził się z tym, że po upływie wskazanego 6 miesięcznego terminu usunięty z drogi motocykl, stanowiący dotychczas jego własność, stanie się własnością skarbu Państwa niezależnie od wydania w tej sprawie konkretnego rozstrzygnięcia skierowanego do skarżącego. W rozpatrywanej sprawie spełniona został zatem ustawowa przesłanka uznania pojazdu "za porzucony z zamiarem wyzbycia się". Przepis art. 130 ust. 10 ustawy został zakwestionowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (Dz.U. Nr 100, poz.649). Trybunał stwierdził, że powołany art. 130a ust. 10 w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został uznany za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z wyrokiem wymieniony przepis we wskazanym zakresie utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. W rozpatrywanej sprawie utrata przez skarżącego własności motocykla z mocy prawa nastąpiła niewątpliwie przed tą datą. Sąd podkreśla, że przepis art. 130 ust. 10 został znowelizowany dopiero na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2010.152.1018), która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r. Z uwagi na brak przepisów przejściowych do nowelizacji tego przepisu, organy administracji publicznej powinny respektować skutki prawne wywołane przez art. 130 ust. 10 w brzmieniu sprzed powołanej nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę kwestie własnościowe dotyczące przedmiotowego pojazdu, wynikające z powołanych przepisów prawa i odpowiednio do tego określić zobowiązania finansowe skarżącego z tytułu obciążenia go kosztami usunięcia z drogi publicznej w dniu [...] r., a także kosztami przechowywania i oszacowania wartości motocykla marki WSK o numerze ramy [...] i o numerze rejestracyjnym [...].