III SA/Wr 562/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. , po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]. nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym u K. R. , decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że K. R. była zatrudniona w latach: 1969 - 1970 we W. P. B. W. –I. jako referent ekonomiczny; 1970 - 1973 we W. S. R. jako starszy referent ekonomiczny; 1974 - 1989 w ZETO W. jako samodzielny referent ekonomiczny; od 11 września 1989 r. do 31 sierpnia 2004 r. w S. P. we W. jako nauczycielka techniki (1989 - 1996) i nauczycielka informatyki (1996 - 2004). Od 1 września 2004 r. jest na emeryturze. Wykonując zawód nauczyciela K. R. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. W latach 1993 - 2004 trzykrotnie korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia (łącznie 28 miesięcy). W związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu była badana w Klinice Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego Akademii Medycznej we W. która dnia [...] wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15) u K. R.. Według uzasadnienia orzeczenia: "(...) Stan po usunięciu migdałków podniebiennych, przewlekłe zapalenie krtani i obustronne uszkodzenie strun głosowych również obserwowane w badaniu videostroboskopowym z 2004 r. i 2006 r. (...) Pani R. nie spełnia wymaganego pewnego dowodu epidemiologicznego (praca w okresie ponad 15 lat z nadmiernym wysiłkiem głosowym). Pracowała na pełnym etacie 14 lat, z tego 28 miesięcy była na urlopach zdrowotnych dla poratowania zdrowia. Obraz kliniczny należy wiązać z przewlekłym zapaleniem krtani o charakterze nieswoistym. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej." W trybie odwoławczym K. R. była badana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. który dnia [...]. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15), rozpoznając przewlekły przerostowy nieżyt krtani z cechami dysfonii hyperfunkcjonalnej, z zaburzeniami wibracji fałdów głosowych. Według uzasadnienia orzeczenia: "Przeprowadzona aktualnie ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, rozpulchnione, z zaznaczoną siatką naczyń. Zwarcie fonacyjne prawie pełne. Przerost lewego fałdu przedsionkowego. Drgania fałdów głosowych niejednakowe, niejednoczesne, nieregularne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych różny. Nie występuje tendencja do fonacji. Nie wykazano zmian organicznych na fałdach głosowych w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15). Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Udokumentowane wieloletnie narażenie na wzmożony wysiłek głosowy stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, który ww. spełnia. Wnioskowanie w toczącym się postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte jest o wyniki aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego oraz analizę całej dokumentacji załączonej do skierowania, w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej we W. kart leczenia szpitalnego w Klinice Chorób Zawodowych we W. oraz karty leczenia sanatoryjnego w U. Na podstawie tych orzeczeń lekarskich oraz w oparciu o przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] wydał decyzję nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15) u K. R. . Zainteresowana odwołała się od powyższej decyzji, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Wskazała na długoletnią pracę w narażeniu na wysiłek głosowy (nadgodziny, zastępstwa, zajęcia dodatkowe). Zakwestionowała wyniki badań lekarskich. Organ II instancji rozpatrując odwołanie podniósł, że zgodnie z definicją choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest jednoczesne spełnienie dwóch warunków, a mianowicie choroba musi być: 1. rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Organ II instancji podkreślił, że w badanym przypadku dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, czyli Klinika Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego Akademii Medycznej we W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, były zgodne co do tego, że rozpoznanych u zainteresowanej schorzeń nie należy wiązać przyczynowo z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Obie placówki wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15) u strony. Orzeczenia lekarskie, które poprzedzono specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującej się, są obiektywne, zgodne, uzasadnione i przekonujące. W odpowiedzi na zarzuty odwołującej się organ stwierdził, że jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., dla rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymagane jest stwierdzenie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych lub niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (poz. 15 pkt 1 – 3 załącznika do rozporządzenia). Żadna z wymienionych placówek nie rozpoznała takich schorzeń u odwołującej się. Organ podkreślił, że jedynie wieloletnia praca w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy jest niewystarczająca do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu, o ile choroby takiej nie rozpoznała żadna z dwóch placówek diagnostyczno-orzeczniczych. W tym stanie rzeczy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. K. R. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła, że decyzja jest oparta na kłamstwach, nieuczciwości i niechęci do wydania pozytywnej dla niej opinii. Jej zdaniem, dyrekcja szkoły nieprawdziwie podawała, że skarżąca pracowała w idealnych warunkach, gdzie nie mogła powstać choroba zawodowa. Skarżąca jednak w ciągu kilkunastu lat nadużywała głosu, gdyż taka była konieczność. Lekarze natomiast wykluczają ewidentne przyczyny choroby zawodowej, tłumacząc to jakimś nieswoistym charakterem. Opinię Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego Akademii Medycznej we W. wydano bez przeprowadzenia specjalistycznych badań. Skarżącą wypisano stamtąd, gdyż trwał remont. Poinformowano ją, że po remoncie wróci na badania specjalistyczne, co jednak nie nastąpiło. Podniosła, że w wyliczeniach okresu pracy nastąpiła pomyłka. Pracowała bowiem w szkole przez 15 lat, w tym 1 rok na 17/18 etatu. Jeśli wziąć pod uwagę godziny zastępstw płatnych, godziny przepracowane, płatne i bezpłatne, w ramach zajęć dodatkowych dla młodzieży, uzbierałby się jeszcze rok pracy. Zwolnienia lekarskie i urlopy zdrowotne skarżącej były następstwem przeciążenia głosu wynikającego z charakteru i warunków pracy. Według orzeczenia lekarskiego z dnia [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. skarżąca spełniła warunek wieloletniego narażenia zawodowego ze względu na wzmożony wysiłek głosowy. Nie stwierdzono u niej jednak zmian chorobowych fałd głosowych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Według skarżącej, tak ściśle określone schematy można stosować do robotów, oczekując z góry założonych efektów. Każdy żywy organizm jest natomiast indywidualnością, która reaguje w sposób zróżnicowany. U jednego człowieka w wyniku nadużywania głosu zaistnieją takie zmiany, a u drugiego nie. Skarżąca podkreśliła, że już w 1993 r. skierowano ją na specjalistyczne badania laryngologiczne w związku z utratą głosu. Z powodu likwidacji Poradni Chorób zawodowych Nauczycieli cała jej dokumentacja lekarska przepadła. Faktem jest jednak, że skarżąca nie mogła dłużej pracować w szkole z uwagi na brak możliwości głosowych i ciągłe problemy z suchością w gardle. Z uwagi na tę dolegliwość, skarżąca musi nawilżać śluzówki pijąc siemię lniane, tran, a także ssąc śluzowity. W 2000 r. skarżąca ukończyła Podyplomowe Studia Informatyczne z myślą o dalszej pracy. Choroba spowodowana nadużywaniem głosu to jednak uniemożliwiła. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione placówki diagnostyczno-orzecznicze. Nie znalazły one podstaw (trwałych zmian chorobowych) do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ II instancji podtrzymał dotychczasową argumentację, podkreślając bezzasadność zarzutu, że pierwsza opinia lekarska została wydana bez badań. Organ podkreślił, że poza okresem 15 letniego narażenia zawodowego wymagane jest, aby upoważnione do orzekania w sprawach zawodowych placówki diagnostyczno-orzecznicze stwierdziły u osoby zainteresowanej guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych lub niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Takie schorzenia nie zostały rozpoznane u skarżącej. Rozpoznano natomiast zmiany morfologiczno-czynnościowe w krtani, które nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej czy stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. Nr 132, poz.1115). Organ II instancji w zaskarżonej decyzji, a organ I instancji w decyzji poprzedzającej, przyjęły brak podstaw do stwierdzenia przesłanek do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Niesporne jest, że skarżąca w trakcie pracy zawodowej była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Skarżącą poddano badaniom przeprowadzonym w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych. Klinika Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego Akademii Medycznej we W. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] na podstawie badania laryngologicznego oraz badania videostroboskowego. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie w trybie odwoławczym na podstawie badania laryngologicznego foniatrycznego, badania videostroboskowego oraz na podstawie dołączonej dokumentacji. Bezzasadne są zatem zarzuty skarżącej, że takich badań nie przeprowadzono i że nie potraktowano jej przypadku indywidualnie. Definicja choroby zawodowej, zawarta w § 2, ust. 1 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r., wymaga dla stwierdzenia choroby zawodowej spełnienia dwóch warunków, a mianowicie choroba taka musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Z orzeczeń lekarskich wydanych po zbadaniu skarżącej przez uprawnione placówki służby zdrowia w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych wynika jasno, że u skarżącej nie rozpoznano choroby zawodowej. Nie znaleziono wystarczających zmian chorobowych w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych lub niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Obydwie placówki, to jest Klinika Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego Akademii Medycznej we W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., były zgodne co do tego, że schorzeń rozpoznanych u zainteresowanej nie należy wiązać przyczynowo z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Nie stwierdzono bowiem u skarżącej wymienionych zmian charakterystycznych dla choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Sąd podkreśla, że wbrew zarzutom skargi, z indywidualnie rozpatrzonego przypadku skarżącej wynika, że mimo wieloletniego narażenia zawodowego nadmiernego wysiłku głosowego, jej badania wykazały, że nie zachorowała ona na chorobę zawodową narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Okres narażenia zawodowego skarżącej wyniósł mniej niż wymagane 15 lat, ustalone w pkt 15 załącznika do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. Jak bowiem stwierdzono, była ona zatrudniona od 11 września 1989 r. do 31 sierpnia 2004 r. w Szkole Podstawowej we W. jako nauczycielka techniki (1989 - 1996) i nauczycielka informatyki (1996 - 2004). W latach 1993 - 2004 korzystała trzykrotnie z urlopu dla poratowania zdrowia, w łącznym wymiarze 28 miesięcy. Zastępstwa czy nadgodziny przepracowane przez skarżącą tego okresu nie wydłużają. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.