III SA/Wr 562/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu T. K. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr 562/08 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skierowania w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na egzamin teoretyczny, praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B postanawia: przyznać skarżącemu T. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie pismem z dnia [...] r., skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie i ustanowienie radcy prawnego w osobie S. K. z G., ewentualnie innego radcy prawnego - z W. Na uzasadnienie żądania podał, że aktualna jego sytuacja materialna jest fatalna, została mu już odłączona energia elektryczna, z powodu nieuiszczania płatności za jej dostawy, wypowiedziano mu również umowę o dostawy gazu. Do wniosku dołączono wezwania do zapłaty kierowane do skarżącego przez "A" Sp. z o.o. we W. wraz z zaświadczeniem o odłączeniu dopływu energii oraz wypowiedzenie skarżącemu przez "B" umowy dostarczania paliwa gazowego z powodu nieuiszczania zaległych należności. Zarządzeniem z dnia [...] r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu. We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna nadal się pogarsza. Zmuszony był do rezygnacji z zakupu opału do ogrzewania mieszkania, oraz wyprzedaży mienia, w celu uregulowania zaległych płatności za energię. Jednocześnie ze sprzeciwem, skarżący złożył wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku tym dodatkowo podał, że posiada mieszkanie [...] o powierzchni [...] m2, bez łazienki i WC oraz lokal użytkowy o powierzchni [...] m2, zajęty w [...] przez komornika na podstawie [...] tytułów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu podniesione przez stronę w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z materiału zebranego w sprawie, skarżący w chwili obecnej nie uzyskuje stałych dochodów, nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących płatności. Skarżący jest najemcą mieszkania [...], bez łazienki i WC oraz , jak wynika z pozostałych oświadczeń strony, w którym nie ma energii elektrycznej i gazu. Wnioskodawca jest co prawda właścicielem lokalu użytkowego, jednakże lokal ten jest przedmiotem zajęcia komorniczego, co uniemożliwia jego sprzedaż i przeznaczenie uzyskanych w ten sposób środków na prowadzone postępowania sądowe. Sąd mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.