III SA/Wr 563/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Asesor WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Olga Białek, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 08 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz pełnomocnika strony skarżącej 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postępowanie w sprawie wymeldowania Z. Ż. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w P. Wójt Gminy w P. wszczął z urzędu w dniu [...] W jego wyniku, decyzją z dnia [...]. (Nr [...].), - sprostowaną postanowieniem dnia [...] nr [...]- Wójt Gminy w P., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w [...] W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że ustalenia postępowania wyjaśniającego wykazały, iż strona opuściła przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, w związku z czym wystąpiły przesłanki warunkujące administracyjne wymeldowanie z pobytu stałego. W wniesionym odwołaniu strona zakwestionowała wiarygodność zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzuciła uczestnikom postępowania działającym na prawach strony oraz przesłuchanym osobom w charakterze świadków, składanie fałszywych zeznań na okoliczność opuszczenia lokalu. Wystąpiła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę, Wojewoda D.- decyzją z dnia [...] ([...]) - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że pobytem stałym - zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania oraz koncentrowanie w danym miejscu swoich spraw życiowych. W tym kontekście wskazano, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że przez termin "zamiar" - w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego - należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną osoby, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby, czy pozostają z nią w sprzeczności. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie, oględziny przeprowadzone w przedmiotowym lokalu przez administratora, tj. Nadleśnictwo Z., a także ustalenia dokonane w wyniku kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w Z. jak i wyjaśnienia złożone w trakcie postępowania administracyjnego przez przedstawiciela administratora lokalu, przesłuchanych świadków, niewątpliwie wykazują, że strona co najmniej od wiosny 2004 r. nie zamieszkuje w lokalu położonym w P. nie posiada w tym lokalu rzeczy osobistych. Zdaniem organu, skarżący zamieszkuje w swojej nieruchomości położonej w P., gdzie zameldował się na pobyt czasowy trwający od [...] do [...] W nieruchomości tej zamieszkuje z żoną, która również zameldowała się na pobyt czasowy w tym lokalu. W uzasadnieniu podniesiono, że ten ustalony stan faktyczny przekonuje o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez stronę lokalu położonego w P. oraz braku zainteresowania rzeczywistym zamieszkaniem w przedmiotowym lokalu. Wskazano, że nie ma podstaw do uwzględnienia oświadczenia strony, że lokal nr [...] w P. nadal stanowi miejsce stałego pobytu skarżącego. Samo werbalne deklarowanie woli koncentrowania pobytu stałego w tym lokalu, nie może być traktowane jako faktyczny przejaw woli zamieszkiwania w spornym lokalu. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny, czy dany lokal stanowi miejsce stałego zamieszkania, jest ześrodkowanie w nim interesów życiowych. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż lokal położony w P. nie jest miejscem, w którym strona ma skoncentrowane życie rodzinne. Podniesiono także w uzasadnieniu, że bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie pozostaje zarzut nie wywiązania się przez gminę z obowiązku przydzielenia skarżącemu lokalu socjalnego. Przepisy meldunkowe mają bowiem wyłącznie charakter rejestrujący i ich głównym celem jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z faktycznym miejscem i charakterem pobytu osób. W konsekwencji wymeldowanie z lokalu uwarunkowane jest tylko i wyłącznie spełnieniem przesłanki opuszczenia miejsca pobytu. W zakończeniu uzasadnienia wskazano, że wbrew zarzutom odwołania, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, z zachowaniem zasad procedury administracyjnej. Ocena zeznań stron oraz przesłuchanych świadków jest logiczna, spójna i nie nosi cech dowolności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący powołał się na wyrok sądowy zakazujący eksmisji do czasu przyznania lokalu socjalnego. Podniósł w związku z powyższym, że zeznania złożone w sprawie nie mogą podważać tego wyroku i skutkować jego wymeldowaniem. Ponadto podniósł w skardze, że w lokalu nr [...] w P. zamieszkuje od 1981r. Od maja 2003 r. budynek ten jest opuszczony przez Nadleśnictwo i zgodnie z przepisami winien mu być sprzedany. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wypowiedziane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie uchybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe obu instancji dokonały prawidłowej oceny okoliczności stanu faktycznego mających znaczenie dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 Nr 139, poz. 993 ze zm.), właściwie stosując ten przepis. Nie dopuściły się również uchybień proceduralnych w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu, czy też nie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V. SA 3089/03, LEX 160723; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). W tym stanie rzeczy, w sprawie, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącego wskazać należało ustanie jego pobytu w spornym lokalu. Nie ma znaczenia w sprawie podnoszona przez skarżącego okoliczność zawieszenia postępowania eksmisyjnego do czasu przyznania lokalu socjalnego (wyrok Sądu Rejonowego w Złotoryi I Wydział Cywilny z dnia 11 stycznia 2002 r., sygn. Akt I C 142/01), jak i okoliczność ewentualnej możliwości wykupu tego lokalu. Wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest więc fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, LEX nr 50123). Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowych lokalem i założeniem nowego ośrodka swych spraw. Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący opuścił - w powyższym znaczeniu - dotychczasowe miejsca stałego zameldowania. Fakt nie zamieszkiwania skarżącego w lokalu nr [...] w P. potwierdzają przesłuchani świadkowie. K. L.- pracownik Nadleśnictwa w Z. , zeznał do protokołu w dniu [...] że od sierpnia 2005 r. w budynku nr [...] w P. mieści się kancelaria Leśnictwa, w której sprawuje urząd. Skarżący wraz z rodziną od sierpnia 2005 r. definitywnie nie mieszka w tym lokalu, zamieszkuje w własnym lokalu pod nr[...] w P.. Sąsiadka do protokołu z dnia [...] zeznała, że skarżący wraz z rodziną nie przebywa w lokalu nr [..] od 2004 r., mieszkają wszyscy w domu nr [...] w P. który nabyli na własność. Sołtys wsi P. zeznał do protokołu w dniu [...] że skarżący wraz z rodziną zamieszkuje we własnym budynku nr [...] w P. od 2004 r. W lokalu nr [...] nie przebywają. Ponadto fakt nie zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu potwierdziła Komenda Powiatowa Policji w Z. W informacji z dnia [...] stwierdzono, że w wyniku dokonanej kontroli meldunkowej ustalono, że skarżący wraz z rodziną od wiosny 2004 r. do chwili obecnej zamieszkuje w P. nr [...]. Powyższy stan został potwierdzony także w informacji z dnia z dnia [...]r. Wprawdzie skarżący przesłuchany do protokołu w dniu [...] zaprzeczył, że nie zamieszkuje w lokal nr [...] w P. Przesłuchane dzieci skarżącego, oświadczyły do protokołu, że od wyjazdu na studia nie mieszkają w P. , przyjeżdżają tam jedynie od czasu do czasu. Niemniej w aktach sprawy znajduje się protokół z komisyjnego przejęcia lokalu nr [...] w P. zajmowanego przez skarżącego i znajdujących się w nim rzeczy z dnia [...]. Stwierdzono w nim, że w obecności Policji przejęto lokal i przeniesiono rzeczy skarżącego do pomieszczenia gospodarczego, drzwi zostały komisyjnie oplombowane i zamknięte na kłódkę. Wskazać należy, że Prokuratura Rejonowa w Z. w piśmie z [...]. stwierdziła, że w działaniach powyższej komisji zabezpieczającej mienie skarżącego nie dopatrzono się żadnych nieprawidłowości. Skarżący przejął zdeponowane rzeczy w dniu [...] (oświadczenie z [...] Natomiast wszczęte przez niego postępowanie o przywłaszczenie tych rzeczy, zostało umorzone przez Prokuraturę w dniu [...] Z powyższych ustaleń organów meldunkowych wynika, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu co najmniej od sierpnia 2005 r. i, że jego centrum życiowe mieści się w innym lokalu będącym jego własnością, a nie w lokalu dotychczasowego stałego pobytu . Podkreślić należy, że pozostali członkowie rodzinny – wobec których orzeczono także o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu w P. nr [...] w odrębnych decyzjach - nie złożyli odwołań. Tym samym nie kwestionowali ustaleń organu meldunkowego, co do opuszczenia lokalu. Powyższe obiektywne i stwierdzone okoliczności wskazują - jak podniesiono w zaskarżonej decyzji - nie tylko na fizyczne nieprzebywanie skarżącego w lokalu nr [...] w P. , ale i na zerwanie związków z tym lokalem i skoncentrowaniem ich w innym lokalu. Wbrew zarzutom skargi dokonana przez organy meldunkowe ocena zeznań strony oraz przesłuchanych świadków jest logiczna, spójna i nie nosi cech dowolności, a tym samym zgodna z art. 80 kpa. W konsekwencji, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, ustalony stan faktyczny przekonuje o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez stronę lokalu położonego w P. nr [...] oraz braku zainteresowania rzeczywistym zamieszkaniem w nim. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący pomimo sugerowania w zeznaniu z [...] bezprawnego uniemożliwiania zamieszkiwania w lokalu nr [...] w P., nie podjął skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z tego lokalu. Rozważając kwestię opuszczenia lokalu zważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., OSK 127/05, LEX nr 201437). Skarżący nie skorzystał do tej pory z przysługujących mu środków prawnych, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta przedmiotowego lokalu (Nadleśnictwa) za bezprawne i umożliwiło powrót do tego lokalu. Przeciwnie – jak to wskazano wcześniej – działania zabezpieczające mienie w porzuconym lokalu zostały uznane za prawidłowe. Mając powyższe na względzie należy przyjąć, że orzekające organy administracyjne zasadnie oceniły, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego spełniało przesłankę z art. 15 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy. Podkreślić należy, jak trafnie podniósł organ odwoławczy, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym, ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W konsekwencji fakt opuszczenia lokalu skutkować winien wymeldowaniem. Skarżący nie został pozbawiony także czynnego udziału w postępowaniu. Został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego (potwierdzenie z [...].), oraz o możliwości składnia wyjaśnień (potwierdzenie z [...] z czego skorzystał składając pisma procesowe. Powiadomiony został także o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, pismem z [...] którego przyjęcia odmówił, oraz kolejnym pismem z [...]. Skarżący powiadomiony został o przesłuchaniu świadków, odmówił jednak przyjęcia powyższego pisma (informacja z [...] Stronie umożliwiono zapoznanie z aktami, zgromadzonymi materiałami, przed wydaniem decyzji w sprawie, w tym z zeznaniami świadków. Skarżący oświadczył wyraźnie do protokołu przesłuchania z [...]., że zapoznał się z aktami sprawy. W tym stanie rzeczy, decyzja Wojewody D. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy w P. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego, w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.