III SA/Wr 579/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...]; II. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżoną decyzją Komendant Wojewódzki Policji we W. – po rozpatrzeniu odwołania K. H. od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] r. (Nr [...]) kierującej skarżącego na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.r.d."). Organ odwoławczy wskazał na ustalenia poczynione w postępowaniu wyjaśniającym, podkreślając że w dniu [...] r., ok. godz. 1420 na drodze powiatowej [...] pomiędzy m. S. i P. doszło do zdarzenia drogowego, w którym kierujący motocyklem marki K. (nr rej. [...]) K. H. doznał obrażeń ciała i został odwieziony do szpitala, gdzie pobrano mu krew w celu zbadania stanu trzeźwości. Analiza laboratoryjna wykazała, że skarżący znajdował się w stanie nietrzeźwości, gdyż w pobranej próbce krwi stwierdzono stężenie 1,4 % alkoholu. Z tego powodu wszczęto postępowanie przygotowawcze w sprawie o popełnienie przestępstwa ujętego w art. 178a § 1 Kodeksu karnego, natomiast Komendant Powiatowy Policji w P. – działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym – decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) skierował skarżącego na badanie psychologiczne, którego celem było orzeczenie o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia skarżący opisał przebieg wypadku i nieszczęśliwy splot zdarzeń, które doprowadziły do wypadku. Zakwestionował zarzucane mu prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości i podniósł, że ani w dniu zdarzenia, ani przez kilka dni poprzedzających wypadek nie spożywał alkoholu, co może potwierdzić kilka osób. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego, przywołując treść art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d., § 2 ust 3 i 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.). Podkreślił, że sankcją za niepoddanie się badaniom jest cofnięcie przez starostę uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym [art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c) p.r.d.], przy czym przywrócenie uprawnienia następuje w drodze decyzji starosty po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie (art. 140 ust. 2 p.r.d.). Użyte przez ustawodawcę określenie "podlega" przesądza zdaniem organu odwoławczego o obligatoryjności skierowania na badania osoby, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. Organ, którego funkcjonariusz ujawnił fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, nie może odstąpić od wykonania ciążącego na nim obowiązku. Badania te nie stanowią kary za popełniony czyn, gdyż ich celem jest orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Po zakończeniu okresu, na jaki orzeczony zostanie środek karny, warunkiem przywrócenia uprawnień do kierowania będzie przedłożenie staroście orzeczenia z przeprowadzonego badania psychologicznego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdem, a także poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji [w przypadku zaistnienia okoliczności, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) p.r.d.]. W ocenie organu odwoławczego nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne. W rozpatrywanej sprawie występuje przesłanka określona w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. (stan nietrzeźwości ustalony wskutek badania krwi), a opinia z przeprowadzonych badań na zawartość alkoholu we krwi stanowi wiarygodny dowód w sprawie i brak jest podstaw do jej kwestionowania. Organ zauważył, że nałożenie na stronę obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu nie powoduje zastosowania przymusu doprowadzenia w razie zwłoki lub zaniechania wykonania tej czynności. Jedyną konsekwencją jest bowiem wydanie przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowanie pojazdem silnikowym. Mimo zrozumienia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się skarżący, jego odwołania nie można rozpatrzyć pozytywnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zakwestionował decyzję organu drugiej instancji, twierdząc – podobnie jak w odwołaniu – że ani w dniu wypadku, ani w dniach poprzedzających to zdarzenie nie spożywał alkoholu czy też innych środków. Zauważył przy tym, że nie można wykluczyć błędu przy badaniu krwi, a ponadto alkohol we krwi mógł pochodzić z leków podawanych dożylnie wkrótce po wypadku. Skarżący stwierdził, że ma świadków, którzy widzieli go w pracy oraz w miejscu wypadku i mogliby potwierdzić, że nie był pod wpływem alkoholu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") należy zauważyć, że nie może ona pozostać w zbiorze legalnych aktów administracyjnych, gdyż została wydana co najmniej przedwcześnie, bez wyjaśnienia istotnej okoliczności w sprawie, co uchybia regule proceduralnej dającej się wyprowadzić z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d., według którego badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organy Policji ustaliły, że w dniu [...] r. skarżący prowadził motocykl, powodując wypadek, w którym doznał poważnych obrażeń, a badanie krwi kierującego pojazdem wykazało, że skarżący był w stanie nietrzeźwości, przeto – stosownie do dyspozycji art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. – skierowano skarżącego na badania psychologiczne. Podkreślono przy tym, że sankcją za nie poddanie się badaniu psychologicznemu w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. jest cofnięcie przez starostę uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym [art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c) p.r.d.]. W postępowaniu wyjaśniającym organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy adresat decyzji legitymował się uprawnieniem do kierowania pojazdem silnikowym. W notatce urzędowej o wypadku (kolizji drogowej) z dnia [...] r. w punkcie 3 napisano "brak uprawnień do kierowania motocyklem". Również w notatce urzędowej sporządzonej tego samego dnia w szpitalu stwierdzono "Zapytany [K. H. - uwaga Sądu] czy posiada uprawnienia do kierowania motocyklem - oświadczył, że nie posiada". Z takich ustaleń nie wynika jednoznacznie, czy skarżący nie dysponuje w ogóle uprawnieniem do kierowania jakimkolwiek pojazdem silnikowym, czy też nie ma tylko prawa jazdy do kierowania motocyklem, lecz przysługują mu uprawnienia do kierowania innymi pojazdami silnikowymi. Wyjaśnienie tej okoliczności ma tymczasem istotny wpływ na wynik postępowania w rozpoznawanej sprawie. Należy przy tym zauważyć, że skierowanie kierującego pojazdem na badania psychologiczne według art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. oraz sankcja za nie poddanie się badaniu psychologicznemu, jaką jest cofnięcie przez starostę uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, mogą odnosić się tylko do osoby mającej takie uprawnienia. Ratio legis przywołanych unormowań sprowadza się bowiem do sprawdzenia, czy nie występują przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem. Nie ma zatem potrzeby takich badań w przypadku osoby, która w ogóle nie ma uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, skoro wynik badania nie ma desygnatu, na który mógłby oddziaływać. Ten sposób wykładni art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c) p.r.d. wspiera dotychczasowe orzecznictwo, wskazujące, że decyzja administracyjna o skierowaniu na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. "może być wydana wyłącznie wobec osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Przeprowadzenie badania lekarskiego i psychologicznego w stosunku do osoby nieposiadającej uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi jest bezprzedmiotowe. Z ich wynikiem nie wiążą się bowiem żadne konsekwencje." (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., III SA/Kr 226/10). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów administracji publicznej będzie zatem ustalenie, czy skarżący miał uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym, ponieważ wyjaśnienie tej okoliczności wpłynie na sposób rozstrzygnięcia. Skoro wszczęte skargą K. H. postępowanie sądowe wykazało naruszenie przez organy zasad procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. - orzec jak w sentencji wyroku.