III SA/Wr 582/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi L. C., E. C., Z. F., A. P. na decyzję Wojewody D. z dnia 10 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania W. C. na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z 10 stycznia 2005 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżących 100 zł (sto złotych) - tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 10.10.2005 r. Nr [...] Wojewoda D. - po rozpoznaniu odwołania E. C., L. C., Z. F. i A. P. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia 10.01.2005 r. nr [...], którą orzeczono o zameldowaniu na pobyt stały W. C. w lokalu przy ul. W. [...] we W. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie art. 47 ust. 1 tej ustawy organ obowiązany jest dokonać zameldowania lub wymeldowania na podstawie zgłoszenia przez zarejestrowanie danych. Przepisy ustalają konieczne przesłanki zameldowania czynnością materialno-techniczną. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jednakże, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania lub zameldowania orzeka się decyzją (art. 47 ust. 2 ustawy). Wyjaśniono, że W. C. we wniosku o zameldowanie oświadczył, że w w/w lokalu mieszka z ojcem - J. C. - od ponad 5 lat. Wskazano, że właściciele lokalu (E. C., Z. F., A. P., L. C. i S. C.) 11 sierpnia 2003 r. wnieśli pozew do sądu powszechnego o nakazanie J. C., aby wraz z osobami i rzeczami jego prawa reprezentującymi opuścił i wydał powodom jeden pokój w przedmiotowym lokalu. Nie wyrażali oni zgody na zameldowanie na pobyt stały w tym lokalu W. C. W oparciu o zeznania świadków ustalono, że J. C. w przedmiotowym lokalu mieszka ze swym ojcem (według M. R. od 6-7 lat, według M. M. od 4 lat), sprawuje nad nim opiekę, w mieszkaniu ma swoje rzeczy, dysponuje kluczami od mieszkania. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o zameldowaniu J. C. na pobyty stały. Wojewoda D. - rozpoznając sprawę wskutek skutecznie wniesionego odwołania - ustalił, że nieprawomocnym wyrokiem z 10.03.2005 r. Sąd Rejonowy dla W.-F. nakazał J. C. aby opuścił, wydał i opróżnił jeden pokój w lokalu przy ul. W. [...] we W. Postępowaniem cywilnym nie był objęty fakt zamieszkiwania w lokalu J. C. L. C. oświadczył też, że J. C. nie mieszka wraz z ojcem, przebywa tam jedynie podczas odwiedzin. W oparciu o wynik kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Policję organ II instancji uznał, że w przedmiotowym lokalu J. C. mieszka od ponad 7 lat, ma tam swoje rzeczy. W tym stanie rzeczy - jak wywodził Wojewoda D. - brak było podstaw do zmiany kwestionowanej decyzji, spełnione bowiem zostały przesłanki (art.6 ust.1 ustawy) potrzebne do prawidłowego zameldowania. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem E. C., L. C., Z. F. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy obu instancji podnieśli zarzut: 1/ naruszenia prawa materialnego a to art. 9 ust. 2a i 2b oraz art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, 2/ naruszenia art. 7 art. 10, art. 77, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzili, że zgodnie z art. 9 ust. 2a i 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przy zameldowaniu należy przedstawić potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu - a warunek ten w niniejszej sprawie nie został spełniony. Skarżący podnieśli też, że J. C., który nie jest właścicielem domu, zajmuje 2 pokoje i kuchnię, podczas gdy współwłaściciel L. C. wraz z żoną i 19-to letnią córką mieszka w pokoju pełniącym jednocześnie funkcję sypialni, kuchni i miejsca nauki córki. Z akt sprawy wynika, że trzeci pokój zajmuje E. C. Skarżący twierdzili, że W. C. przebywa w przedmiotowym mieszkaniu jedynie jak odwiedza ojca, nie mieszka tam w rozumieniu art. 6 ust.1 ustawy. Według skarżących W. C. faktycznie mieszka u konkubiny - M. R., będącej świadkiem w sprawie. Wskazali też, że ma - wspólnie z byłą żona B. C. - tytuł prawny do lokalu przy ul. M. [...]. Skarżący podnieśli dalej, że ich zastrzeżenia budzi sposób gromadzenia materiału dowodowego i ocena tych dowodów. Ich zdaniem nie można oprzeć rozstrzygnięcia na zeznaniach zawierających sprzeczności co do czasu trwania rzekomego zamieszkiwania, sprzeczności te winny rzutować na ocenę wiarygodności świadków. Twierdzili, że Policja nie przeprowadziła żadnej rozmowy z mieszkającymi w przedmiotowym lokalu E. i L. C., jego żona czy córką. Nie wiadomo zatem kto udzielał policji informacji na podstawie której notatkę sporządzono. Nadto nie przesłuchano wszystkich zainteresowanych stron (współwłaścicieli), oparto się wyłącznie na dowodach potwierdzających zamieszkiwanie W. C. w przedmiotowym lokalu. Zdaniem skarżących nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zapewniono im udziału w każdym stadium postępowania, nie informowano ich o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, nie mogli zatem skorzystać z prawa zadawania im pytań. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Po myśli art. 1§1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie przedstawionej kognicji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie z podniesionych zarzutów są trafne. Niewątpliwie postępowanie zmierzające do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (tzn. faktów prawotwórczych) winno być przeprowadzone zgodnie z zasadami uregulowanymi przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168; tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 509 ze zm.). W myśl art. 7 tej ustawy organy zobligowane są do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy czym zgodnie z art. 10 § 1 Kpa strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium tego postępowania a przed wydaniem decyzji organ winien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Prawo stron do czynnego udziału w sprawie realizowane jest m.in. przez obowiązek zawiadamiania stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków (art. 79 § 1 i § 2) celem umożliwienia zadawania pytań. W niniejszej sprawie - jak wynika z akt sprawy - organ I instancji, przeprowadzając dowód z przesłuchania świadków, wymogowi temu uchybił. Wskazać jednak trzeba, że organ I instancji przed wydaniem decyzji umożliwił stronom zapoznanie się z aktami, w tym z protokołami z przesłuchania świadków. Ponieważ mimo to uwagi co do zebranych dowodów i materiałów nie zostały zgłoszone, w szczególności nie wnioskowano o uzupełnienie materiału dowodowego o ponowne przesłuchanie świadków (tym razem z udziałem stron) niepodobna przyjąć - wbrew twierdzeniom skarżących - aby przez powyższe uchybienie doszło do naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) uważa za zasadne podnieść, iż obowiązek umożliwienia stronie zapoznania się z aktami dotyczy nie tylko organu I instancji, ale także odwoławczego, w szczególności, jeżeli organ ten materiał dowodowy sprawy uzupełniał. W niniejszej sprawie tymczasem, poza sporem, organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie, uzupełnił materiał dowodowy o wynik tzw. kontroli meldunkowej, przeprowadzonej przez Policję. Powyższe zdaje się przemawiać za tym, że w ocenie organu odwoławczego (ponownie rozpoznającego sprawę) dowody zgromadzone przez organ I instancji nie były przekonujące i wystarczające do stanowczego rozstrzygnięcia. Skoro to właśnie dowód z przeprowadzonej kontroli meldunkowej przesądzić miał o wyniku sprawy - to zdecydowanie uznać trzeba, iż brak możliwości zapoznania się stron z tym dowodem uchybia prawu procesowemu w sposób uzasadniający wyeliminowanie decyzji z obrotu. Ponadto godzi się zauważyć, że art. 107 § 1 i § 3 nakazuje organom administracyjnym zawrzeć w decyzji uzasadnienie faktyczne. Uzasadnienie to powinno nie tylko wskazywać fakty uznane za udowodnione, ale i powinno zawierać ocenę wiarygodności dowodów zgromadzonych w sprawie i ich mocy. Spełnienie powyższych wymogów jest o tyle istotne, że pozwala na kontrolę czy organ nie przekroczył granic zasady swobodnej oceny dowodów (zawartej w art. 80 Kpa). W rozpoznawanej sprawie zaś decyzje organów obu instancji nie zawierają uzasadnienia, z jakich przyczyn zeznania świadków były wiarygodne a z jakich przyczyn przeciwnym twierdzeniom skarżących wiarygodności odmówiono. Nie poddano też żadnej ocenie informacji zawartych w piśmie pochodzącym z Komisariatu Policji W. L. (wynik kontroli meldunkowej). Tymczasem zgodzić należy się ze skarżącymi, że skoro nie ma podstaw do ustalenia, na czym Policja oparła stwierdzenie, że W. C. zamieszkuje w spornym lokalu - to ocena wiarygodności tych ustaleń wymyka się spod kontroli. Skoro organ administracyjny zobligowany jest do podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy (art. 7 Kpa), zobowiązany jest przy tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody (art. 77 § 1) a nadto nie może go oceniać w sposób dowolny, lecz w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80) i ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 Kpa) - to oznacza, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia są wadliwe na tyle, że nie pozwalają na ocenę czy w sprawie prawidłowo zastosowano prawo materialne. W sprawie, przedmiotem której jest zameldowanie na pobyt stały, ustalenia wymaga czy spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 6 ustawy z dnia z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (teks jednolity. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Według ugruntowanego w orzecznictwie poglądu pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, a zatem z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, z wolą założenia w tym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Te okoliczności zatem są prawotwórcze. Tak więc prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga ustalenia - w sposób zgodny z przedstawionymi wyżej przepisami procesowymi - czy W. C. mieszka, w przedstawionym wyżej sensie, w lokalu przy ul. W. [...] we W. Wbrew natomiast stanowisku prezentowanemu przez skarżących dla zameldowania nie jest konieczne wykazanie prawa do lokalu. Taki pogląd zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01 (Dz.U.02.78.716). Wprawdzie - jak podniesiono - w art. 9 w ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mowa jest o powinności przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący prawem do lokalu. Niemniej jednak brak takiego potwierdzenie nie skutkuje odmową zameldowania. Jak zasadnie wywodził organ w zaskarżonej decyzji, brak potwierdzenia, o którym mowa, skutkuje tym, że organ nie dokonuje zameldowania czynnością materialno-techniczną (na podstawie art.47 ust.1 powołanej ustawy) lecz po przeprowadzeniu postępowania decyzją (na mocy art. 47 ust. 2 tej ustawy). Mimo nietrafności powyższego zarzutu - mając na uwadze wcześniej poczynione rozważania - decyzje wydane w sprawie przez organy obu instancji należało uchylić. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 200 i art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.