III SA/Wr 584/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogi gminnej, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienia z wpisu sądowego na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 584/13, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 456 zł D. B. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na kłopoty finansowe swojej firmy budowlanej, wywołane koniecznością sądowego dochodzenia zapłaty za wykonane usługi. Ponadto podniósł, że prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne doprowadziło do utraty płynności finansowej i utraty możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący wskazał także, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, córką i [...], ich dochodami jest wynagrodzenie żony i córki z tytułu wykonywania pracy na [...] etatu w kwocie po [...] zł (brutto) oraz dochód z jego działalności gospodarczej w kwocie [...] zł (brutto). Ponadto posiada dom o powierzchni [...] m². Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że w 2012 r. żona i córka skarżącego uzyskały dochód w kwocie po [...] zł (każda z nich). W czerwcu, lipcu i sierpniu 2013 r. skarżący dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o wartości odpowiednio – [...] zł, [...] zł i [...] zł oraz nabył towary i usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. oraz że od lipca 2013 r. w stosunku do wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja przymusowa należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. skarżący oświadczył, że swoje oszczędności przeznaczył na zapłatę zaległości podatkowych za rok [...]. Dodał, że od [...] r. posiada z żoną rozdzielność majątkową, nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form wsparcia ze strony państwa, natomiast jego rachunek bankowy został zajęty przez komornika sądowego. Mimo wezwania, skarżący nie przedłożył do akt sprawy kserokopii swojego zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków jego gospodarstwa domowego. Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] października 2013 r. skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów w zakresie wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na prawdopodobne zaginięcie zeznania podatkowego za 2012 r., przedłożył do akt sprawy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., która całkowicie odzwierciedla przebieg działalności za 2012 r. oraz uzyskane dochody. Dodatkowo skarżący wskazał, że z uzyskiwanych dochodów musi wypłacać także wynagrodzenie pracownikom najemnym oraz podwykonawcom. W dniu [...] października skarżący uiścił wpis sądowy od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi. Wskazać bowiem należy, że z przedłożonych dokumentów wynika, że w czerwcu, lipcu i sierpniu 2013 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżący obracał znacznymi kwotami, których posiadanie nie pozwala uwzględnić jego wniosku. Skarżący nie podał przy tym żadnych obiektywnych powodów przeznaczenia zgromadzonych środków pieniężnych na inne cele niż uiszczenie wpisu sądowego od skargi. W szczególności okolicznością taką nie mogło być wykonywanie zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych, powstałych w wyniku czynności podjętych przez skarżącego. Fakt uiszczenia przy tym ostatecznie w dniu [...] października 2013 r. wpisu sądowego od skargi dodatkowo przemawia za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.