III SA/Wr 585/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędziowie Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. we W. oraz skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego A Sp. z o.o. we W. [...] zł ([...]) kosztów postępowania oraz zasadza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącej M. W. kwotę [...] zł ([...]) kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia [...] r.(nr [...]) na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 03.07.2012 r. poz. 749 ze zm. dalej o.p.), w związku z odwołaniem A Sp. z o.o. z siedzibą we W. i M. W. reprezentowanych przez adwokata pana D.W. z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości po 12 000,00 zł, od każdej ze stron postępowania z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry tj. w punkcie: Lokal bez nazwy, ul. A. K. [...],[...]-[...] J., dot. urządzenia do gier Hot Fun o numerze [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, wynika że strony przedmiotową decyzję odebrały w dniu [...] r. i [...] r. W związku z powyższym biorąc pod uwagę treść przepisu art. 223 § 2 pkt 1 o.p. termin na złożenie odwołania od tejże decyzji upłynął w dniu [...] r. Jak wynika ze stempla pocztowego, znajdującego się na kopercie, w której nadano odwołanie, przesyłka ta została nadana w dniu [...] r., czyli po terminie czternastu dni wymienionym w art. 223 § 2 o.p.  Dyrektor Izby Celnej we W. podkreślił, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym jest zobowiązany do podjęcia czynności mających na celu między innymi ustalenie, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia, gdyż warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ celny podkreślił na mocy przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia bezskuteczności takiego odwołania. Dyrektor Izby Celnej we W. powołał się na treść wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96 i wyjaśnił, że powyższy tryb postępowania nie jest zależny od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Naruszenie uchybienia terminu nie podlega żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Podsumowując organ wskazał, że tylko w przypadku, gdy strona złoży odwołanie po upływie terminu wraz z wnioskiem o jego przywrócenie, organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o jego przywrócenie. Tym samym nie jest dopuszczalne, by organ odwoławczy po stwierdzeniu wystąpienia wskazanego uchybienia przystąpił do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodzili się skarżący i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa procesowego, poprzez: 1) bezzasadne wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, pomimo, że w realiach przedmiotowej sprawy odwołanie nie zostało wniesione z uchybieniem terminu, mając w szczególności na uwadze doręczenie decyzji stanowiącej przedmiot odwołania wyłącznie Stronie, nie zaś pełnomocnikowi Strony, pomimo jego ustanowienia i zgłoszenia tego organowi przed wydaniem decyzji, 2) wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wbrew ciążącym na organie obowiązku niewydawania postanowienia o uchybieniu terminu przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o jego przywrócenie, który to obowiązek musi uwzględniać moment uzewnętrznienia (doręczenia) rozstrzygnięcia procesowego w przedmiocie przywrócenia terminu Stronie postępowań. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W podpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na zasadzie art. 104 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący sprecyzowali zarzuty poprzez: 1) zgłoszenie naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji Podatkowej z 29 sierpnia 1997 roku, poprzez niedoręczenie decyzji z dnia [...] roku (nr [...]) pomimo zgodnego z przepisami ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przez Stronę postępowania; 2) zgłoszenie naruszenia art. 136 o.p. poprzez niedopuszczenie pełnomocnika do reprezentowania Strony postępowania, pominięcie go w czynności doręczenia decyzji i tym samym uznanie za skuteczne doręczenie decyzji wyłącznie Stronie, co wywołało negatywne skutki procesowe dla Strony; 3) zgłoszenie naruszenia art. 212 o.p. poprzez wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, stanowiące negatywną konsekwencję uznania przez organ, że decyzja z [...] r. została doręczona prawidłowo, podczas gdy w/w decyzja nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi, przez co nie można przyjąć, że jest ona wiążąca.  W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Sąd przyjął, co następuje; Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Przedmiotem sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., (nr [...]) o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i tylko w tych granicach jest ona rozpoznawana. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo. Postanowienie Dyrektora z dnia [...] r. zostało wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.749 ze zm., dalej o.p.) , który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. iż odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie natomiast z treścią art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Sąd zauważa jednocześnie, że przedmiotowa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia. Odnosząc się do zarzutu skarżących braku skutecznego doręczenia należy przypomnieć, że w myśl art. 145 § 2 o.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Oznacza to, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym. Wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi a nie stronie. Przepis art. 145 § 2 o.p. nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. Przy tym nie ma znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, której doręczeń dokonuje się w trybie przepisów art. 148-150 o.p. czy jednostką organizacyjną (spółką) bądź organizacją społeczną, którym doręczeń dokonuje się w sposób ustalony w art. 151 o.p. W związku z tym i zgodnie z przyjętą w ordynacji podatkowej zasadą oficjalności organy prowadzące postępowanie bezwzględnie zobowiązane są do doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 247). W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że do pisma z dnia [...] r. dołączone zostało pełnomocnictwo udzielone przez strony profesjonalnemu pełnomocnikowi. Pismo to zostało nadane na Poczcie Polskiej w dniu [...] r. Do urzędu celnego w L. zostało doręczone w dniu [...] r. Natomiast decyzja, wydana w dniu [...] r., została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] r. Wbrew więc twierdzeniom organu celnego w rozpatrywanej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, stosowne pełnomocnictwo zostało złożone. Organ dowiedział się o ustanowieniu pełnomocnika przez strony postępowania w dniu [...] r., natomiast decyzje wysłał nieprawidłowo na adres stron postępowania w dniu [...] r. Tym samym, w ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że w badanym stanie faktycznym na organach celnych nie ciążył obowiązek doręczenia decyzji z dnia [...] r. pełnomocnikowi stron postępowania. Stosownie do przywołanego przepisu art. 145 § 2 o.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przepisy art. 136 i 137 o.p. regulują szczegółowo kwestię pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 126 o.p.) pełnomocnictwo jest udzielane na piśmie, a jeżeli udziela się go ustnie, to do protokołu zgodnie z art. 137 § 2 o.p. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustanowili pełnomocnika, oryginał pełnomocnictwa powinien znajdować się w aktach sprawy od [...] r. Wobec tego organ I instancji wszelką korespondencję licząc od tej daty, włącznie więc z decyzją z dnia [...] r., która wysłał w dniu [...] r. powinien kierować na adres pełnomocnika. Sąd wywiódł, że określony w art. 145 § 2 k.p.a. obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi działającemu w imieniu strony dotyczy pełnomocnika, który złożył do akt oryginał pełnomocnictwa lub uwierzytelnioną kopię, ponieważ dopiero z tym momentem pełnomocnik wstępuje do postępowania w zakresie określonym pełnomocnictwem (art. 137 § 3 o.p.). Skoro pełnomocnik stron doręczył organowi administracji celnej pełnomocnictwa przed wysłaniem stronie decyzji, to Sąd uznał, że organ pierwszej instancji zgodnie z art. 145 § 1 i § 2 o.p. zobowiązany był doręczyć decyzję temu pełnomocnikowi. Od [...] r. bowiem strony ustanowiły skutecznie przed organem pełnomocnika. W konsekwencji Sąd uznał, że organ administracji naruszył art. 145 § 2 o.p., skoro doręczył decyzję stronom, a nie ustanowionemu przez skarżących pełnomocnikowi. Tym samym postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 2 o.p. bowiem decyzja nie została stronom doręczona zgodnie z przywołanymi przepisami postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną ocenę prawną. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.