III SA/Wr 587/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie B. G. skarżący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że na skutek ponoszenia kosztów specjalistycznej pomocy lekarskiej i rehabilitacyjnej dla jego niepełnosprawnej córki jego zadłużenie "w bankach i ZUS" wynosi około 150.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał wnioskodawca, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i córką w domu o powierzchni 85m² posadowionym na działce o powierzchni 9 arów, i utrzymuje je z wynagrodzenia żony za pracę w kwocie 3.300 zł oraz renty socjalnej córki w kwocie 610 zł. Wskazał, że z uwagi na sprawowanie opieki nad córką zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast podane kwoty dochodów nie obejmują kwot obciążeń bankowych z tytułu rat i odsetek. Z dokumentów przesłanych na wezwanie oraz znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, ponad wcześniej podane fakty, że za rok 2012 wnioskodawca nie zadeklarował przychodu, natomiast jego żona wykazała dochód w kwocie 77.896,33 zł (brutto), koszty miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą co najmniej 4.750 zł. Skarżący otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1) lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi B. G. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazaną w powołanym przepisie art. 239 pkt 1) lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W odniesieniu do tej części wniosku, tj. ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu, na uwagę zasługuje przede wszystkim art. 262 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa i materialna skarżącego świadczy o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, natomiast kwoty uzyskiwane z tytułu pracy przez jego żonę w całości przeznaczane są na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego dla ich trzyosobowego gospodarstwa domowego, zwiększone z uwagi na stan zdrowia ich córki. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.