III SA/Wr 59/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W skardze na wyżej oznaczoną decyzję A. D. sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, że po śmierci żony samotnie wychowuje dwie córki i nie jest wstanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że utrzymuje się z działalności rolniczej prowadzonej na nieruchomości rolnej o powierzchni 4,83 ha, która przynosi roczny dochód w kwocie 6.660,72 zł, natomiast jego gospodarstwo domowe prowadzone w wolnostojącym domu o powierzchni 70 m² generuje koszty utrzymania w kwocie 1.050 zł miesięcznie. Poinformował wnioskodawca również, iż jego córki miesięcznie otrzymują rentę rodzinną w kwocie 350 zł każda. Z załączonej do wniosku kserokopii zaświadczenia Wójta Gminy N. z dnia [...] znak [...] wynika, że skarżący dzierżawi grunty o powierzchni 26,12 ha fizycznych, w tym 9,5865 ha przeliczeniowych. W toku postępowania skarżący oświadczył, że ponosi również ciężar finansowy alimentów dobrowolnie płaconych na utrzymanie starszej córki umieszczonej w rodzinie zastępczej. Do kosztów utrzymania swojego gospodarstwa domowego zaliczył dodatkowo składkę na Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w kwocie 321 zł, czynsz dzierżawny w kwocie 2.237,97 zł rocznie oraz opłatę za przedszkole w kwocie 95 zł miesięcznie. Treść dostarczonych przez A. D. na wezwanie informacje i dowody potwierdziła sytuację skarżącego opisaną we wniosku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku A. D. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wykazał on bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą dysponuje wnioskodawca miesięcznie na utrzymanie swoje oraz swojej rodziny, a z drugiej, kwota wydatków związanych z tym utrzymaniem. Istotne znaczenie w sprawie ma również, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa A. D., na którą składa się między innymi samotne wychowywanie córki, ponoszenie częściowych kosztów utrzymania drugiej córki pozostającej w rodzinie zastępczej oraz brak majątku podlegającego spieniężeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.