III SA/Wr 59/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. B. reprezentowanego przez opiekuna prawnego W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 16 grudnia 2024 r. nr SKO.DA/41/23/24 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. (nr SKO.DA/41/23/24) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Starosty Zgorzeleckiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 25 września 2024 r. (nr KM.5430.8.154.2024) o zatrzymaniu M. B. (dalej: skarżący) prawa jazdy kategorii B. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 5 ust. 5 w związku z ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993, ze zm., dalej: ustawa). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Zgorzelcu w piśmie z dnia 6 maja 2024 r. (sygn. akt Kmp 41/07) wskazała, że M. B. od momentu wszczęcia egzekucji tj. 25 maja 2009 r. nie wywiązał się w żadnym miesiącu ze zobowiązania alimentacyjnego na rzecz dziecka M. W. Decyzją z dnia 13 maja 2024 r. (nr MOPS.V.5321.15.2024.PK), wydaną przez działającą z upoważnienia Burmistrza Miasta Zgorzelec Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy skarżący został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta została doręczona w dniu 17 maja 2024 r. do rąk W. G. - opiekuna prawnego M. B., który jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Od decyzji nie zostało wniesione odwołanie, przez co stała się ona ostateczna z dniem 1 czerwca 2024 r. Po upływie terminu na wniesienie odwołania Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zgorzelcu pismami z dnia 4 czerwca 2024 r. wystąpił do Komendy Powiatowej Policji w Zgorzelcu z zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. oraz zwrócił się o udostępnienie informacji z centralnej ewidencji kierowców, a po otrzymaniu tej ostatniej w dniu 28 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Zgorzelcu z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy M. B. Decyzją z dnia 25 września 2024 r. (nr KM.5430.8.154.2024) Starosta Zgorzelecki orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B nr [...], wydanego przez [...] urząd R. W odwołaniu od ww. decyzji W. G. podniosła, że jej syn padł ofiarą jakiegoś nieporozumienia, ponieważ przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, na dowód czego dołączyła wydruki wpłat poszczególnych kwot dokonanych za pośrednictwem Poczty Polskiej na rachunek Komornika Sądowego M. J. do sprawy o sygn. akt KMP 41/07 w dniu 3 października 2024 r. tytułem alimentów za okres od lipca do października 2024 r. Podniosła ponadto, że w decyzji nie została określona sprawa, której ona dotyczy, co ma znaczenie, gdyż jej syn ma [...] dzieci, które obciążają go obowiązkiem alimentacyjnym. Dodała, że syn z uwagi na chorobę nie jest w stanie pracować ani osiągać jakichkolwiek dochodów oraz kierować swoim zachowaniem, stąd wniosła o umorzenie postępowania w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Podkreśliło, że co prawda w decyzji z dnia 13 maja 2024 r. nie zostało wprost wskazane, że sprawa dotyczyła zobowiązań alimentacyjnych należnych od M. B. na rzecz M. W., to jednak z odpisów akt postępowania prowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zgorzelcu w latach 2023 - 2024 dotyczącego uznania M. B. za dłużnika alimentacyjnego (uzyskanych na żądanie SKO) wynika jednoznacznie, że sprawa dotyczy właśnie tego uprawnionego. W dalszej części uzasadnienia SKO powołało treść art. 5 ust. 3b i art. 5 ust. 5 ustawy i wskazało, że z przepisów tych wynika, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy zostaną spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze - zostanie podjęta ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po drugie - organ właściwy dłużnika wystąpi z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W sprawie nie budzi wątpliwości, że wobec skarżącego została wydana ostateczna decyzja o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, tj. Burmistrz Miasta Zgorzelec złożył w dniu 28 sierpnia 2024 r. wniosek do Starosty Zgorzeleckiego o zatrzymanie prawa jazdy. Z uwagi zatem na spełnienie obu przesłanek, o jakich mowa w art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy, organ pierwszej instancji zobligowany był wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. SKO wskazało, że podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące sytuacji osobistej, dochodowej i zdrowotnej odwołującego, wobec przywołanych uregulowań prawnych, nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Również kwestia wywiązywania się przez skarżącego w okresie ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, nie mogła mieć wpływu na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, gdyż ta kwestia nie jest badana w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy. Niezależnie od tego Kolegium zauważyło, że dołączone do odwołania potwierdzenia wpłat są z jednej daty tj. 3 października 2024 r., czyli zostały one dokonane już po wydaniu decyzji z dnia 13 maja 2024 r. W skardze do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez opiekuna prawnego, wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj.: a) art. 80 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i uznanie, że zaistniały przesłanki do cofnięcia uprawnień M. B., b) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności informacji o tym, że M. W. pobierał bezpodstawnie alimenty, c) art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, d) art. 8 k.p.a., poprzez brak równego traktowania strony i brak bezstronności organu I instancji. W uzasadnieniu opiekun prawny skarżącego podkreślił, że nie wiadomo w jakiej sprawie organ wydał decyzję, ponieważ nie wskazał na kogo skarżący miałby nie płacić alimentów. Dodał, że skarżący jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. Z powodu choroby nie jest w stanie pracować ani osiągać jakichkolwiek dochodów i nie jest w stanie kierować swoim zachowaniem. Końcowo opiekun prawny zwrócił się o umorzenie postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że w dniu 23 lipca 2024 r. otrzymał pocztą mailową fotokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Zgorzelcu Wydział III Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2025 r. o zawieszeniu postępowania z powództwa M. B. reprezentowanego przez opiekuna prawnego W. G. przeciwko M. W. o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego oraz tekst pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, z którego wynika, że skarżący domaga się uchylenia tego obowiązku od stycznia 2024 r. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie wydruku tych dokumentów jako dowodów w sprawie oraz o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym. Sąd postanowił dopuścić wnioskowane przez pełnomocnika wnioski dowodowe w sprawie oraz odmówić zawieszenia postępowania w sprawie. Pełnomocnik podtrzymał żądania zawarte w skardze i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi przez art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o rynku pracy i służbach zatrudnienia - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W myśl zaś art. 5 ust. 3b ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przywołanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy zostaną spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze - zostanie podjęta ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po drugie - organ właściwy dłużnika wystąpi z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organy obu instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że wobec skarżącego została wydana ostateczna decyzja o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych – decyzja z dnia 13 maja 2024 r. (nr MOPS.V.5321.15.2024.PK) została doręczona w dniu 17 maja 2024 r. do rąk opiekuna prawnego skarżącego, który jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Od decyzji nie zostało wniesione odwołanie, przez co stała się ona ostateczna z dniem 1 czerwca 2024 r. Pismami z dnia 4 czerwca 2024 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zgorzelcu wystąpił do Komendy Powiatowej Policji w Zgorzelcu z zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. oraz zwrócił się o udostępnienie informacji z centralnej ewidencji kierowców. Następnie w dniu 28 sierpnia 2024 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Zgorzelcu z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. Z uwagi zatem na spełnienie obu przesłanek, o jakich mowa w art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy, organ pierwszej instancji zobligowany był wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, a organ odwoławczy prawidłowo tę decyzję zaakceptował. Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy jest, jak trafnie podkreśliło Kolegium, decyzją o charakterze związanym (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Oznacza to, że w tego rodzaju sprawach organ nie ma tzw. "luzu decyzyjnego" i w sytuacji wystąpienia ustawowych przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści zawartej w tej regulacji. W tym stanie rzeczy zaskarżonym decyzjom nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem ww. przepisy zostały zastosowane w sposób prawidłowy. Powyższe powoduje, że organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie miał możliwości zbadania zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zbadania istnienia obowiązku alimentacyjnego, ani też weryfikacji jego sytuacji majątkowej, czy zdrowotnej. Te ostatnie okoliczności pozostają bez wpływu na podejmowane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie, mogą natomiast mieć znaczenie na etapie wcześniejszym, tj. przy rozstrzyganiu o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 540/18, CBOSA). Z tych też przyczyn wszystkie podnoszone w skardze zarzuty akcentujące trudną sytuację majątkową i zdrowotną skarżącego są w okolicznościach sprawy bezprzedmiotowe. Ponadto, wobec zarzutów skargi, podkreślić także trzeba, że prawidłowo SKO zauważyło, że kwestia wywiązywania się przez skarżącego w okresie ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, nie mogła mieć wpływu na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, gdyż ta kwestia nie jest badana w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy. Niezależnie od tego, jak zasadnie podkreśliło Kolegium, dołączone do odwołania potwierdzenia wpłat są z jednej daty tj. 3 października 2024 r., czyli zostały one dokonane już po wydaniu decyzji z dnia 13 maja 2024 r. Wskazać także należy, że z akt sprawy dotyczących postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego wynika, że postępowanie to dotyczyło niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec M. W. Niezależnie jednak od tego, sama okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego i złożenie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy była wystarczająca do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Z powyższych względów chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Jak już wyżej zaakcentowano, organy w niniejszym postępowaniu nie były uprawnione do weryfikacji merytorycznej prawidłowości decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ani też do oceny prawidłowości przeprowadzonego w tej sprawie postępowania. Podnoszone zatem w tym względzie zarzuty wykraczały poza zakres rozstrzyganej sprawy i z tego powodu nie zasługiwały na uwzględnienie. W sprawie Sąd postanowił dopuścić złożone na rozprawie przez pełnomocnika dowody. Stanowiły one jednak jedynie wydruki, a zatem nie mogły stanowić podstawy do ewentualnego zwieszenia postępowania. Zresztą kwestia istnienia obowiązku alimentacyjnego nie podlega badaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy, a może być co najwyżej podstawą do wzruszenia decyzji o uznaniu skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.