III SA/Wr 592/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Prezydent W. odmówił Z. S. (dalej w skrócie jako: "skarżący") umorzenia należności z tytułu sześciu pobytów skarżącego w Izbie Wytrzeźwień W. Decyzja ta została wysłana na adres strony. Z powodu jej nieodebrania przez adresata, po uprzednim –dwukrotnym awizowaniu, przesyłka zawierająca rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne pozostawiona została w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień [...] czerwca 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. skarżący wystąpił do organu o doręczeniu mu kopii decyzji, a po jej otrzymaniu w dniu [...] sierpnia 2011 r., pismem wniesionym [...] września 2011 r. złożył od opisanej decyzji odwołanie. W odwołaniu wskazał na trudna sytuacją zdrowotna i finansową oraz podniósł, że właśnie z powodów zdrowotnych, nie złożył odwołania w terminie. Do odwołania skarżący dołączył dokumentację medyczną, m.in. kartę informacyjną z dnia [...] czerwca 2011 r. z D. Centrum Zdrowia Psychicznego, kartę informacyjną ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego z dnia [....] sierpnia 2011 r. (założenie szwów po upadku), kartę informacyjną z dnia [....] sierpnia 2011 r. z Oddziału Toksykologicznego. Postanowieniami z dnia [...] października 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło skarżącemu przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania podnosząc, że nie zachodzą przesłanki do jego przywrócenia, przede wszystkim z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium zwróciło uwagę, że stosownie do treści art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie, skarżący sam przyznał, w piśmie do organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2011 r., że wiedział o kierowanej do niego korespondencji w sprawie, bowiem wrócił ze szpitala w dniu [...] czerwca 2011 r., a zatem w czasie kiedy awizo nadal znajdowało się w jego skrzynce oddawczej i wciąż istniała możliwość odbioru przesyłki na poczcie (zwrócona została do nadawcy dopiero w dniu [...] czerwca 2011 r.). Jednakże nawet gdyby przyjąć, że o wydaniu i treści decyzji strona dowiedziała się dopiero po uzyskaniu kopii decyzji w dniu [...] sierpnia 2011 r., to ustawowy, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, upływał w dniu [...] września 2011 r., natomiast skarżący wniosek ten złożył dopiero [...] września 2011 r. Dodatkowo, powołując się na stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium podniosło, że wniosek także i z powodów merytorycznych nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem strona, pomimo tego, że była w opisanym okresie kilkukrotnie hospitalizowana z powodu zatrucia lekami i alkoholem, to jednak były to okresy krótkie, jedno lub kilkudniowe, a po opuszczeniu szpitali, skarżący nie przebywał na zwolnieniach lekarskich. Świadczyło to, w ocenie Kolegium, że mógł on udać się na pocztę, bądź do siedziby organu i złożyć odwołanie od rozstrzygnięcia, z którego nie był zadowolony. Po uostatecznieniu się opisanego rozstrzygnięcia z dnia [...] października 2011 r., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Z. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się w treści pisma umorzenia należności z tytułu pobytów w Izbie Wytrzeźwień. Wskazywał również na powody, dla których nie mógł wnieść odwołania w ustawowym terminie. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę, ze względu na okoliczność, że według wyjaśnień skarżącego, jej przedmiotem jest decyzja pierwszoinstancyjna, a zatem skarga jest niedopuszczalna. Postanowienie to zostało zaskarżone przez pełnomocnika skarżącego. W skardze kasacyjnej podniesiono, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, przedmiotem skargi było postanowienie organu odwoławczego (SKO we W.) z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, postąpił zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu. Postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia [...] października 2012 r. [...]). W motywach podjętego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w skardze do Sądu pierwszej instancji strona co prawda nie wskazała daty ani numeru zaskarżonego aktu, ani nawet organu, który miał wydać skarżony akt, niemniej jednak, z treści skargi wynika, że kwestionuje on uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a nie decyzję Prezydenta W. o odmowie umorzenia należności. Nie bez znaczenia dla oceny jakiego aktu dotyczy skarga jest również fakt, że została ona wniesiona zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu SKO z dnia [...] stycznia 2013 r., w ustawowym terminie i za pośrednictwem organu, który to postanowienie wydał. W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Sąd przyjął następujące stanowisko. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrując ponownie sprawę, należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikającą z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej; nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kierując się zatem wykładnia dokonaną w rozpoznawanej sprawie przez Sąd II instancji, Sąd przyjął, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2012 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Konstatacja taka zgodna jest również ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, wyrażonym w skardze kasacyjnej, uwzględnionej przez Sąd odwoławczy. Uwzględniając przedmiot zaskarżonego aktu stwierdzić należy, iż istota sprawy sprowadza się do oceny, czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, iż strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, który to termin wynika wprost z przepisu ustawy. W ocenie Sądu, kontrola zaskarżonego aktu i dokumentów zgromadzonych dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego, nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim bezsporne w sprawie jest, że wcześniejszym postanowieniem, wydanym w dniu [...] października 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu. Orzeczenie to nie zostało przez stronę zaskarżone, dlatego, w dniu [...] stycznia 2012 r. Kolegium rozstrzygnęło o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Okoliczność ta jest przesądzająca w rozpoznawanej sprawie, skoro bowiem nawet strona posiada wiedzę, że odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. złożone zostało po terminie i jednocześnie ostatecznym (nie kwestionowanym przez stronę postanowieniem) orzeczeniem odmówiono stronie przywrócenia uchybionego terminu, to ustalenie i wykazanie tych okoliczności, obligowały organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wystąpienia z środkiem odwoławczym. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania sprowadza się do badania trafności ustaleń leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia, zatem ustaleń co do daty i sposobu doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz daty i sposobu złożenia środka. W ślad za organem II instancji powtórzyć należy, iż stosownie do art. 127 § 1 w związku z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu administracji I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem powyższego terminu powoduje, że nie wywołuje on pożądanego przez stronę skutku prawnego, a jednocześnie obliguje organ administracji do stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 k.p.a. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W ślad za wykształconym na tym tle orzecznictwem, podkreślić trzeba, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią przywołanego przepisu art. 134 k.p.a. Ważne, że nie jest to swobodne uznanie organu lecz bezwzględnie obowiązująca norma prawa. Z tych też względów stwierdzenie uchybienia terminu winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, co do tego czy strona rzeczywiście przekroczyła określony termin, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. (por. orzeczenia NSA z dnia 29 stycznia 1997r., sygn.akt I SA/Gd 1482/96; z dnia 21 marca 1997r., sygn.akt I SA/Łd 2990/95; wyrok WSA z dnia 14 grudnia 2006r., sygn.akt I SA/Wa 1225/06 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że niewątpliwie, decyzja organu I instancji, została doręczona skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dniu [...] czerwca 2011 r. odwołanie zaś od tego rozstrzygnięcia skarżący wniósł dopiero w dniu [...] września 2011 r., przy czym podkreślić należy, że za najpóźniejszy możliwy termin w jakim skarżący zapoznał się z treścią wydanego postanowienia, należy uznać dzień [...] sierpnia 2011 r., tj. dzień, w którym doręczona mu została kopia decyzji. Biorąc pod uwagę fakt, że ostatecznym rozstrzygnięciem Kolegium z dnia [...] października 2011 r. odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i akt ten nie został zaskarżony do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że skarżący niewątpliwie wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2011 r. z uchybieniem terminu. Na marginesie tych rozważań należy stwierdzić również, że pomimo faktu, że wniesiona skarga nie obejmowała swym zakresem rozstrzygnięcia organu odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. o odmowie uchybienia terminu, Sąd, działając na podstawie art. 134 § 1 oraz 135 p.p.s.a., uczynił również i to postanowieniem przedmiotem swej oceny. W tym zakresie, również należy uznać, że postępowanie organu drugiej instancji i wydane rozstrzygnięcie, są prawidłowe. Jak zasadnie wskazało bowiem Kolegium, przede wszystkim skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku. Zgodnie bowiem z art. 58 k.p.a., wniosek taki składa się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W niniejszej sprawie przyjąć należy, że najpóźniejszym terminem, w którym ustała przyczyna niemożności wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W., był dzień [...] sierpnia 2011 r., tj. dzień w którym, w skarżący otrzymał kopię decyzji pierwszoinstancyjnej. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał zatem w dniu [...] września 2011 r. Tymczasem, skarżący wniosek taki złożył dopiero w dniu [...] września 2011 r., a zatem ze znacznym przekroczeniem terminu. Podkreślić przy tym należy, że na organach administracji publicznej nie spoczywa obowiązek poinformowania strony z urzędu o możliwości złożenia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Organ I instancji nie może antycypować wszelkich możliwych działań procesowych strony, w tym istnienia przeszkód dla realizacji określonych czynności. Pouczenie, w tym przypadku o prawie do odwołania, ma zawierać informacje niezbędne dla skorzystania z tego środka i to w warunkach typowego zachowania się strony. W niniejszej sprawie zawarte w decyzji organu I instancji pouczenie strony wymogi te spełnia, treść pouczenia nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec przedstawionych okoliczności, w ocenie Sądu, organ miał pełne podstawy faktyczne i prawne do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Bezsprzeczne ustalenie, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło, obligowało organ administracji do określonych działań, stosownie do art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji