III SA/Wr 594/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi A we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dokonania wpisu wnioskowanych zmian w ewidencji uczniowskich klubów sportowych oraz odmowa dokonania wpisu zmiany celu działania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr 594/11 postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A we W., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu, wskazując, że swoją działalność rozpoczął we wrześniu 2010 r. i jest organizacją non profit. Na rozpoczęcie działalności udzieliła pożyczki w wysokości [...] zł prezes Klubu, P. W., co umożliwiło zakup sprzętu i opłacenie sali gimnastycznej. Środki pochodzące z działalności odpłatnej Klubu wystarczają na pokrycie kosztów księgowości, bieżących spraw administracyjnych, opłacenie trenera, dla którego jest to jedyne źródło utrzymania. Klub nie ma innych możliwości pozyskania pieniędzy. Chce kontynuować swoją działalność i poszerzać ją również o inne działania, jednak finanse są poważną przeszkodą. Ani Klubu, ani osób w nim działających, nie stać na finansowanie jego działalności, a tym bardziej pokrycie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia dla adwokata. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że Klub nie posiada jakiegokolwiek majątku ani środków trwałych. Wynik finansowy za 2010 r. wyniósł 0 zł. Saldo posiadanego rachunku bankowego wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...] zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., nadesłana została historia rachunku bankowego za październik i listopad 2011 r. oraz kopia umowy pożyczki udzielonej Klubowi przez jego prezesa, P. W. Z dokumentów tych wynika, że saldo rachunku na koniec października wynosiło [...]zł. Za listopad saldo nie zostało wykazane. Strona nadto wyjaśniła, że stan rachunku za listopad nie uwzględnia kosztów obsługi księgowej i kosztów trenera, które są uzależnione od ilości uczestników zajęć i terminowości uiszczania opłat. Koszty naliczane są po zamknięciu miesiąca. Usługa księgowa wynosi [...] zł brutto, praca trenera – około [...] zł miesięcznie. Klub dysponuje na rachunku również kwotą pożyczki ([...]zł), która za zgodą pożyczkodawcy nie jest spłacana i stanowi tymczasową rezerwę Klubu, którą mógłby traktować jako wkład własny w staraniu się o dotację na realizację ewentualnych projektów Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] r. odmówiono przyznania Klubowi prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] r. strona wniosła sprzeciw od opisanego postanowienia. W sprzeciwie podniesiono, że Klub dokonał już spłaty pożyczki w wysokości [...] zł. Ponownie wyjaśniono, że na rachunku bankowym zawsze będą znajdowały się środki finansowe, bowiem opłaty za zajęcia spływają cały czas. Podniesiono również, że wysokość tych środków uzależniona jest od ilości uczestników w zajęciach organizowanych przez Klub, a dodatkowo od terminowości uiszczania przez nich opłat. Jak podniesiono, zaległości niektórych uczestników w opłatach sięgają czterech miesięcy. Wskazano również, że kwota [...] zł to minimalne wynagrodzenie dla trenera, dla którego jest to jedyne źródło utrzymania. Do sprzeciwu dołączono wyciąg z rachunku bankowego Klubu do dnia [...] r. Dostępne saldo wynosiło [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa strony skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Z danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, a także z dołączonej przez Klub dokumentacji wynika, że Klub co prawda uzyskuje przychody, nie mniej w całości pokrywają one koszty działalności. Przedstawione wyciągi z rachunków bankowych wskazują, że większość uzyskiwanych z wnoszonych przez uczniów opłat przychodów przeznaczana jest na wynagrodzenia trenera. Strona skarżąca nie dysponuje zatem środkami finansowymi pozwalającymi pokryć koszty sądowe. Z tego powodu, Sąd uznał za stosowne zwolnienie strony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Fakt, że Klub uzyskuje jednak przychody nie pozwolił na przyznanie stronie pełnomocnika, bowiem jak wskazano powyżej, jedynie całkowity brak takich środków, uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, jaką jest strona skarżąca. Dodatkowo podkreślić należy, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 postanowiono jak w sentencji.