III SA/Wr 596/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. N. oraz W. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w operacie ewidencji gruntów oddala skargę. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent W. z urzędu orzekł o weryfikacji wpisów w operacie ewidencji gruntów obrębu P., dotyczących nieruchomości pozostającej we współużytkowaniu wieczystym P. N. i W. B., polegających na wykreśleniu w jednostce rejestrowej nr [...] działki numer [...], AM [...], o powierzchni 0,1141 ha i wpisaniu w to miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,0930 ha, ujawnionej w KW [...]. Ponadto organ orzekł o dopisaniu do jednostki rejestrowej nr [...] działki nr [...] AM [...] o powierzchni 0,0211 ha, będącej własnością Gminy Miejskiej W. Od decyzji organu pierwszej instancji, w terminie ustawowym, odwołanie wnieśli współużytkownicy wieczyści działki, w którym podnieśli, iż decyzja ta jest sprzeczna z mapą sytuacyjną planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując na fakt urządzenia przez nich chodnika oraz wybudowania ogrodzenia na granicy według stanu dotychczasowego oraz podnieśli, że decyzja narusza ich prawa nabyte, ponieważ działkę w tych granicach użytkowali w dobrej wierze. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. w swym rozstrzygnięciu odwoławczym ( decyzja z [...] nr [...]) - utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji - podniósł, iż materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią obowiązujące przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W myśl art. 22 ust. 1 powołanej ustawy ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie (prezydenci miast na prawach powiatu). Przepisy § 44 i 45 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nakładają na starostę obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Natomiast § 46 precyzuje tryb wprowadzania zmian, stanowiąc, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów lub jednostek władających gruntami. W przypadku konieczności uzyskania dodatkowych dowodów starosta przeprowadza postępowanie administracyjne w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Organ odwoławczy zauważył, iż decyzja Prezydenta W. została podjęta w związku ze stwierdzeniem rozbieżności pomiędzy stanem uwidocznionym w operacie ewidencji gruntów, tj. mapą ewidencyjną i rejestrem gruntów, a zapisem w księdze wieczystej [...] oraz dołączonymi do księgi dokumentami. Jak bowiem wynika z ustaleń faktycznych w sprawie wnioskiem z dnia 9 listopada 1961 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej dla W.-K., zwróciło się do Sądu Powiatowego we W., o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. W. [...] - ul. P. [...]. Do wniosku dołączono "opis i plan" będący kopią mapy katastralnej w skali 1:1000, na którym -kolorem żółtym - zaznaczono przebieg granic parceli nr [...] oraz wpisano jej powierzchnię 0,0930 ha (granice z "opisu i planu" są tożsame z granicami na załączniku do zaskarżonej decyzji Prezydenta W.). Postanowieniem z dnia 20 listopada 1961 r. nr [...] Sąd zawiadomił o założeniu księgi wieczystej nr [...], z następującym wpisem: "nieruchomość położona we W., obręb P., ul. W. [...] - ul. P. [...], numer parceli [...], powierzchnia 9a 30m, zabudowana domem mieszkalnym, właściciel Skarb Państwa." Nieruchomość powyższą, w granicach określonych księgą wieczystą, przekazano następnie aktem notarialnym z dnia 16 listopada 1962 r. w użytkowanie wieczyste na rzecz poprzedników prawnych obecnie odwołujących się. W 1963 r. dla obrębu P. założono pierwszy operat ewidencji gruntów. W rejestrze gruntów działka nr [...] posiadała wpis powierzchni 9a 30m2 , a przebieg granic tej działki na mapie pozostawał zgodny z opisem w księdze wieczystej. Rozbieżność co do przebiegu odcinka granicy od strony ul. P. powstała dopiero w 1970 r. w trakcie bezpośrednich pomiarów w terenie, wykonywanych w celu odnowy pierwotnego operatu ewidencji gruntów obrębu P. Granice działki siedliskowej zamierzono w terenie według stanu faktycznego użytkowania na gruncie, a nie według stanu prawnego, ujawnionego w księdze wieczystej, której dla potrzeb tego pomiaru nie zbadano (dowodem jest brak w oryginalnych aktach z pomiaru i odnowienia ewidencji dokumentu pod nazwą "protokół badania ksiąg wieczystych"). Błędnie ustalona i zamierzona granica działki, w konsekwencji, przeniosła się także na jej powierzchnię. W odnowionym operacie ewidencyjnym działka nr [...] otrzymała nowy numer [...], błędnie określoną granicę od strony ul. P. i zmienioną powierzchnię z 0,0930 ha na 0,1141ha. W ocenie organu odwoławczego - wnikliwa analiza archiwalnej dokumentacji geodezyjnej i prawnej pozwoliła z całą stanowczością na stwierdzenie, że stan prawny nieruchomości został ujawniony w księdze wieczystej [...] jeszcze przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym. Bezsprzecznie granica pomiędzy nieruchomością odwołujących się, a ul. P., przebiegała tak, jak na "opisie i planie" przekazanym do księgi wieczystej, a także na obowiązującej wówczas mapie katastralnej oraz w pierwszej ewidencji gruntów z 1963 r. Zatem, jak niewątpliwie ustalono, poprzednicy prawni W. B. i P. N. nabyli w 1962r. powyższą nieruchomość w granicach i powierzchni opisanych w księdze wieczystej, a nie w granicach błędnie przedstawionych w 1970 r. w odnowionym operacie ewidencji gruntów obrębu P. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez odwołujących się, organ ten wskazał dalej w motywach rozstrzygnięcia, że dokumentacja inwentaryzacyjna nieruchomości sporządzona przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego PRN m. W., w zakresie granic nieruchomości, nie może stanowić pierwszeństwa przed treścią księgi wieczystej. Obecnie oznaczona działka [...], na której w 1962 r. ustanowiono użytkowanie wieczyste, przylega bezpośrednio do ul. P., gdyż odjęta część o numerze [...], w pierwotnej ewidencji gruntów stanowiła część pasa drogowego i może być ponownie włączona do ul. P. Jest oczywistym, że mapa sytuacyjna planu zagospodarowania przestrzennego, sporządzona w 1977 r. przez firmę OPGK W., powieliła błędny przebieg tego odcinka granicy, gdyż powstała na podkładzie mapy zasadniczej, na której w pierwszym rzędzie wnosi się wszelkie zmiany przebiegu granic. Podniesiona przez odwołujących się kwestia ewentualnych roszczeń związanych z nakładami na "odjętej" części nieruchomości, czy też zasiedzenie, nie mogą być poddane ocenie w postępowaniu administracyjnym przed organem nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. Kwestie powyższe mogą być rozstrzygane przez sąd powszechny z powództwa zainteresowanych. W konkluzji swych wywodów organ odwoławczy uwzględniając powyższe okoliczności uznał słuszność dokonania przez Prezydenta W. w zaskarżonej decyzji korekty wpisu w ewidencji gruntów, eliminując oczywisty błąd i przywracając w niej stan prawny wynikający z księgi wieczystej [...] oraz pierwotnej ewidencji gruntów - co nastąpiło zgodnie z przywołanymi przepisami prawnymi . Decyzja ta, ostateczna w administracyjnym toku instancji, stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący powyższemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez organ administracyjny wyrażające się dowolnym przyjęciem iż przedmiotowa nieruchomość w postaci działki nr [...] AM [...] o powierzchni 0, 1141 ha stanowi własność Gminy W., podczas gdy nieruchomość ta została zasiedziana przez jej posiadaczy samoistnych w osobach skarżących P. N. oraz W. B. Nadto zarzucono obrazę przepisów art. 7 d) i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. przez ich błędne zastosowanie wskutek dopisania do jednostki rejestrowej nr [....] działki nr [...] AM [...] o powierzchni 0, 0211 ha w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość nie stanowi niczyjej własności, a faktycznie podlega zasiedzeniu przez jej posiadaczy samoistnych działających nieprzerwanie w dobrej wierze. Na poparcie zarzutów skargi skarżący podnieśli, iż od co najmniej 30 lat są posiadaczami samoistnymi działającymi nieprzerwanie w dobrej wierze na nieruchomości położonej we W. w postaci działki niezabudowanej położonej w obrębie P. - działki nr [...] AM [..] O powierzchni 0, 0211 ha. Już w roku 1983 wystąpili do Urzędu Geodezji o przedstawienie planu zagospodarowania działki położonej we W. przy ul. P. [...] i ul. W. [...] będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Zgodnie z wnioskiem otrzymali mapę sytuacyjną planu zagospodarowania przestrzennego działki sporządzoną przez OPGK Zakład Terenowy we W. na podstawie mapy zasadniczej miasta wpisanej do ewidencji pod numerem [...] oraz operatu ewidencji gruntów. Na mapie [...] uwidoczniona jest działka i jest ona zgodna z zapisem rejestru gruntów [...] nr działki [...]. Na podstawie opisanego powyżej planu otrzymali zezwolenie na rozbudowę domu oraz zgodnie z opisaną powyżej mapą w latach 80-tych zostało zmodernizowane ogrodzenie od strony ul. P. - według stanu istniejącego. Także na własny koszty wykonany został odcinek chodnika między jezdnią a ogrodzeniem. Skarżący poczynili też wiele nakładów na przedmiotową nieruchomość co ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. przewidziano między innymi możliwość uchylenia decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też z innym uchybieniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie dopuściły się żadnego z wymienionych naruszeń, w związku z czym nie zachodziły podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż ze znajdujących zastosowanie w sprawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zmianami) oraz rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) wyraźnie wynika, ze zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. W szczególności § 10 cytowanego rozporządzenia stanowi, że ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali (pkt1) , nadto ( w pkt 2) - dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Oprócz nich w ewidencji uwidacznia się również dane dotyczące użytkowników wieczystych gruntów ( § 11 ust. 11 pkt1) lit.a). Stosownie zaś do § 12 ust.1 prawa osób, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonywanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. W świetle § 44 pkt 2 i 6 rozporządzenia do zadań właściwego w I instancji organu ( w tej sprawie - Prezydenta W.) związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi oraz okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych. Na mocy § 46 ust. 1 dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Organy ewidencyjne rejestrują zatem w zbiorach jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne właściwe organy orzekające. Nie mogą one natomiast we własnym zakresie rozstrzygać kwestii praw do gruntu, czy też budynku, lokalu, a zatem w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów nie można dochodzić swych praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. W tej materii jednoznacznie i wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny ( przykładowo por. wyrok NSA z 18.03.1999 r. sygn. akt II SA 1728/98 - LEX nr 46224, z 20.08.1998 r. sygn. II SA 766/98 - LEX nr 41298). W rozpatrywanej sprawie organ administracyjny z urzędu i z zgodnie z obligującymi go do takich działań wskazanymi wyżej przepisami prawa dokonał stosownych zmian w zapisach ewidencji gruntów, dostosowując je do treści zbadanych w toku postępowania dokumentów źródłowych tzn. w pierwszym rzędzie księgi wieczystej, usuwając tym samym niewątpliwą rozbieżność pomiędzy stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] a dotychczas odzwierciedlonym w ewidencji gruntów obrębu P. w wyniku błędu na mapie sporządzonej w 1970 r., co, jak trafnie przyjął orzekający organ i wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił - wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym z aktu notarialnego z dnia 16.11.1962r. ustanawiającego prawo wieczystego użytkowania. Bezsprzecznie nabycie spornej działki w ramach użytkowania wieczystego nastąpiło w granicach i powierzchni (wynoszącej 930 metrów kwadratowych) ujawnionych w księdze wieczystej nr [...]. Skarżący nie mogą skutecznie podnosić zarzutu w przedmiocie zasiedzenia wyodrębnionej działki nr [...] o powierzchni 0,0211 ha albowiem nie legitymowali się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu jej zasiedzenia, które to orzeczenie sądu stanowi wyłączny dowód nabycia w tej drodze własności i jest podstawą wpisu prawa własności do księgi wieczystej. Tym samym skarżący nie mogą podważać podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i domagać się usankcjonowania dodatkowej powierzchni nieruchomości powstałej w wyniku błędnych pomiarów geodezyjnych, opierających się tylko na stanie faktycznym użytkowania na gruncie. W powyższym świetle skoro zarzuty skargi należało uznać za nietrafne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga podlegała oddaleniu, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.s.a.