III SA/Wr 596/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-12-05
Skład orzekający: Anna Moskała, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości, prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i odniósł się do zarzutów strony dotyczących błędnych pomiarów powierzchni działek rolnych?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego i nie ocenił w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, w tym zarzutów strony dotyczących błędnych pomiarów powierzchni działek rolnych. Brak ten, polegający na nieodniesieniu się do wniosków dowodowych strony i nieprzedstawieniu rzetelnej oceny dowodów, naruszył zasady postępowania administracyjnego i mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M. N. wniosła o przyznanie płatności bezpośrednich za rok [...]. Po kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni działek rolnych, co skutkowało pomniejszeniem przyznanych płatności JPO i UPO. Organ pierwszej instancji przyznał płatności w obniżonej wysokości, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując prawidłowość pomiarów powierzchni działek rolnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. i zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich za rok [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącej [...] ([...])złotych tytułem kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok [...] dla pani M. N., utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W motywach swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] roku do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął wniosek pani M.N. o przyznanie płatności bezpośredniej za rok [...]. W sekcji [...]. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku wnioskodawczyni zadeklarowała [...] działek ewidencyjnych: [...] działek rolnych, zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO) o łącznej powierzchni [...] ha, [...] działek rolnych, zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej (zwanej dalej UPO) o łącznej powierzchni [...] ha, zawnioskowała także o płatność cukrową. Wraz z wnioskiem złożono załączniki graficzne.
W dniu [...] r. gospodarstwo strony postępowania zostało wytypowane do kontroli na miejscu metodą FOTO w ramach wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na [...] rok. Przedmiotowa kontrola na miejscu w gospodarstwie producenta została przeprowadzona w dniach [...]r. [...] r., [...] r. i [...] r. (lustracja w terenie) i [...] r. (pomiar na ortofotomapie) przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR we W., z której sporządzony został protokół nr [...]. Z treści raportu z kontroli na miejscu wynika, iż w odniesieniu do działek zadeklarowanych do płatności bezpośredniej stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na płatność. Raport z kontroli na miejscu został przesłany do producenta rolnego w dniu [...] r. listem poleconym.
Po otrzymaniu raportu z kontroli, pismem z dnia [...] r. strona wniosła zastrzeżenia co do wyników pomiarów działki rolnej [...]. Biuro Kontroli na Miejscu pismem z dnia [...]r., znak poinformowało stronę o przeprowadzeniu powtórnej analizy dokumentacji pokontrolnej, która nie pozwala na zmianę wyników pokontrolnych w stosunku do tej działki. Pismem z dnia [...] r. poinformowano producenta rolnego o podtrzymaniu wyników z kontroli w odpowiedzi na kolejne zastrzeżenia zawarte w piśmie strony z dnia [...]r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję w dniu [...]r. na mocy której przyznał stronie płatność JPO w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej wynoszącej [...] ha, płatność UPO w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej [...] ha, oraz płatność cukrową w kwocie [...] zł.
Uzasadniając swe stanowisko organ I instancji podał, że zmniejszenie płatności JPO i UPO nastąpiło z powodu różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku kontroli administracyjnej oraz kontroli przeprowadzonej metodą FOTO. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha) a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnością JPO ([...] ha) wyniosła 2,1994 %, natomiast między powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha) a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnością UPO ([...] ha) wyniosła 1,9685 %, a zatem zgodnie z treścią art. 57 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122 2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników" przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasad} wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r.. str. 65 ze zm.) jeżeli różnica między powierzchnia
zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 3% lub 2 ha płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. W przypadku płatności UPO również zastosowano pomniejszenie wynikające z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 24 lipca 2012 roku zatwierdzającej przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za 2012 rok, w wysokości 650,81 zł.
Wskazane pomniejszenia płatności zastosowane zostały z powodu różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku, a powierzchnią ustaloną w oparciu o system informacji geograficznej oraz z uwzględnieniem-przeprowadzonej kontroli, która do części działek wykazała nieprawidłowości określone kodem DR 50 oznaczającym, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w stosunku do działki [...] [...]ha wyniosła +0,09ha, [...] [...]ha - -0,23ha, [...] [...]ha - -0,36ha, [...] [...]ha - +0,02ha, [...] (JPO) [...] - - 0,05ha, [...] [...]ha - +0,08ha. Po kompensacji łączna powierzchnia wykluczonych z płatności JPO gruntów wyniosła 0,45ha,a z UPO 0,40ha.
Nie zgadzając się z decyzją organu pierwszej instancji M. N. złożyła odwołanie wnosząc o uwzględnienie jej pomyłki dotyczącej działki rolnej [...] dotyczącej błędnego oznaczenia jej na załączniku graficznym poprzez zaznaczenie, że położona jest ona także na działce ewidencyjnej nr [...]. Według strony działka [...] położona jest na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowiąc powierzchnię [...] i nikt inny nie deklarował części działki nr [...] o powierzchni [...] ha do dopłat.
Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że brak jest możliwości rozstrzygnięcia w zakresie wnioskowanych płatności w sposób odmienny, zgodny z żądaniem wynikającym z odwołania.
Uzasadniając swoje stanowisko organ drugiej instancji podniósł, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3)został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z ust, 1a jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Istotnym jest, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w art. 7 przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych.
Jak stanowi art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
Uzasadniając stan prawny organ dalej wskazał,że stosownie do art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.), system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.
W myśl art. 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego, co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej. Na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych. W przypadku gdy stosuje się różne systemy współrzędnych, w obrębie każdego z państw członkowskich są one kompatybilne. Państwa członkowskie zapewniają ponadto wiarygodny sposób identyfikacji działek rolnych, a w szczególności wymagają złożenia pojedynczego wniosku zawierającego szczegółowe dane lub wraz z określonymi przez właściwe organy dokumentami umożliwiającymi lokalizację oraz pomiar każdej działki rolnej.
Wedle art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.
Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa i przyznał stronie płatności na rok [...] w pomniejszonej wysokości z uwagi na wyniki kontroli na miejscu oraz wielkość maksymalnego kwalifikowanego obszaru do płatności. Organ podkreślił, że skoro strona nie kwestionuje w swoim odwołaniu rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania płatności cukrowej, a organ odwoławczy nie dopatrzył się w tym przedmiocie nieprawidłowości, przedmiotem rozpoznania sprawy uczyniono jedynie kwestie związane z przyznaniem płatności JPO i UPO.
W uzasadnieniu organ zwrócił ponownie uwagę, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zgodnie z art. 14 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli zwany "system zintegrowanym" obejmujący między innymi system identyfikacji działek rolnych, który w myśl art. 17 cytowanego wyżej rozporządzenia ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Przy użyciu wskazanych wyżej narzędzi informatycznych przeprowadzane są kontrole administracyjne wniosków o płatność, mające na celu wykrycie nieprawidłowości dotyczących m.in. różnicy między działkami rolnymi zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku, a działkami odniesienia zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 lit c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, ARiMR przeprowadza kontrolę administracyjne dotyczące zgodności pomiędzy działkami rolnymi zadeklarowanymi we wniosku, a działkami referencyjnymi w systemie LPIS i kwalifikacji powierzchni do przyznania płatności. Wskazać należy ponadto, iż stosownie do art. 12 ust. 3 cytowanego powyżej rozporządzenia Komisji, rolnikowi wraz z wnioskiem spersonalizowanym przekazywane są informacje dotyczące maksymalnego obszaru kwalifikującego się do płatności obszarowej na danej działce referencyjnej. Obowiązkiem rolnika jest wskazanie położenia działek rolnych na załączniku graficznym zawierającym granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację. Maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej stanowią grunty rolne spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 str. 16 z 31.01.2009 r.) (uprzednio art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003) - kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS oraz załączniki graficzne, na których rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej.
W motywach orzeczenia organ podnosił, że z uwagi na treść odwołania strony dokonano powtórnej analizy ortofotomapy działek nr [...] i [...] poprzez ich wizualizację i pomiar. Opierając się o dostępne dowody w sprawie, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia odwołania, bowiem obraz zdjęć spornych działek wskazuje, iż powierzchni PEG została wyznaczona prawidłowo. Po pomiarze maksymalny spójny obszar działki nr [...] kwalifikujący się do płatności wynosi [...] ha, działki [...] wynosi [...] ha. Ponadto działka [...], którą zadeklarowano na ww. działkach ewidencyjnych została pomierzona podczas kontroli FOTO zgodnie z zasięgiem upraw. Wykonane w trakcie lustracji w terenie fotografie potwierdzają przebieg granicy upraw (fot. [...]_[...]_[...], [...]_[...]_[...], [...]_[...]_[...],[...]_[...]_[...]. Od strony zachodniej uprawa wykracza na niedeklarowaną do płatności działkę nr [...] w związku z czym zastosowany został kod DR50 i powierzchnia gruntów położonych na zadeklarowanych działkach nr [...] i [...] wyniosła [...] ha. W odniesieniu do zgłoszonych przez stronę zastrzeżeń odnoszących się do działki [...] wystosowano do strony dwa pisma wyjaśniające sposób jej pomiaru z dnia [...] r. i [...] r. Pomiar działki [...] w roku [...] ograniczony został zasięgiem działki odniesienia nr [...] i nie uwzględniał dodatkowych powierzchni na działkach sąsiednich. Zasięg uprawy na tej działce na krótszych jej bokach określono na podstawie ortofotomapy. Tak samo określono także zachodnią granicę użytku. Z kolei wschodnia granica uprawy nie była możliwa do określenia na obrazie ortofotomapy jak i nie była widoczna w terenie w czasie lustracji działek. W związku z powyższym wykorzystano do określenia jej zasięgu granice odniesienia dla działki nr [...], które zostały stronie przedstawione na szkicu pomiaru działki rolnej [...].
W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie nie można uznać, iż pomiary agencji były błędne, ponieważ jak wskazują regulacje prawa wspólnotowego, przy weryfikacji wniosków o płatność państwa członkowskie zobligowane są do wykorzystywania tzw. "zintegrowanego systemu", a przy przyznawaniu płatności wykorzystywać dane w nim zawarte, w tym ortoobrazy przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, o których mowa w ww. art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. Zasady przeprowadzana kontroli administracyjnej wniosków, w tym w zakresie weryfikacji powierzchni zadeklarowanych we wnioskach w oparciu o dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i szczegółowymi wytycznymi Komisji Europejskiej, obowiązującymi we wszystkich państwach członkowskich. W trakcie kontroli powierzchni przeprowadzana jest wizualizacja działek i dokonuje się pomiarów powierzchni, a w przypadku stwierdzenia rozbieżności, producent rolny wzywany jest do złożenia wyjaśnień. Natomiast w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika, tak jak to jest w przypadku działki zadeklarowanej przez stronę, w świetle przytoczonych powyżej przepisów, nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej, jako kwalifikującej się do płatności. Ponadto zdaniem organu, za prawidłowe należy uznać pomiary wykonane w ramach kontroli gospodarstwa metodą FOTO. Analiza dokumentacji pokontrolnej także w wyniku wnoszonych przez stronę zastrzeżeń nie pozwala na uznanie, iż zawierają dane nie odpowiadające stanowi faktycznemu.
Dyrektor OR ARiMR podzielił w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i stwierdził, iż organ I instancji mógł rozpatrzyć wniosek jedynie w granicach danych zawartych w zintegrowanym systemie administrowania i kontroli oraz w raporcie pokontrolnym, odnośnie zadeklarowanych działek rolnych, a podjęta w oparciu o nie decyzja Kierownika Biura Powiatowego w przedmiocie przyznaniu płatności JPO i UPO na rok [...] z dnia [...] r. jest zgodna z obowiązującym prawem krajowym i wspólnotowym.
M. N. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uwzględnienie żądania wniosku o przyznanie płatności a całości. Do skargi skarżąca dołączyła aktualną dokumentację określającą przebieg granic i powierzchnię działki nr[...], na której zadeklarowała działkę [...].Pomiar działki wykazał, że ma ona powierzchnię [...] ha, a nie jak ustaliły organy agencji rolnej [...]ha. Dlatego niesłusznie została pomniejszona płatność o [...] ha. Co do działki nr [...] skarżąca podała, iż obniżenie płatności wynikało z jej błędu polegającego na niewłaściwym oznaczeniu granic i określeniu jej powierzchni. Jednakże skarżąca wniosła o uwzględnienie powierzchni deklarowanej działki [...].
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podkreślił, że skoro skarżąca poza samym negowaniem rozstrzygnięcia organu I instancji i ustaleń pokontrolnych nie przedstawiła żadnych dokumentów mogących mieć wpływ na ustalenia powierzchni działek rolnych, to organ odwoławczy mógł rozpoznać wniosek w granicach zawartych w zintegrowanym systemie administrowania i kontroli oraz w raporcie pokontrolnym odnośnie zadeklarowanych działek. Organ przywołał przepis art.3 ust.3 ustawy o płatnościach, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Złożona dopiero przy skardze do Sądu dokumentacja sporządzona przez uprawnionego geodetę może wpłynąć na ustalenie granic odniesienia działki nr [...], jak również na jej powierzchnię kwalifikowaną do płatności.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej ponownie weryfikacji granic odniesienia oraz pól zagospodarowania dla działki ewidencyjnej nr [...]( [...]) wynika, iż deklaracja skarżącej co do spornej działki była prawidłowa, a zatem powierzchnia uprawniona do płatności określona w zaskarżonej decyzji była zaniżona.
Na rozprawie pełnomocnik organu rolnego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012r.poz.270, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane w przedmiocie przyznawania rolnikom płatności obszarowych.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy i to w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do oceny skarżonej decyzji wskazać trzeba, że podstawę prawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm., tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o płatnościach", określające m.in. zasady i tryb przyznawania rolnikom jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych (art. 1 pkt 2 lit. "a" i art. 7 ust. 1 i ust. 2).
Należy też zauważyć, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Jak zaś wynika z art. 3 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Stosownie do powyższego, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, wszczętej w dniu [...] r. wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności na rok [...], powinno było nastąpić z zastosowaniem przepisów K.p.a. przy uwzględnieniu zmian, które wynikają z przepisów prawa materialnego, tj. przywołanego art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach. Postępowanie dowodowe prowadzone na potrzeby ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (także przez organ odwoławczy), choć uproszczone, albowiem ograniczone w stosunku do ogólnych reguł i sprowadzające się do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (z uwagi na treść ww. art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach), powinno zatem prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz wyczerpującego rozpatrzenia w tym celu całego pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego, z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego.
Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, organ administracyjny winien dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.), które stanowi integralną część decyzji i ma na celu wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno więc znaleźć się pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, tak aby strona postępowania była przekonana co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego oraz co do zasadności samej treści podjętej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające w sprawie, do czego zobowiązywały go art. 15 K.p.a. i przepisy regulujące postępowanie dowodowe.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji szeroko wyjaśnił, na czym polega kontrola administracyjna wniosku o przyznanie płatności, jak również jakie znaczenie mają dane wynikające z ortofotomapy, które to dane stanowią nie tylko podstawę do weryfikacji tego wniosku, ale również służącą ustaleniu prawidłowej wielkości powierzchni działek zadeklarowanych do przyznania płatności. Jednakże poczynione wyjaśnienia nie pociągnęły za sobą przedstawienia oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organ ten faktycznie nie rozpatrzył, a w rezultacie nie przeprowadził oceny danych zawartych w materiale dowodowym, który przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Stwierdził jedynie autorytatywnie, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy, a pomiary działek rolnych i określenie ich powierzchni uprawnionej do płatności przeprowadzone zostało na podstawie wizualizacji oraz w oparciu o istniejące na załączniku graficznym informacje wprowadzone przez stronę i kontrole na miejscu metoda FOTO. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie dokonał pomniejszenia powierzchni uprawnionej do przyznania płatności dla JPO i UPO (zmniejszeniu uległy sporne działki rolne: [...] - powierzchnia deklarowana [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, różnica 0,23ha, [...] powierzchnia deklarowana [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, różnica 0,36 ha).
Tymczasem, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje, w ocenie Sądu, podstaw do przyjęcia takiego stanowiska. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok [...],w którym zadeklarowała [...] działek rolnych, do jednolitej płatności obszarowej o łącznej powierzchni [...] ha, [...] działek rolnych, zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej o łącznej powierzchni [...] ha, zawnioskowała także o płatność cukrową. W dniu [...]r. gospodarstwo strony postępowania zostało wytypowane do kontroli na miejscu metodą FOTO w ramach wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na [...] rok. Kontrola na miejscu w gospodarstwie została przeprowadzona w dniach [...]r. [...] r., [...] r. i [...] r. (lustracja w terenie) i [...] r. (pomiar na ortofotomapie) przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR we W., z której sporządzony został protokół. Z treści raportu z kontroli na miejscu wynika, iż w odniesieniu do działek zadeklarowanych do płatności bezpośredniej stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na płatność. Wskazane pomniejszenia płatności zastosowane zostały z powodu różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku, a powierzchnią ustaloną w oparciu o system informacji geograficznej oraz z uwzględnieniem-przeprowadzonej kontroli, która do części działek wykazała nieprawidłowości określone kodem DR 50 oznaczającym, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w stosunku do działki [...] [...] ha wyniosła +0,09ha, [...] [...] ha - -0,23ha,[...] [...] ha - -0,36ha, [...] [...] ha - +0,02ha, [...](JPO) [...] - - 0,05ha, [...] [...] ha - +0,08ha. Po kompensacji łączna powierzchnia wykluczonych z płatności JPO gruntów wyniosła 0,45ha,a z UPO 0,40ha. Skarżąca konsekwentnie po otrzymaniu odpisu protokołu kontroli w pismach do organu rolnego kwestionowała pomiary działki rolnej nr [...]([...]), żądając ponownego pomiaru spornej działki, a Biuro Kontroli na Miejscu w swych odpowiedziach, po weryfikacji dokumentacji pokontrolnej, nie znajdowało podstaw do zmiany wyników kontroli. Nie zgadzając się z decyzją organu pierwszej instancji skarżąca w odwołaniu wnosiła także o uwzględnienie jej pomyłki dotyczącej działki rolnej [...] dotyczącej błędnego oznaczenia jej na załączniku graficznym poprzez zaznaczenie, że położona jest ona także na działce ewidencyjnej nr [...]. Według strony działka [...] położona jest na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowiąc powierzchnię [...] i nikt inny nie deklarował części działki nr [...] o powierzchni [...] ha do dopłat, o którą to powierzchnię dokonano również pomniejszenia płatności.
Organ odwoławczy dokonując powtórnej analizy ortofotomapy działek nr [...] i [...] poprzez ich wizualizację i pomiar nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia odwołania, bo według organu obraz zdjęć spornych działek wskazuje, iż powierzchnia PEG została wyznaczona prawidłowo. Po pomiarze maksymalny spójny obszar działki nr [...] kwalifikujący się do płatności wynosi [...] ha, działki [...] wynosi [...] ha. Ponadto działka [...], którą zadeklarowano na ww. działkach ewidencyjnych została pomierzona podczas kontroli FOTO zgodnie z zasięgiem upraw. Wykonane w trakcie lustracji w terenie fotografie potwierdzają przebieg granicy upraw (fot. [...]_[...]_[...],[...]_[...]_[...],[...]_[...]_[...],[...][...]_[...]. Od strony zachodniej uprawa wykracza na niedeklarowaną do płatności działkę nr [...] w związku z czym zastosowany został kod DR50 i powierzchnia gruntów położonych na zadeklarowanych działkach nr [...] i[...] wyniosła [...] ha. W odniesieniu do zgłoszonych przez stronę zastrzeżeń odnoszących się do działki [...] organ odwoławczy podkreślał, że wystosowano do skarżącej dwa pisma wyjaśniające sposób jej pomiaru z dnia [...] r. i [...] r. Organ II instancji uzasadniał, że pomiar działki [...] w roku [...] ograniczony został zasięgiem działki odniesienia nr [...] i nie uwzględniał dodatkowych powierzchni na działkach sąsiednich. Zasięg uprawy na tej działce na krótszych jej bokach określono na podstawie ortofotomapy. Tak samo określono także zachodnią granicę użytku. Z kolei wschodnia granica uprawy nie była możliwa do określenia na obrazie ortofotomapy jak i nie była widoczna w terenie w czasie lustracji działek. W związku z powyższym wykorzystano do określenia jej zasięgu granice odniesienia dla działki nr [...], które zostały stronie przedstawione na szkicu pomiaru działki rolnej [...].
W ocenie Sądu tak dokonana kontrola wniosku przez organ odwoławczy, skutkująca negatywnymi konsekwencjami pomniejszenia płatności JPO i UPO i dodatkową sankcją dla strony domagającej się przyznania pomocy finansowej prowadzi do stwierdzenia, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Dane dotyczące działek rolnych zawarte w LPIS powinny być dokładne, rzetelne i aktualne. Nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi wyznaczonymi na podstawie ortofotomapy, organy weryfikujące uprawnienia do płatności winny zmierzać do ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych. Na mocy przepisu art. 3 ust. 2 i 3 ustawy, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m.in. płatności JPO,UPO niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego zostały wyłączone lub ograniczone, w szczególności w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art. 3 ust. 3), że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednak równocześnie w powołanych przepisach ustawodawca nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz, na żądanie stron udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek strzeżenia praworządności a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy o wspieraniu modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji Rolnej istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony jednakże w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organy agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie jej twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 par. 3 k.p.a. zaś określone w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Opola z dnia 26 maja 2010, sygn. akt I SA/Op 171/10)
Najważniejszym aspektem rozpatrywanej sprawy jest ustalenie czy dane systemu LPIS są na tyle wystarczającym dowodem, aby zostały w całości i wyłącznie wzięte pod uwagę przy wydaniu decyzji w sprawie przyznania płatności JPO i UPO na rok [...]. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, biorąc pod uwagę przywołane reguły postępowania, nie można zgodzić się z tak postawioną hipotezą. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zawarte w bazie LPIS/GIS dane stanowią podstawę do określenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności obszarowych, jednakże nie oznacza to, że nie podlegają one weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Wręcz przeciwnie, jak każdy dowód w sprawie powinny być oceniane przez organ, a w sytuacji gdy nie odpowiadają stanowi faktycznemu powinny zostać odpowiednio zmodyfikowane. Przywołać w tym miejscu uzasadnienia należy art. 75 k.p.a. zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty zeznania świadków , opinie biegłych i oględziny. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, skoro określona we wniosku powierzchnia gruntów kwalifikująca się do dopłat została zakwestionowana, organ odwoławczy obowiązany był skorzystać ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych, także wnioskowanych przez stronę. W niniejszej sprawie mimo zgłaszanych zastrzeżeń skarżącej co do wyników pomiaru kontroli na miejscu, propozycji wyznaczenia geodety do sporządzenia nowych pomiarów organy oparły się o dane zawarte w bazie komputerowej w oparciu o stare ortofotomapy, co zostało potwierdzone w pismach samego organu złożonych dopiero w postępowaniu sądowym i niekompletny raport z wyników kontroli na miejscu metodą FOTO, którego treść już na etapie postępowania administracyjnego powinna wzbudzić wątpliwości organu. Ponadto skoro strona błędnie zaznaczyła powierzchnie upraw co do działki [...] na drukach przesłanych przez organ, to zdaniem Sądu już na etapie kontroli administracyjnej wniosku, wizualizacji działki należało wezwać stronę do wyjaśnienia spornej kwestii i uzupełnienia braków wniosku skoro powierzchnia spornych działek [...] o nr [...] i[...] odpowiadała zadeklarowanej [...] ha. Ponadto organ nie wyjaśnił jednoznacznie dlaczego zastosował kod DR50.
Zgłoszenie przez stronę w odwołaniu od wyników kontroli na miejscu, jak i zarzutów w samym odwołaniu od decyzji przeciw ustaleniom organu pierwszej instancji co do powierzchni spornych działek obligowało organ odwoławczy do przeprowadzenia dowodów pozwalających na odparcie lub uwzględnienie tych zarzutów. Tym bardziej, że w postępowaniu skarżąca formułowała wniosek o dokonanie pomiaru spornej działki rolnej [...]. Stosownie do art. 78 § 1 k.p.a.-żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony, dokonania oceny, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy oraz, przy ocenie pozytywnej, przeprowadzenie żądanego przez stronę dowodu. Organy w swoich decyzjach w ogóle nie odniosły się do żądań strony. Pomimo dokonanych zastrzeżeń co do rzetelności dokonanego przez organ pomiaru organ odwoławczy nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, stwierdzając autorytatywnie, że dokonane ustalenia powierzchni spornych działek [...] i [...] w oparciu o system identyfikacji działek rolnych jest prawidłowy i mało wiarygodną w ocenie Sądu kontrolę na miejscu metodą FOTO, z której wynika, że wschodnia granica uprawy nie była możliwa do określenia na obrazie ortofotomapy, jak i nie była widoczna w terenie w czasie lustracji działek. Organ II instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu, na jakiej podstawie rozpoznając ponownie sprawę dokonał weryfikacji ustalonej powierzchni ani sposobu dokładnego przedstawienia obliczeń dokonanych pomniejszeń poszczególnych działek w sposób czytelny dla adresata decyzji. Dopiero na skutek wniesionej do Sądu skargi, jak również przedstawionego pomiaru działki [...] przez uprawnionego geodetę organ w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym, wskazał, że w wyniku przeprowadzonej ponownie weryfikacji granic odniesienia oraz pól zagospodarowania dla działki ewidencyjnej nr [...]( [...]) wynika, iż deklaracja skarżącej co do spornej działki była prawidłowa, a więc powierzchnia uprawniona do płatności określona w zaskarżonej decyzji była zaniżona. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę i piśmie z [...] r. w postępowaniu sądowym okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu stanowiska organu jest uchybieniem pozbawiającym stronę możliwości ustosunkowania się to tych okoliczności w toku postępowania
Brak odniesienia się do znaczących prawnie zarzutów skarżącej i jej wniosków dowodowych uchybia wymogom, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wyrazem oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego są ustalenia faktyczne wyrażone w kończącej postępowanie decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji powinno więc znaleźć się pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, tak aby strona postępowania była zapoznana i przekonana co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego oraz co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 7 k.p.a.).
Ocena zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem, w ocenie składu orzekającego, pozwala twierdzić, że przy wydaniu rozstrzygnięcia nie wyjaśniono istotnych okoliczności faktycznych, mających wpływ na wynik sprawy, co uchybia regule proceduralnej dającej się wyprowadzić z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie można bowiem nie zauważyć, że próby ustalenia przez organy rolne powierzchni kwalifikowanej do dopłat bezpośrednich spowodowały rozbieżności, których organy nie wyjaśniły i nie wskazały przyczyn takiego stanu rzeczy.
W ocenie Sądu dopiero wyjaśnienie przez organy zasygnalizowanych kwestii i odniesienie się do nich przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w sposób zrozumiały dla adresata decyzji, stworzy możliwość racjonalnego odniesienia się do działań organów.
Z przedstawionych rozważań wynika, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań przepisanych prawem, koncentrując się na rozważaniach dotyczących mocy i znaczenia systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), wykorzystywanego w kontroli administracyjnej kwalifikowalności wniosków o pomoc obszarową, ze wskazaniem na jego szczególną dokładność i wykorzystywanie narzędzi informatycznych. Poczynione wyjaśnienia nie pociągnęły za sobą przedstawienia oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Zasadności powyższych ogólnych stwierdzeń Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie kwestionuje, jednak zauważa, że w okolicznościach rozważanego przypadku, gdy strona zgłaszała konkretne zarzuty, wnioski dowodowe podważające aktualność danych ujawnionych w systemie LPIS, organ obowiązany był je zbadać i ocenić ich zasadność, a następnie dać temu jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie uzupełnić wytknięte braki w postępowaniu, w szczególności wyjaśnić kwestię powierzchni gruntów kwalifikujących się do dopłat.
Wobec powyższego uznać należało, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co naruszył art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, a w konsekwencji także art. 107 § 3 K.p.a. Jeżeli bowiem organ nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, nie mógł też sporządzić uzasadnienia odpowiadającego wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji( pkt I wyroku) i stwierdził, że akt ten nie podlega wykonaniu ( pkt III wyroku). W oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmującą uiszczony wpis od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło