III SA/Wr 597/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Halina Rosłan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda D. stwierdził uchybienie przez Z. W. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] (Nr [...]) o wymeldowaniu Z. W. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda D. podkreślił, że decyzję Prezydenta W. o wymeldowaniu odebrał w dniu [...] kurator ustanowiony w trybie art. 34 k.p.a. dla Z. W. przez Sąd Rejonowy dla W.-K., Wydział III Rodzinny i Nieletnich. Kurator strony nie wniósł odwołania, wskutek czego decyzja podlegała wykonaniu. Odwołanie od decyzji o wymeldowaniu Z. W. złożył w dopiero w dniu 5 lipca 2004 r., nie występując jednak o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 k.p.a. W takiej sytuacji Wojewoda D. – powołując się na art. 129 § 2 k.p.a., według którego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, oraz na art. 134 k.p.a. – stwierdził, że Z. W. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. W. sformułował w istocie zarzuty względem decyzji Prezydenta W. z dnia [...] (Nr [...]), która – zdaniem skarżącego – jest nieprawna. Podniósł przy tym, że o decyzji Prezydenta W. został poinformowany pismem z dnia 2 lipca 2004 r., gdyż od 1998 r. przebywa w Zakładzie Karnym. Skarżący nie widzi przyczyny jego wymeldowania podkreślając, że w takiej sytuacji powinno mu się zapewnić lokal, gdyż nie może być bezdomny. Dodał również, że wystąpił już z wnioskiem o przydział lokalu, o czym wiedział kurator sądowy opiniujący tenże wniosek. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną i powołanie się na art. 58 k.p.a. jest niezasadne wobec otrzymanego pisma w dniu 2 lipca 2004 r. W dodatkowym piśmie z dnia 8 października 2004 r. (nazwanym "Oświadczeniem") Z. W. ponownie stwierdził, że decyzja Prezydenta W. nie jest zgodna z prawem lokalowym, gdyż skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie. Niezrozumiałe dla skarżącego było również ustanowienie dla niego kuratora sądowego, skoro ten nie zajął stanowiska w jego sprawie. Z. W. wyjaśnił, że jest niechcianym lokatorem w spornym lokalu ze względu na konflikty skarżącego z prawem. Zaznaczył przy tym, że nie musi mieszkać w tym lokalu, prosi jednak o zapewnienie mu mieszkania. Napisał ponadto, że aktualny najemca nie mieszka we wspomnianym lokalu, co mogłaby potwierdzić stosowna kontrola. Na końcu pisma sformułował wniosek o umożliwienie mu, po wyjściu z zakładu karnego, pobytu w lokalu przy ul. W. [...] lub przyznanie innego mieszkania przez Biuro Mieszkaniowe przy ul. K. [...] we W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że Z. W. nie podniósł żadnych zarzutów wobec postanowienia Wojewody, a zakwestionował jedynie decyzję Prezydenta W. z dnia [...] o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. Ponieważ skarżący nie dołączył do odwołania prośby o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, niemożliwe było zastosowanie art. 58 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającemu prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Będące przedmiotem sądowej oceny postanowienie Wojewody D. nie narusza prawa, gdyż organ ten niewadliwie ustalił stan faktyczny niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy, następnie zaś prawidłowo zastosował przywołane w postanowieniu przepisy k.p.a. Dokumenty zgromadzone w postępowaniu administracyjnym wskazują, że decyzja Prezydenta W. o wymeldowaniu Z. W. została wydana po przeprowadzeniu postępowania z udziałem kuratora ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego dla W.-K. z dnia 1 kwietnia 1998 r. (III RNs 29/98) na wniosek organu pierwszej instancji dla nieobecnego Z. W., w celu reprezentowania praw nieobecnego w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. Bezspornym jest fakt, że pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie doręczono przedstawicielowi strony w dniu 25 maja 1998 r., co potwierdza data figurująca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez kuratora. Jeżeli w tak ustalonym stanie faktycznym Z. W. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta W. dopiero w dniu 5 lipca 2004 r. (data na kopercie), to jest oczywistym, że uchybił terminowi, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., gdyż wspomnianej czynności procesowej dokonał po upływie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji jego przedstawicielowi. Należy bowiem zauważyć, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania – w przypadku, gdy strona miała ustanowionego w trybie art. 34 k.p.a. przedstawiciela – biegnie od daty doręczenia decyzji temu przedstawicielowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 1999 r., V SA 1007/99, LEX Nr 49421). Stosownie do dyspozycji art. 48 § 1 k.p.a., pisma skierowane do osób nie znanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34 k.p.a. Jeżeli zatem skarżący uchybił wspomnianemu terminowi, a składając odwołanie od pierwszoinstancyjnej decyzji nie wystąpił równocześnie o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej (art. 58 k.p.a.), Wojewoda D. nie mógł w takim stanie faktycznym wydać innego orzeczenia, aniżeli postanowienie oceniane w niniejszym postępowaniu. Trzeba mocno zaakcentować, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), prowadzące do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Oznaczałoby to bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z przymiotu trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.; zob. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 3. wydanie, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2000, s. 526). W dotychczasowym, bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na zawarte w art. 134 k.p.a. kategoryczne sformułowanie "organ odwoławczy stwierdza", oznaczające obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sprzeniewierzenie się temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania (czego w istocie domaga się skarżący w rozpoznawanej sprawie) wniesionego z przekroczeniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, byłoby rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 k.p.a. (zob. wyroki z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, LEX Nr 45698; z dnia 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96, LEX Nr 43307). Podkreślano przy tym, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX Nr 29079; z dnia 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, LEX Nr 29004; z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, LEX Nr 27060; z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, LEX Nr 26997). Co zaś się tyczy zarzutów sformułowanych w skardze, a dotyczących w istocie decyzji o wymeldowaniu, to należy zauważyć, że odnoszenie się do nich na obecnym etapie postępowania nie znajduje podstaw, jako że przedmiotem kontroli i oceny legalności jest postanowienie stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od pierwszoinstancyjnej decyzji, nie zaś ta decyzja. Niezależnie od poczynionych wywodów można jedynie dodać, że pozostawienie w obrocie prawnym kwestionowanego przez stronę skarżącą postanowienia Wojewody Dolnośląskiego nie przekreśla możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji w ekstraordynaryjnych trybach przewidzianych w rozdziałach 12 lub 13 działu II k.p.a. Ponieważ wszczęte skargą Z. W. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 u.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 tej ustawy – należało orzec, jak w sentencji wyroku.