III SA/Wr 6/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, Sędziowie, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie, Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, , , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi P.D. na uchwałę Stowarzyszenia A w U. z dnia [...] grudnia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie ponownej oceny wniosku o przyznanie pomocy oddala skargę. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "[...]" (dalej także: LGD) ogłosiło nabór nr 18/2020 wniosków o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 w zakresie: Zwiększenie poziomu przedsiębiorczości, w tym rozwój oferty turystycznej na obszarze LGD "[...]". W ramach tego naboru P. D., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "D. Firma Handlowo-Usługowa P. D." (dalej: wnioskodawca, strona, strona skarżąca) złożył wniosek o przyznanie pomocy pn. "[...]". Pismem z dnia 2 listopada 2020 r. LGD poinformowała Wnioskodawcę, że operacja pn. "[...]", w wyniku oceny wniosku dokonanej przez Radę LGD "[...]" uzyskała 6 punktów - tym samym zdobyła minimalną ilość punktów i została wybrana do dofinansowania, lecz nie mieści się w limicie środków określonym w naborze. Do pisma dołączono uchwałę z 2 listopada 2020 r. (nr CLXXVI/19.2/20) podjętą w sprawie wniosku o przyznanie pomocy. W ocenie Rady LGD wnioskodawca nie wykazał, że operacja ma charakter innowacyjny w skali całego obszaru LGD. Wnioskodawca, mimo że we wniosku o przyznanie pomocy zadeklarował nową usługę robót ziemnych z wykorzystaniem drona, w biznesplanie w pkt 3.2 "Zakładany ilościowy i wartościowy poziom sprzedaży produktów, usług/towarów" oraz w pkt. 9.1. "Prognoza poziomu cen i wielkość sprzedaży" wskazał usługę jako wykonanie robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych. We wskazanej usłudze wnioskodawca nie odniósł się do wykorzystania drona w świadczonej usłudze oraz nie wskazał osobnej usługi związanej z wykorzystaniem drona przy wykonywaniu robót ziemnych. Brak wskazania w Biznesplanie usługi związanej z wykorzystaniem drona oznacza – w ocenie Rady LGD, że Wnioskodawca nie wprowadza na rynek nowej usługi, a więc operacja nie wykorzystuje nowych metod, ponieważ na obszarze LGD istnieją firmy świadczące usługi takie jak podano w Biznesplanie (wykonanie robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych). Wnioskodawca wskazał, że maszyna budowlana, która ma być zakupiona w ramach projektu posiada innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne udokumentowane opinią Politechniki Poznańskiej. Rada LGD wskazała, że nie rozstrzyga czy zakupiona w ramach operacji maszyna jest lub nie jest innowacyjna, gdyż lokalnym kryterium wyboru jest kwestia charakteru innowacyjności w skali całego obszaru LGD bądź w skali gminy na terenie, której realizowany będzie projekt. Wnioskodawca we wniosku nie wykazał, że maszyna nie występuje na obszarze LGD bądź na terenie gminy, dlatego nie przyznała punktów za kryterium "Innowacyjność". Wnioskodawca wniósł protest, w którym zakwestionował ocenę kryterium "Innowacyjność" (przyznana liczna punktów 0). Wskazał, że planowana operacja wpisuje się w wytyczne wskazane w załączniku nr 6 do PROW 2014-2020, ponieważ wprowadza zupełnie nowy zakres usług w firmie - roboty ziemnie związane z budową instalacji fotowoltaicznych do produkcji energii elektrycznej. Podkreślił, że nigdy wcześniej jego firma nie prowadziła robót ziemnych przy budowie takich instalacji, jest to dla firmy nowy zakres działalności, co wskazał w biznesplanie. Podkreślił, że wprowadził usługi robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych wraz z kontrolą zamontowanej instalacji za pomocą drona z kamerą. Jest to zupełnie innowacyjny charakter prowadzenia tego typu usług. Zgodnie z przeprowadzonym rozeznaniem rynkowym, żadna inna firma prowadząca działalność na obszarze objętym LSR w zakresie robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych nie wykorzystuje do tej działalności drona z kamerą. Wnioskodawca zaznaczył również, że w Biznesplanie wykorzystanie drona zostało jasno i czytelnie wykazane. Wykorzystanie drona będzie integralną częścią świadczonych usług wykonania robót ziemnych, dlatego nie określił osobnego zakresu usług i przychodów związanych z wykorzystaniem drona. W ocenie wnioskodawcy wykazał on w sposób oczywisty, że operacja realizuje niepraktykowane dotąd zastosowania zasobów bądź rozwiązań (zgodnie z opisem kryterium wyboru operacji "Innowacyjność"). Wnioskodawca dołączył opinię o innowacyjności maszyny budowlanej, którą zamierza kupić w ramach realizowanego projektu objętego pomocą finansową, wydaną przez Politechnikę Poznańską w roku 2020, która określa innowacyjne rozwiązania materiałowe i technologiczne zastosowane przez producenta w wybranym modelu maszyny, wprowadzonym do sprzedaży na wiosnę 2020 r. Zarząd Województwa Dolnośląskiego uchwałą nr 3146/VI/20 z dnia 7 grudnia 2020 r. uwzględnił protest strony skarżącej i przekazał sprawę do ponownej oceny w zakresie podniesionych zarzutów dotyczących kryterium Innowacyjności. W uzasadnieniu Zarząd podkreślił, że wnioskodawca w Biznesplanie już w pkt. 2.1. Potencjał, wykształcenie i doświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy umieścił informację, że planowana operacja bazuje na zakupie koparko-ładowarki oraz powietrznego drona z kamerą, które umożliwią firmie rozwijanie działalności gospodarczej w nowym kierunku usług budowlanych (usługa robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych oraz kontroli z powietrza zakończonych prac w miejscach trudnodostępnych). Wnioskodawca w proteście oświadczył, że dokonał rozeznania rynkowego, w wyniku którego okazało się, że nie ma żadnej innej firmy na terenie objętym LSR prowadzącej działalność w zakresie robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych z wykorzystaniem drona. Zarząd Województwa Dolnośląskiego uznał również przedłożoną opinię wydaną przez Politechnikę Poznańską w roku 2020 dotyczącą innowacyjności zakupionej maszyny budowlanej (koparko- ładowarki). Podkreślił, że w punkcie 3.1 Biznesplanu wnioskodawca wskazał, że "realizowana operacja ma na celu innowacyjny rozwój działalności gospodarczej poprzez zakup koparko- ładowarki oraz drona powietrznego wyposażonego w kamerę". Dzięki temu wnioskodawca będzie realizował roboty ziemne związane z budową instalacji fotowoltaicznych o ograniczonym dostępie do miejsca zlecenia, co gwarantuje wykonanie prac w ustalonym terminie. Zarząd zwrócił uwagę, że w punkcie 4.1.7 Biznesplanu "Innowacyjność operacji" Wnioskodawca przedstawił innowacyjność rozwijanej działalności gospodarczej. W pkt. 2.3 Biznesplanu "Stan przygotowań do rozwijania działalności gospodarczej i jej wykonywania" oraz w pkt. 4.2.5 "Konkurencja na rynku" (pkt. 12 Strategia konkurowania) Wnioskodawca opisał zakres usług rozwijanej działalności, jako wykonywanie robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych wraz z kontrolą wykonanych instalacji z powietrza przy użyciu drona z kamerą. Pismem z 17 grudnia 2020 r. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "[...]" poinformowało Wnioskodawcę, że jego operacja, w wyniku ponownej oceny wniosku dokonanej przez Radę LGD "[...]" uzyskała 6 punktów - tym samym zdobyła minimalną ilość punktów i została wybrana do dofinansowania, lecz nie mieści się w limicie środków określonym w naborze. Do pisma dołączono uchwałę z 16 grudnia 2020 r. (nr CLXXXVIII/19.2/20) podjętą w sprawie wniosku o przyznanie pomocy. W ramach ponownie ocenianego kryterium "Innowacyjność" Rada LGD nie przyznała stronie skarżącej punktów. W uzasadnieniu oceny wskazała, że proponowana usługa z użyciem drona nie jest innowacyjna, ponieważ jej efekt nie różni się niczym od tego, który zostanie osiągnięty bez użycia drona. Wnioskodawca wskazał, że dron będzie sprawdzał instalację. W ocenie Rady LGD należałoby się zastanowić, jaki jest cel takiego sprawdzenia. W opinii oceniających usługa i jej efekt końcowy dla klienta będzie identyczny. To powoduje, że użycie drona nie wyróżnia tej usługi na tle obecnie proponowanych na rynku, co prowadzi do stwierdzenia o braku innowacyjności proponowanego rozwiązania. Takie stwierdzenie potwierdzone jest w biznesplanie, w którym wnioskodawca nie deklaruje usługi robót ziemnych z wykorzystaniem drona (pkt. 3.2. "Zakładany ilościowy i wartościowy poziom sprzedaży produktów, usług/ towarów" oraz w pkt. 9.1. "Prognoza poziomu cen i wielkości sprzedaży"). Rada LGD zauważyła, że w innych częściach biznesplanu wnioskodawca wskazuje inną usługę niż punktach 3.2 i 9.1, ale beneficjent skrupulatnie będzie rozliczany z pkt. 3.2. Zakładany ilościowy i wartościowy poziom sprzedaży produktów, usług/ towarów. Ilości i wartości podanych usług będzie musiał zrealizować na min. poziomie 30%, co powoduje, że brak wpisania drona do ww. punktów doprowadzi do tego, że na etapie sprawozdania z realizacji biznesplanu pojawi się wątpliwość, czy wnioskodawca ma wykazać realizację usługi z dronem czy też bez drona. Ponadto Rada podkreśliła, że nie kwestionuje opinii Politechniki Poznańskiej. Wskazuje tylko, że wnioskodawca nie odniósł się do lokalnego kryterium wyboru. Wnioskodawca we wniosku nie wskazał, że przedmiotowa maszyna nie występuje na obszarze LGD bądź na terenie gminy, stąd nie można przyznać punktów za to kryterium. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, poprzez pominięcie merytorycznego stanowiska Zarządu Województwa Dolnośląskiego przy ponownej ocenie przez instytucję pośredniczącą wniosku skarżącego przez co ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo a naruszenie to miało istotny wpływ na końcową ilość punktów uzyskanych przez skarżącego w konkursie. Wniosła o uwzględnienie skargi wraz ze stwierdzeniem, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "[...]"; zasądzenie od Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania "[...]" na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że Rada LGD dokonała powierzchownej i pozornej ponownej oceny wniosku strony skarżącej pod względem kryterium innowacyjności przez co naruszyła art. 58 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy. Stowarzyszenie pominęło merytoryczne stanowisko Zarządu Województwa Dolnośląskiego. Przy ponownej ocenie powtórzono argumentację z pierwszej zaskarżonej protestem uchwały i nie odniesiono się do argumentacji strony skarżącej, a przede wszystkim jednostki zarządzającej, która oceniła że projekt spełnia kryterium innowacyjności. Obie oceny jednostki pośredniczącej przy ocenie innowacyjności projektu skarżącego zostały przeprowadzone w sposób naruszający prawo, a naruszenia te miały istotny wpływ na końcową ilość punktów uzyskanych przez skarżącego w konkursie. Zdaniem skarżącego Rada LGD dokonała oceny spełnienia kryterium "innowacyjność" w sposób wybiórczy, nie uwzględniając okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji. W odpowiedzi na skargę Rada LGD wniosła o jej oddalenie podtrzymując soje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1167 ze zm., dalej: ustawa o rozwoju lokalnym) od wyniku wyboru, który powoduje, że operacja nie mieści się w limicie środków wskazanym w ogłoszeniu o naborze wniosków o udzielenie wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, przysługuje podmiotowi ubiegającemu się o wsparcie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, prawo wniesienia protestu. Protest wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia informacji, o której mowa w art. 21 ust. 5 pkt 1 (art. 22 ust. 2 ustawy o rozwoju lokalnym). Do protestu stosuje się odpowiednio przepisy art. 54 ust. 2-6 oraz art. 54a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa w zakresie polityki spójności) - art. 22 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym. W myśl art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym do wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia przepisy art. 53 ust. 2 i 3, art. 56 ust. 2 oraz art. 57-67 ustawy w zakresie polityki spójności stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy w zakresie polityki spójności w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. W związku z wyborem do realizacji Strategii Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, Lokalna Grupa Działania "[...]" jest zobowiązane organizować nabory wniosków w ramach wsparcia realizacji operacji, w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR), dokonywać wyboru operacji realizujących cele LSR zgodnie z przyjętymi procedurami oraz według określonych kryteriów wyboru. Jedną z form wsparcia w ramach LSR są operacje realizowane indywidualnie w ramach wniosków składanych przez beneficjentów innych niż LGD i wybieranych przez organ decyzyjny Stowarzyszenia (tu: Rada LGD "[...]"). Stosownie do treści art. 19 ust. 4 ustawy o rozwoju lokalnym obowiązującego w ramach naboru wniosków, warunki udzielenia wsparcia oraz kryteria wyboru operacji wraz ze wskazaniem minimalnej liczby punktów, której uzyskanie jest warunkiem wyboru operacji określane są w ogłoszeniu o naborze wniosków o udzielenie wsparcia. Ogłoszony przez LGD "[...]" w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", nabór realizowany był w oparciu o ustawę o rozwoju lokalnym, która - w kwestii procedury odwoławczej oraz zaskarżenia wydanego w tym trybie rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego - odsyła do odpowiedniego stosowania cytowanej wyżej ustawy w zakresie polityki spójności. Zgodnie z art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy w zakresie polityki spójności w przypadku uwzględnienia protestu właściwa instytucja, o której mowa w art. 55, może przekazać sprawę instytucji, o której mowa w art. 39 ust. 1, w celu przeprowadzenia ponownej oceny projektu, jeżeli stwierdzi, że doszło do naruszeń obowiązujących procedur i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na wynik oceny, informując wnioskodawcę na piśmie o przekazaniu sprawy. Przepis art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy w zakresie polityki spójności nie obliguje organu, któremu przekazano projekt do ponownej oceny w wyniku uwzględnienia protestu, aby w całości on uwzględnił stanowisko i wskazówki zawarte w rozstrzygnięciu protestu. Zgodnie z art. 58 ust. 3 ustawy, ponowna ocena projektu polega bowiem na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5. W niniejszej sprawie doszło do ponownej oceny projektu strony skarżącej, najpierw w ramach tzw. autokontroli na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy w zakresie polityki spójności, a następnie ponownej oceny na podstawie art. 58 ust. 3 tej ustawy, po przekazaniu LGD "[...]" projektu do ponownej oceny przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego w wyniku rozpatrzenia protestu. Podkreślić należy, że złożenie protestu, jak wskazuje się w orzecznictwie, uprawnia do kontroli oceny projektu w zakresie w nim wskazanym (por. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., sygn. akt: II GSK 357/17, dostępny na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć trzeba, że ustawa w zakresie polityki spójności nie określa innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej projektu, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli dokonanej i sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2013r., sygn. akt: II GSK 2249/13, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem rzeczą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola prawa, bowiem nie jest on władny dokonywać oceny słuszności, efektywności, racjonalności kryteriów konkursowych, ani tym bardziej zastępować oceniających lub weryfikować merytorycznie wiedzę ekspercką. W procesie oceny projektów zgłaszanych do dofinansowania w ramach konkursów ogłaszanych na podstawie ustawy w zakresie polityki spójności oraz ustawy o rozwoju lokalnym realizacja wskazanych wyżej zasad ma znaczenie podstawowe. Z tego względu w jednoznaczny i jasny sposób muszą być określone warunki oraz zasady postępowania w przedmiocie wyboru projektów. W szczególności dotyczy to określenia kryteriów wyboru operacji do dofinansowania. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Ponadto, zasada przejrzystości zobowiązuje instytucje do wyczerpującego i precyzyjnego uzasadnienia oceny wyboru projektów, a zasada rzetelności do dokonania tej oceny przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji. Jednocześnie należy podkreślić, że wnioskodawca, aplikując w ramach danego konkursu, godzi się, iż jego wniosek o dofinansowanie projektu będzie oceniany w oparciu o kryteria właściwe dla danego konkursu. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2018 r. (sygn. akt III SA/Wr 166/18), iż: "(...) Wnioskodawca - przystępując do konkursu - winien znać także jego zasady, gdyż są one publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc, musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. Obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. Braki w złożonej dokumentacji, czy jej niespójność, skutkujące zakwestionowaniem spełnienia przez wniosek różnych kryteriów dopuszczających, winny zostać ocenione negatywnie". Podobnego zdania jest Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.03.2010 r. (sygn. akt II GSK 309/10), zgodnie z którym: "(...) Szczególne znaczenie ma przygotowanie wniosku z uwzględnieniem znanych wnioskodawcy kryteriów oceny wszystkich zgłoszonych do konkursu projektów. Podawane we wniosku dane, niezależnie od tego czy służą one ocenie formalnej czy merytorycznej, muszą tworzyć zbiór informacji, których wymaga gospodarz konkursu w celu dokonania oceny według przyjętych kryteriów". Przedmiotem zaskarżenia w sprawie było rozstrzygnięcie Rady LGD w sprawie negatywnej - ponownej - oceny projektu. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku przekazania sprawy przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego, który uwzględnił zarzuty podniesione w proteście odnoszące się do oceny kryterium "Innowacyjność" i skierował projekt do ponownej oceny. Spór w sprawie dotyczył oceny kryterium "Innowacyjność". Zgodnie z opisem, kryterium to preferuje operacje innowacyjne, niespotykane w skali obszaru objętego strategią (LGD) tj. wykorzystujące niepraktykowane dotąd zastosowania zasobów i rozwiązań, wykorzystania nowych metod. W ramach tego kryterium można uzyskać następującą liczbę punktów: - ma charakter innowacyjny w skali całego obszaru - 2 punkty - ma charakter innowacyjny w skali gminy, na terenie której realizowany będzie projekt - 1 punkt - nie ma charakteru innowacyjnego - 0 punktów. Kryterium weryfikowane na podstawie informacji zawartych we wniosku i załącznikach. Strona skarżąca nie uzyskała punktów w ramach tego kryterium, które – w jej ocenie zostało spełnione. Zdaniem strony skarżącej ponowna ocena spornego kryterium była powierzchowna i pozorna, stanowiła ona powtórzenie argumentacji z pierwszej zaskarżonej protestem uchwały. Sąd nie podziela tego stanowiska. W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w dokumentacji konkursowej, poza opisem kryterium, do pojęcia innowacyjności projektu odwołano się także w załączniku do wniosku pn. "Innowacyjność projektu", w którym doprecyzowano zakres znaczeniowy tego pojęcia w następujący sposób: "Innowacja to wdrożenie nowego lub istotnie ulepszonego produktu, wyrobu lub usługi, nowego lub istotnie ulepszonego procesu, zastosowanie nowej technologii". Powyższa definicja bazuje na modelowej, zawartej w podręczniku Oslo Manual . Jak wskazuje skarżący, w Załączniku nr 6 do PROW za innowacyjne uznaje się "także te inwestycje, które same w sobie nie maja zawsze innowacyjnego charakteru, to warunkują jednak dalszy rozwój i sprzyjają, w oparciu o powstającą w ich wyniku infrastrukturę dalszemu rozwojowi społeczno-gospodarczemu, w tym rozwiązaniom innowacyjnym". Odwołanie się w dokumentacji konkursowej do tak opisywanej innowacyjności pozwala na sformułowanie pewnej ogólnej konkluzji, iż: 1) przymiot nowości, niespotykalności, istotnego ulepszenia może odnosić się zarówno do produktu oraz usługi, jak i procesu, technologii, metody czy rozwiązania stosowanych przez przedsiębiorstwo, 2) operacja będzie innowacyjna zarówno wtedy, gdy jej efektem jest wprowadzenie nowego lub istotnie ulepszonego produktu czy wyrobu lub nowej usługi, nowego procesu albo nowego lub istotnie ulepszonego procesu/ zastosowanie nowej technologii, jak również wtedy, gdy w procesie produkcji wyrobu, świadczenia usługi, opracowania nowego rozwiązania, wykorzystuje się w sposób dotąd niepraktykowany zasoby i rozwiązania lub nowe metody. W tym ostatnim przypadku, należy przy tym, zdaniem Sądu przyjąć, że nowe wykorzystanie dla potrzeb operacji: zasobów i procesów/ stosowanie nowych metod i rozwiązań, powinno mieć istotne znaczenie dla całości operacji (projektu), w szczególności jej efektów z punktu widzenia odbiorcy/konsumenta produktów/usług lub ich dostawcy/świadczeniodawcy (na ten przymiot zwraca się również uwagę w przywołanym podręczniku modelowym Oslo Manual) – w przeciwnym bowiem razie, gdyby takiego efektu nie miało, to pozostawałoby również bez istotnego wpływu na ostateczny przymiot innowacyjności oferowanego produktu, usługi czy rozwiązania, w szczególności nie można byłoby przypisać im znaczenia dla rozwoju technologicznego czy społeczno-gospodarczego. Z oczywistych względów umyka wówczas również jakikolwiek sens szczególnego premiowania takich projektów – założeniem LSR i PROW jest bowiem preferowanie projektów, które taki rozwój wspierają. Poczynione wyżej uwagi są o tyle istotne dla oceny zasadności skargi, że wykazanie, iż dany projekt spełnia wymogi innowacyjności, należy wyłącznie do wnioskodawcy. Wynika to nie tylko z ogólnych zasad, dotyczących wszystkich konkursów o dofinansowanie ze środków przekazywanych w ramach PROW 2014-2020, ale również wprost z zapisu kryterium, w którym stwierdza się, iż "Kryterium weryfikowane na podstawie informacji zawartych we wniosku i załącznikach". Oznacza to, ze ubiegając się o przyznanie punktów za innowacyjność projektu, wnioskodawca musi przedstawić taki wniosek, z zapisów którego będzie w sposób zrozumiały, logiczny i przekonujący wynikało, że w wyniku wdrożenia projektu, 1) zostanie zaproponowana nowa/istotnie ulepszona usługa, produkt lub rozwiązanie albo 2) że oferowana usługa/produkt/rozwiązanie/technologia – nawet jeśli same nie są innowacyjne – to warunkują dalszy rozwój i sprzyjają mu dostarczając odpowiedniej infrastruktury albo 3) że będzie oferował produkty, usługi lub rozwiązania w oparciu o nowatorskie wykorzystanie zasobów, rozwiązań lub nowe metody, które to będzie miało istotne znaczenie dla całego projektu. Odnosząc powyższe rozważania do wniosku złożonego przez skarżącego należy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że o ile skarżący wielokrotnie posługuje się pojęciem innowacyjności i powołuje się na innowacyjny charakter usługi, to nie precyzuje w istocie, na czym konkretnie miałby ta innowacyjność polegać – raz bowiem odnosi ją do atrybutów technicznych koparko-ładowarki, innym razem innowacyjności upatruje we wprowadzeniu usługi kontroli zakończonych robót z powietrza przy użyciu drona) albo w przedstawieniu oferty kompleksowej tj. świadczeniu obu usług przez jedną firmę: wykonywania robót ziemnych oraz kontroli ich wykonania z użyciem latającego drona. W każdym z tych przypadków innowacyjność, na którą powołuje się skarżący, dotyczy innych aspektów: raz są to wykorzystane w procesie świadczenia usługi rozwiązania techniczne (związane z rozwiązaniami konstrukcyjnymi i możliwościami maszyny budowlanej), innym sam rodzaj usługi (kontrola wykonanych robót z użyciem drona), a to z kolei procesy biznesowe w postaci łączenia w ofercie przedsiębiorstwa dwóch usług (wykopy pod panele fotowoltaiczne i ich kontrola z powietrza). To zaś wymaga konsekwentnie wykazania we wniosku, że w danym aspekcie, w skali wymaganej w tym konkursie, tj. wykraczającej poza samo przedsiębiorstwo skarżącego, a obejmującej obszar działania LGD, oferta skarżącego znacząco różni się od innych dostępnych na rynku. Ponadto, wspomniany wyżej wymóg spójności i przejrzystości wniosku, oznacza, że deklarowane przez wnioskodawcę cechy i efekty oferowanych usług dają się powiązać z deklarowanym i opisanym we wniosku zakresem planowanych działań i wydatków. Tymczasem zapisy wniosku są tak ogólnikowe i w dowolny sposób przechodzą od jednego aspektu do drugiego, że w praktyce nie pozwalają na ocenę, w czym w istocie miałaby wyrażać się innowacyjność jego projektu: czy wnioskodawca wprowadza na obszar LGD całkowicie nową lub istotnie ulepszoną usługę z punktu widzenia jej odbiorcy, a jeśli nie, to czy może ze względu na stosowane metody lub procesy jest ona innowacyjna (w przytoczonym wyżej rozumieniu) z punktu widzenia wykonawcy usługi i w tym aspekcie unikatowa na całym obszarze działania LGD/gminy? Czy deklarowane cechy usługi (dotyczące jej zakresu, warunków technicznych czy stosowanych procesów biznesowych) różnią ją od dotychczas stosowanych i wykorzystywanych na tym obszarze w sposób który można uznać za istotny? Czy znajdują potwierdzenie w szczegółowym opisie oferty? I tak, skarżący podaje - po pierwsze – że planowana do zakupu w ramach projektu maszyna budowlana "posiada innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne (część B.III, pkt 1.4. wniosku). W Biznesplanie, stanowiącym załącznik do wniosku o udzielenie pomocy wnioskodawca w punkcie 2.1 "Potencjał, wykształcenie i doświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy" umieścił informację, że planowana operacja bazuje na zakupie koparko-ładowarki oraz powietrznego drona z kamerą, które umożliwią firmie rozwijanie działalności gospodarczej w nowym kierunku usług budowlanych (usługa robót ziemnych związanych z budową instalacji fotowoltaicznych oraz kontroli z powietrza zakończonych prac w miejscach trudnodostępnych). W punkcie 3.1 Biznesplanu wnioskodawca wskazał ponadto, że operacja ma na celu innowacyjny rozwój działalności gospodarczej poprzez zakup koparko – ładowarki oraz drona powietrznego wyposażonego w kamerę. Realizacja prac o ograniczonym dostępie do miejsca zlecenia wymaga sprzętu sprawnego i gwarantującego wykonywanie prac w terminie. Firma poprzez dokonanie zakupu innowacyjnej maszyny budowlanej oraz nowoczesnego drona będzie mogła wykonywać roboty ziemne związane z budową instalacji fotowoltaicznych oraz oferować kontrahentom kontrolę z powietrza wykonywanych przez nich prac montażowych. Jednocześnie jednak – na co słusznie zwróciła uwagę Rada LGD – w punkcie 3.2. Biznesplanu "Zakładany ilościowy i wartościowy poziom sprzedaży produktów/usług/towarów jako produkty/usługi/towary strona skarżąca wskazała "roboty ziemne związane z budową instalacji fotowoltaicznych", a więc nie zadeklarowała wykonywania tych robót z wykorzystaniem drona. Dalej umieszczono informację ( Bizesplan, część 4.2.1. Analiza marketingowa, pkt 1), że jej zakup ma "[...]". Jak wynika z dalszych zapisów tej Analizy ( pkt 2), techniczne zaawansowanie maszyny ma pozwolić skarżącemu na wykonywanie robót ziemnych przy budowie kolektorów słonecznych. Powyższe natomiast nie daje się powiązać w żaden sposób z deklarowaną innowacyjnością wynikającą z zastosowania drona z kamerą. Podobnie w punkcie 9.1 Biznesplanu "Prognoza poziomu cen i wielkości sprzedaży" wnioskodawca wskazał, że operacja obejmuje zakup kołowej koparko - ładowarki, która pozwoli wnioskodawcy na rozwinięcie nowego kierunku działalności, jakim będą roboty ziemne związane z budową instalacji fotowoltaicznych. Rada LGD podkreśliła przy tym prawidłowo, że wnioskodawca będzie rozliczany z podanych w punkcie 3.2 ilości i wartości usług. W konsekwencji niewpisanie drona w tym punkcie spowoduje, że na etapie sprawozdania z realizacji też brak drona. W tej sytuacji Rada LGD słusznie wskazuje, że jeśli chodzi o samą usługę wykonania wykopów zimnych związanych z budową paneli fotowoltaicznych, to nie można jej uznać za innowacyjną, bowiem na obszarze LGD funkcjonują firmy realizujące takie usługi. Rada LGD odniosła się także do przedłożonej przez stronę skarżącą opinii Politechniki Poznańskiej, wskazując, że jej nie kwestionuje. Podkreślić przy tym należy, że opinia ta dotyczy koparko – ładowarki, a nie usługi polegającej na wykonywaniu instalacji fotowoltaicznych z użyciem drona. Strona skarżąca nie wykazała natomiast ani we wniosku, ani w Biznesplanie, że ze względu na posiadane cechy, maszyna ta umożliwia jej wykonywanie prac innych, niż konkurencja. Sam zaś fakt wykorzystania przy wykonywaniu robót ziemnych nawet bardziej nowoczesnej maszyny nie przesądza – w świetle poczynionych na wstępie uwag – o innowacyjności, jeżeli nie wiąże się ona z istotną różnicą co do efektu usług lub procesu ich wykonywania – a na taką nie wskazują żadne zapisy wniosku. Chodzi przy tym o różnice nie na poziomie przedsiębiorstwa skarżącego (tego zakresu nie premiuje sporne kryterium), ale na poziomie gminy lub obszaru LGD. Podkreślić trzeba, że także w tym aspekcie innowacyjność nie może wynikać z subiektywnego przekonania wnioskodawcy i opierać się wyłącznie o jego deklaracje, ale powinna znaleźć odzwierciedlenie w konkretnej argumentacji, odwołującej się do obiektywnych cech i rezultatów usługi. Wnioskodawca nie stwierdził i nie wykazał również, że sama usługa kontroli wykonanych robót prac montażu kolektorów słonecznych za pomocą drona wyposażonego w kamerę, a nie jest dostępna na obszarze działania LGD, a także czy ma znaczenie z punktu widzenia użytkownika czy wykonawcy. Słusznie również Rada LGD podkreśliła, że przytoczone zapisy wniosku wywołują wątpliwość, czy ma miejsce innowacyjność wyrażająca się w łącznym świadczeniu usług robót ziemnych z wykorzystaniem drona. Nie tylko bowiem strona nie wyjaśnia jasno jaki sens (techniczny, biznesowy) ma oferowanie łącznie tych usług, ale także czy efekt różni się znacząco od tego, który zostałby osiągnięty bez użycia drona. Jak już tymczasem wyjaśniono, interpretacja pojęcia innowacyjności (za podręcznikiem Oslo Manual, czwarta edycja, Rozdział 3.3.12, s. 77) musi uwzględniać to, czy nowy albo ulepszony produkt (tez usługa) lub proces posiadają jedną lub więcej cech znacząco różnych od zawartych w produktach lub procesach biznasowych dotychczas oferowanych lub wykorzystywanych i muszą te cechy być istotne dla przedsiębiorstwa lub użytkowników. Wnioskodawca nie wykazał przy tym jaki jest cel sprawdzania instalacji fotowoltaicznych przez drona ani jego istotnego znaczenia oraz różnicy wynikającej z jego zastosowania przy wykonywaniu instalacji. W konsekwencji zatem, nawet jeżeli inne firmy działające na terenie gminy, czy też w skali całego obszaru LGD nie oferują usługi instalacji fotowoltaicznych z użyciem drona (co podkreśliła strona skarżąca w Biznesplanie), to nie świadczy to samo w sobie o spełnieniu przez stronę skarżącą przesłanki innowacyjności. Wnioskodawca powinien bowiem wykazać, że użycie drona – jako niespotykane w skali gminy lub obszaru LGD – jest istotne dla wykonania instalacji fotowoltaicznych, a także dlaczego efekt końcowy będzie inny (lepszy) niż ten, który zostałby osiągnięty bez użycia drona. Raz jeszcze należy podkreślić, że powyższe okoliczności muszą wynikać z informacji zawartych w samym wniosku, zaś barków czy nieścisłości w tym zakresie nie usuwa wzbogacenie argumentacji czy wyjaśnienia zawarte w proteście czy – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – skardze na uchwałę Rady LGD. W konsekwencji należy zgodzić się z Radą LGD, że skarżący nie wykazał dostatecznie, że użycie drona znacząco wyróżnia usługi strony skarżącej na tle obecnie proponowanych na rynku. Tym samym przedstawione we wniosku rozwiązanie, w świetle pozostałych zapisów tego wniosku, LGD miała podstawy uznać za pozbawione innowacyjnego charakteru. W skarżonej uchwale rada LGD podkreśliła przy tym zasadnie, że nie rozstrzyga ona o innowacyjności procesowej czy produktowej wewnątrz przedsiębiorstwa, ale na obszarze LGD lub gminy. Skoro strona skarżąca nie wykazała, że planowana usługa ma charakter innowacyjny, to tym samym słusznie Rada LGD uznała, że sporne kryterium nie zostało spełnione. Reasumując, podkreślić jeszcze raz należy, że zaskarżona uchwała Rady dotyczyła ponownej oceny operacji. Zgodnie zaś z treścią art. 58 ust. 3 ustawy w zakresie polityki spójności w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju, ponowna ocena projektu polega na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5. Ocena ta polega zatem na ponownej, kompleksowej i dokonanej po raz kolejny ocenie projektu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy (ponownej ocenie projektu) niedopuszczalne jest wprawdzie całkowite pomijanie wskazanych w informacji o pozytywnym rozpatrzeniu protestu wytycznych co do dalszego postępowania (wyrok WSA w Gdańsku z 7 września 2011 r. w sprawie I SA/Gd 409/11), aczkolwiek nie oznacza to jednak, że instytucja ma rozstrzygnąć ponownie sprawę - jedynie - w sposób zgodny z poglądem przedstawionym przez organ odwoławczy. Takie podejście prowadziłoby bowiem do iluzoryczności ponownej oceny projektu (wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2011 r. w sprawie V SA/Wa 228/11). Organ (w sprawie Rada), oceniając ponownie projekt, nie może być zatem pozbawiony prawa dokonania i wydania niezależnej oceny (wyrok WSA w Łodzi z 31 sierpnia 2012 r. w sprawie III SA/Łd 651/12). W konsekwencji w sprawie, wbrew twierdzeniem strony skarżącej, nie doszło do naruszenia art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy w zakresie polityki spójności. W ocenie Sądu stanowisko Rady LGD zostało w sposób czytelny i przejrzysty odzwierciedlone w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które nie odbiega od wymogów, o których mowa w art. 21 ust. 5 pkt 1 ustawy o rozwoju lokalnym. Rozstrzygnięcie to zawiera zrozumiałe, zdaniem Sądu, uzasadnienie oceny w zakresie niespełniania przez projekt strony skarżącej kryterium "Innowacyjność", znajdujące potwierdzenie w zapisach wniosku. Ponadto, co podkreślił już Sąd wielokrotnie, obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. W opisanej sytuacji skarga, jako bezzasadna, nie mogła zostać uwzględniona. Z przytoczonych względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd obowiązany był oddalić skargę, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy w zakresie polityki spójności w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym, o czym orzekł w sentencji wyroku.