III SA/Wr 60/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi R. B. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. w przedmiocie dokonania w ewidencji kierowców wpisów naruszeń przepisów ruchu drogowego, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 60/15, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, skarżący pismem z dnia [...] marca 2015 r. wniósł o zwolnienie go z tej opłaty sądowej. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. poinformowano skarżącego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należy złożyć na urzędowym formularzu. Wraz z tym pismem przesłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku w celu jego wypełnienia, podpisania i złożenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto wezwano skarżącego do podania informacji i złożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej. W dniu [...] kwietnia 2015 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 10.000 zł brutto miesięcznie oraz z tytułu wynajmu lokali mieszalnych w kwocie 3.200 zł brutto miesięcznie, ma oszczędności w wysokości 1.000 zł oraz posiada następujące składniki majątkowe: lokal mieszkalny we W. przy ul. [...] o pow. 31 m2, udziały (1/2) w prawie własności: lokalu mieszkalnego we W. przy ul. [...] o pow. 60 m2 oraz działki położonej w B., nieruchomość rolną o pow. 2,5 ha i samochód marki [...] rok produkcji 2007. Dodał, że ma do spłaty trzy kredyty (zaciągnięte na zakup lokali mieszkalnych oraz na budowę domu na działce położonej w B.) o łącznej racie w kwocie 5.900 zł. Skarżący, pomimo wezwania, nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w dalszym ciągu nie dołączając żadnych dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2015 r. wezwano skarżącego – w związku z rozbieżnością między treścią pisma z dnia [...] marca 2015 r., w którym skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi, a treścią wniosku złożonego na urzędowym formularzu, z którego wynika, że wnosi o prawo pomocy w zakresie całkowitym – do oświadczenia w jakim zakresie domaga się przyznania mu prawa pomocy, w terminie 7 dni. Jednocześnie wskazano, że w przypadku braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie Sąd uzna, że wniosek o prawo pomocy dotyczy tylko zwolnienia z wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to, po dwukrotnym jego awizowaniu i zwrocie nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie, pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a. stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Z informacji zawartych natomiast w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący ma oszczędności w wysokości ok. 1.000 zł, a osiągane przez niego miesięczne dochody są znaczące (w sumie 13.200 zł brutto miesięcznie). Podkreślić przy tym należy, że skarżący nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Wskazać także trzeba, że spłata rat kredytu nie jest wydatkiem, który mógłby mieć pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.