III SA/Wr 618/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...]., nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Policji w L decyzją z dnia [...]nr [...], wydaną na podstawie na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierował Z. M. na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Decyzję wydano w związku z informacją Sądu Rejonowego w L, który uznał skarżącego winnym prowadzenia w dniu 16 lutego 2008 r. pojazdu samochodowego w stanie nietrzeźwości. Wyrok Sądu Rejonowego w L o sygnaturze VII K 286/08 uprawomocnił się w dniu 13 czerwca 2008 r. Informacja o wyroku wpłynęła natomiast do organu I instancji w dniu 7 lipca 2008 r. Z. M. odwołał się od tej decyzji, zarzucając organowi I instancji wydanie jej z naruszeniem terminu, wynoszącego 30 dni od dnia ujawnienia faktu uzasadniającego skierowanie na badania, określonego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. Nr 69, poz. 622). Odwołujący się zarzucił, że na skierowaniu na badania organ I instancji nie skreślił słów "lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu". 27 sierpnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji Decyzją [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z. M. zaskarżył decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Ponowił w niej zarzuty odwołania, to jest uchybienie przez organ I instancji 30 dniowego terminu do wydania decyzji od dnia ujawnienia faktu uzasadniającego skierowanie na badania, wynikające z powołanego § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. oraz nieskreślenie na skierowaniu na badania słów "lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu". W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. stwierdził, że zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Co do zarzutu uchybienia terminu organ powołał się na art. 124 ust. 1 pkt. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, według którego badaniu psychologicznemu podlega kierujący pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Wymienione w dyspozycji tego przepisu zachowania osób kierujących niewątpliwie świadczą o ich nieprzystosowaniu, polegającym na braku szacunku dla drugiego człowieka i dla prawa. Powinni zatem być zbadani przez specjalistę na okoliczność, czy nie występują u nich przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem. Badaniu podlegają tylko sprawcy przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kodeksu karnego. Z powołanego art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że skierowanie na badania w formie decyzji wydaje komendant powiatowy (miejski) Policji. Decyzja taka, ze względu na zasadę domniemania niewinności, może być wydana dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w wyniku którego zostanie stwierdzone sprawstwo tej osoby przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Organ powołał się w tym miejscu na pisma: Dyrektora Biura Prawnego KGP z dnia [...][...] , niepubl.; Dyrektora Biura Prewencji i Ruchu Drogowego KGP z dnia [...][...], niepubl.; Zarządu Ruchu Drogowego Biura Służby Prewencyjnej KGP z dnia [...] E[...], niepubl.). Organ stwierdził jednak, że kwestię tę inaczej reguluje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r., zgodnie z którym komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji wydaje taką decyzję w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym określona osoba kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Według organu, do momentu skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości, zgodnie z naczelną zasadą kodeksu postępowania karnego, czyli zasadą domniemania niewinności, nie było jednak możliwe stwierdzenie, ze skarżący kierował samochodem w stanie uzasadniającym wydanie skierowania na badania psychologiczne. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L możliwe stało się takie stwierdzenie i skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Organ podkreślił, że wystawił takie skierowanie niezwłocznie, czyli dwa dni po uzyskaniu informacji dotyczącej prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w L. Zdaniem organu, ustawa Prawo u ruchu drogowym nakłada na organ obowiązek wydania takiego skierowania. Wynika to z literalnego brzmienia art. 124 ust. 1 pkt. 2, który stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega między innymi kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W takich przypadkach sam fakt podlegania badaniu psychologicznemu wydaje się być przesądzony. Według organu, termin określony w § 2 ust. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. nie jest terminem prawa materialnego, a jedynie terminem instrukcyjnym dla organu. Jego przekroczenie nie skutkuje sytuacją, w której osoby określone w art. 124 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie podlegałyby temu badaniu. W ocenie organu II instancji, rozporządzenie poprzez zakreślenie terminu dla organu nie może ograniczać obowiązku poddania się badaniom psychologicznym. Przeciwne rozumowanie sprzeczne byłoby z ratio legis uregulowania art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Za taką wykładnią przemawia również to, że wskazany przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi o podleganiu badaniom psychologicznym w określonych sytuacjach. Wydanie skierowania w ocenie organu stanowi wyłącznie czynność techniczną, która nie może wpływać na obowiązek poddania się badaniom psychologicznym. Odnośnie zarzutu nie skreślenia w skierowaniu słów "lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu" przez organ I instancji, to organ przyjął, że zarzut ten jest bezzasadny. Z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że organ nie powinien w tym przypadku dokonywać jakichkolwiek skreśleń, skoro tak brzmi przepis stanowiący podstawę prawną decyzji. W świetle tych ustaleń organ uznał, że decyzja I instancji i II instancji są zgodne z prawem oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie takie wady i uchybienia występują. Zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawy materialnoprawne wydanych w sprawie decyzji I i II instancji zawarte są w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. Nr 69, poz. 622). Według art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Ustawa w art. 125 pkt 1 zawiera delegację do określenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, uwzględniając konieczność przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem oraz wpływ sprawności psychicznej i fizycznej na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu kierowania osób na badania psychologiczne oraz odwoływania się od orzeczeń psychologicznych. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, wydane na tej podstawie, stanowi w § 2 ust. 1, że osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, zwane dalej "badaniem", wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Sąd stwierdza, że z materiału sprawy wynika niespornie, że skarżący kierował pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości w dniu 16 lutego 2008 r. Organ I instancji skierował natomiast skarżącego na badania psychologiczne decyzją z dnia 9 lipca 2008 r., czyli prawie 5 miesięcy po stwierdzeniu faktu kierowania przez skarżącego w stanie nietrzeźwości. Powołany przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia natomiast wyraźnie stanowi, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne może być wydana w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Przepis ten jest zawarty w rozporządzeniu wydanym na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w art. 125 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w celu jej wykonania. Upoważnienie to, określając zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści rozporządzenia, spełnia wymogi art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Rozporządzenie to jest zatem źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej i wiąże organy zobowiązane do jego stosowania. Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. jest aktem wykonawczym do ustawy zaliczanej do kategorii administracyjnego prawa materialnego i jako takie rozporządzenie to oraz zawarte w nim przepisy mają charakter materialnoprawny. Przepis ustanawiający termin 30 dniowy daje organowi orzekającemu wystarczający czas do wydania decyzji o skierowaniu na badania oraz chroni obywatela przed nieuzasadnionym przewlekaniem postępowania w tym zakresie. Sąd podkreśla, że skierowanie na badania następuje w drodze decyzji, a nie czynności materialno - technicznej, jak błędnie przyjął organ. Sąd stwierdza zatem, że 30 dniowy termin do wydania decyzji nie ma charakteru instrukcyjnego. Jest on sformułowany kategorycznie, jako wiążący organ i nieprzekraczalny. Początek tego terminu biegnie nie od daty uprawomocnienia się wyroku sądowego, jak nietrafnie przyjął organ, lecz od daty stwierdzenia faktu kierowania przez skarżącego w stanie nietrzeźwości. Decyzja I instancji została zatem wydana z niewątpliwym uchybieniem tego terminu, a decyzja II instancji niezgodnie z prawem materialnym utrzymała w mocy decyzję I instancji. Obydwie decyzje naruszyły zatem powołany przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia. W tym stanie rzeczy obydwie decyzje te nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Odnośnie zarzutu skargi nie skreślenia w skierowaniu słów "lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu" przez organ I instancji, Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że zarzut ten jest bezzasadny. Niedokonanie skreślenia nie ma bowiem istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia o skierowaniu na badania psychologiczne. Obydwie określone tam sytuacje są bowiem podstawą do skierowania na takie badania. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.