III SA/Wr 62/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2017 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia składek, wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, postanawia: odmówić przywrócenia terminu. W dniu [...] lutego 2018 r. wpłynęła do Sądu skarga G. S. na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pismem z [...] marca 2018 r., pozostawionym w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień [...] marca 2018 r., zawiadomiono skarżącego o terminie rozprawy. Jednocześnie pouczono skarżącego, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy i że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wyrokiem ogłoszonym w dniu 11 kwietnia 2018 r. oddalono skargę. Siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku upłynął 18 kwietnia 2018 r. (środa). Pismem nadanym w urzędzie pocztowym [...] kwietnia 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 9 lipca 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu [...] lipca 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. dotyczące wyznaczenia pełnomocnika dla skarżącego. Wyznaczony pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] lipca 2018 r. W dniu [...] stycznia 2019 r. do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że skarżący pomimo kierowanych do niego pism z prośbą o spotkanie (z dnia [...] lipca 2018 r., [...] sierpnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r.) celem omówienia sprawy, przyczyn niezłożenia wnioski o uzasadnienie oraz podjęcia dalszych czynności zmierzających do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, spotkał się z pełnomocnikiem dopiero w tygodniu poprzedzającym datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przedstawił wtedy dokumentację medyczną oraz wyjaśnił przyczyny niezłożenia wniosku. Podkreślił, że niedochowanie terminu stanowiło skutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Na bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku miała wpływ sytuacja zdrowotna żony skarżącego i jego starania o zapewnienie należytej opieki w sytuacji zagrożonej ciąży, a ponadto brak wiedzy i pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Do wniosku pełnomocnik dołączył kierowane do skarżącego pisma z prośbą o spotkanie oraz karty informacyjne z leczenia szpitalnego, z których wynika, że żona skarżącego przebywała w szpitalu w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] lutego 2018 r., od [...] marca 2018 r. do [...] marca 2018 r. oraz od [...] marca 2018 r. do [...] marca 2018 r. W dniu [...] marca 2018 r. żona skarżącego [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Według art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie ustawa wymaga, aby uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, strona dokonała składając wniosek. Ocenie Sądu podlega zatem, czy strona postępowania dołożyła wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się osobą trzecią przy dokonywaniu konkretnej czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Beck, Warszawa 1998, s. 345). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący uprawdopodobniony zostanie brak winy strony, a przy tym zainteresowany wykaże, że niezależna przeszkoda trwała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Podkreślić także należy, że ocena czy nastąpiło uprawdopodobnienie, o którym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a., należy do sądu rozpatrującego wniosek. W tym przedmiocie Sąd nie jest związany zawartymi we wniosku twierdzeniami, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu, a przekonanie to powinno opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z zawartych we wniosku twierdzeń. Chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Odróżnienie aktu uprawdopodobnienia w stosunku do przeprowadzenia dowodu polega m.in. na tym, że uprawdopodobnienie przeprowadza się za pomocą środków nieskrępowanych wymaganiami stawianymi co do formy przez obowiązujące przepisy prawa (por. postanowienie SN z dnia 5 maja 2009 r., I UO 3/08, LEX nr 509056). Ocena okoliczności uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienia braku winy w tym uchybieniu, dokonana w rozpoznawanej sprawie, nie uzasadnia przyjęcia, że niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy strony. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pełnomocnik wskazał, że niedochowanie terminu stanowiło skutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Podniósł, że na bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku miała wpływ sytuacja zdrowotna żony skarżącego i jego starania o zapewnienie należytej opieki w sytuacji zagrożonej ciąży, a ponadto brak wiedzy i pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedłożona dokumentacja związana ze stanem zdrowia żony skarżącego i zagrożoną ciążą dotyczy okresu od [...] stycznia 2018 r. do [...] marca 2018 r. Z karty leczenia szpitalnego wynika, że żona skarżącego [...] marca 2018 r. [...] i [...] marca 2018 r. została wypisana do domu z dzieckiem, w stanie ogólnym dobrym. Wyrok został natomiast ogłoszony 11 kwietnia 2018 r., a termin do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upłynął 18 kwietnia 2018 r. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił zatem, by w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku zaistniały okoliczności uniemożliwiające dokonanie tej czynności w terminie. Przedłożona dokumentacja dotyczy okresu jeszcze przed ogłoszeniem wyroku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżący po ogłoszeniu wyroku uczestniczył w postępowaniu składając wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazać także należy, że pełnomocnik nie wyjaśnił przyczyn braku reakcji skarżącego na próby nawiązania z nim kontaktu w okresie od lipca 2018 r. do stycznia 2019 r. Podkreślić również trzeba, że skarżący został zawiadomiony o terminie rozprawy i pouczony o terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Przesyłka zawierająca to zawiadomienie (wysłana na adres podany przez skarżącego w skardze) była dwukrotnie awizowania w dniach [...] marca 2018 r. i [...] marca 2018 r., a następnie z powodu niepodjęcia jej przez adresata zwrócona nadawcy i pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień [...] marca 2018 r. Zawiadomienie to – wysłane na prawidłowy adres – należało zatem uznać za prawidłowe stosując instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. W ocenie Sądu, niedochowanie przez skarżącego terminu było wynikiem braku zachowania przez niego szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, której można wymagać od osoby zainteresowanej postępem toczącej się z jej skargi sprawy sądowej. W konsekwencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.