III SA/Wr 620/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-12-09
Skład orzekający: Marcin Miemiec, Bogumiła Kalinowska, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia z badania sprawdzającego automat do gier, wydana przez jednostkę badającą, która nie posiadała ważnego upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzania takich badań ze względu na brak odpowiedniego zakresu akredytacji, może stanowić podstawę do cofnięcia rejestracji automatu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opinia wydana przez jednostkę badającą, która nie posiadała ważnego upoważnienia Ministra Finansów do badań technicznych automatów do gier, jest wadliwa i nie może stanowić podstawy do cofnięcia rejestracji automatu. Brak odpowiedniego zakresu akredytacji, który nie obejmował badań automatów do gier, skutkował wygaśnięciem upoważnienia z mocy prawa, co czyniło dalsze działania organów niezgodnymi z prawem.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o cofnięciu rejestracji automatu do gier, opierając się m.in. na opinii z badania sprawdzającego przeprowadzonego przez Izbę Celną w P. Spółka "A" zaskarżyła tę decyzję, zarzucając m.in. wadliwość opinii z uwagi na brak odpowiedniej akredytacji i upoważnienia dla Izby Celnej w P. do przeprowadzania tego typu badań. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L., zasądził koszty postępowania i określił, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.
Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], którą "A" Sp. z o.o. w K. (dalej Spółka) cofnięto rejestrację automatu do gier o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], poświadczenie rejestracji [...]. Rozstrzygnięcia te zapadły w następujących okolicznościach sprawy.
Funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. przeprowadzili w dniu [...] kwietnia 2011 r. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów prawa regulujących urządzanie
i prowadzenie gier hazardowych w punkcie gier: "B" – W. L., ul. [...],[...] L., (objętym zezwoleniem udzielonym Spółce), w ramach której wykonano w drodze eksperymentu odtworzenie możliwości gry na automacie o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. Eksperyment wykazał, że ten automat umożliwia grę za stawkę wyższą niż dopuszcza art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej także u.g.h.). W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w L. postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji tego automatu.
W toku postępowania organ I instancji włączył do akt sprawy opinię biegłego z zakresu informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] lutego 2012 r. (sygn. [...]) uzyskaną w prowadzonym równolegle dochodzeniu w sprawie o przestępstwo skarbowe, w którym zajęto sporny automat, potwierdzającą ustalenia kontroli z dnia [...] kwietnia 2011 r.
Ponadto, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. włączył do akt sprawy opinię z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] z badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, przeprowadzonego przez Izbę Celną w P. - Jednostkę Badającą.
Uwzględniając materiał dowodowy sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w L., na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. cofnął rejestrację automatu do gier o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.
W odwołaniu od opisanego rozstrzygnięcia, strona skarżąca zarzuciła bezzasadne uznanie, że kwestionowany automat do gier o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], mimo uzyskania i posiadania ważnej rejestracji Ministra Finansów, stanowiącej dopuszczenie do eksploatacji tego automatu na podstawie posiadanego zezwolenia na urządzanie tego rodzaju gier losowych, nie spełnia warunków ustawowych, umożliwiając grę za stawkę wyższą niż dopuszczają to obowiązujące przepisy prawa.
Rozpoznając ponownie sprawę, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]), Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji potwierdza, że w wyniku eksperymentu przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2011 r. w w/w punkcie gier na automatach o niskich wygranych, stwierdzono przekroczenie określonej w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wartości maksymalnej, dopuszczalnej stawki za udział w jednej grze na przedmiotowym automacie do gier o niskich wygranych.
Nieprawidłowości potwierdził także dowód w postaci opinii z dnia [...] lutego 2012 r. biegłego sądowego z informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C., uzyskany w prowadzonym równolegle śledztwie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 kks, w którym zajęto sporny automat (sygn. [...]).
Nade wszystko, jak podkreślił organ odwoławczy, w toku prowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w L. uzyskał także opinię z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] z badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, przeprowadzonego przez Izbę Celną w P. - Jednostkę Badającą. W opinii tej stwierdzono szereg nieprawidłowości w działaniu automatu, w tym przekroczenie wartości maksymalnej stawki za grę oraz przekroczenie wartości maksymalnej jednorazowej wygranej.
W wyniku przeprowadzenia badania sprawdzającego stwierdzono m.in.:
wartość maksymalnej jednorazowej wygranej - FRUIT REELS (2) - 600 PLN (500 pkt + 28 SG); HOT FRUIT (2) - 50 PLN (500 pkt + 498 SG); MAGIC POND (ŻABA) - 50 PLN (500pkt + 498 SG); EXTRA POKER (II) - 50 PLN (500 pkt + 298 SG); RACING REELS - 600 PLN (500 pkt _ 28 SG) i TRANSYLWANIA 2 (TRANSYLVANIAN GOLD) - 600 PLN (500pkt + 28 SG);
maksymalna stawka za udział w jednej grze - FRUIT REELS (2) - 10 PLN (100 pkt.), HOT FRUIT (2) - 10 PLN (100 pkt.), MAGIC POND (ŻABA) - 9 PLN (90 pkt.), EXTRA POKER (II) - 10 PLN (100 pkt.)-, RACING REELS - 10 PLN (100 pkt.) -, TRANSYLWANIA 2 (TRANSYLVANIAN GOLD) - 10 PLN (100 pkt.),
Ponadto, Jednostka Badająca stwierdziła także, iż badany automat do gier o niskich wygranych:
- nie spełnia warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania;
- nie spełnia warunku w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę;
- nie spełnia wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych;
- nie zapewnia warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań;
- nie wypełnia warunku wyposażenia w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Tym samym autorzy opinii potwierdzili, że wynik z przeprowadzonego badania sprawdzającego jest negatywny.
Następnie wskazano w uzasadnieniu, że stosownie do treści art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Podniesiono, że przepis ten (art. 23a ust. 7) - nakazuje zatem właściwemu naczelnikowi urzędu celnego cofnąć rejestrację automatu w razie stwierdzenia niespełnienia ustawowych warunków. Warunki te wynikają m.in. z art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Zgodnie z tym przepisem przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł.
W rozpatrywanej sprawie stwierdzono tego rodzaju naruszenie ustawowych warunków a zatem wystąpiły przesłanki do cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem "A" Spółka z o.o., posługując się pełnomocnikiem, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. Naruszenie art. 23f ust. 11 pkt 1, 2 i 4 u.g.h. w zw. z art. 23b ust. 1 i 3 u.g.h. poprzez aprobatę wskazania przez organ jako jednostkę badającą, uprawnioną do dokonywania badania sprawdzającego automatu CASINO GAMES nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], Izby Celnej w P., podczas gdy jednostka ta: i) nie posiada odpowiedniej akredytacji upoważniającej do badań urządzeń i automatów do gier, a jedynie akredytację w dziedzinie badań chemicznych; ii) nie zapewnia odpowiedniego standardu przeprowadzanych badań, w tym przede wszystkim nie zapewnia przeprowadzenia ich przez osoby dysponujące odpowiednią wiedzą techniczną w zakresie automatów i urządzeń do gier, zważywszy na brak wykształcenia i specjalistycznej wiedzy elektroniczno-informatycznej u osób dokonujących czynności badawczych, specjalizujących się w dziedzinach zgodnych z posiadaną akredytacją tj. z zakresu nauk chemiczno-fizycznych; iii) nie posiada autonomiczności względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych, która to autonomia powinna być rozumiana nie tylko jako niezależność od podmiotów prowadzących w tymże zakresie działalność gospodarczą ale zgodnie z zasadą lege non distinguente oraz wykładnią funkcjonalną jako wyraźny postulat bezstronności i obiektywizmu jednostki badającej, których to kryteriów nie spełnia Izba Celna w P., strukturalnie zintegrowana z organami podatkowymi, które prowadzą działalność kontrolną i nadzorczą w zakresie gier hazardowych oraz wydają decyzje i inne akty administracyjne dotyczące działalności w zakresie gier hazardowych, co ponadto sprzeczne jest z istotą opinii Jednostki Badającej, z natury rzeczy mającej stanowić wyraz zewnętrznej wiedzy specjalistycznej, usytuowanej poza obrębem podmiotów ustawowo bądź ekonomicznie uwikłanych w działalność hazardową będącą de facto przedmiotem takiego badania; wszystko powyższe skutkuje zaś wadliwością i dowodową nieprzydatnością włączonej do akt opinii;
2. Naruszenie art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 23b ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez dowolne uznanie, że kwestionowany automat do gier o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], pomimo uzyskania i posiadania ważnej rejestracji Ministra Finansów, nie spełnia warunków ustawowych dla automatów o niskich wygranych oraz zaniechanie przeprowadzenia wskazanego prawem trybu weryfikacji kwestionowanego automatu do gier o niskich wygranych przez właściwych biegłych z jednostek badających wyznaczanych przez Ministra Finansów;
3. Naruszenie art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w przedmiotowej sprawie i tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że kwestionowany automat do gier o niskich wygranych CASINO GAMES, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], mimo uzyskania i posiadania ważnej rejestracji Ministra Finansów, stanowiącej dopuszczenie do eksploatacji tego automatu na podstawie posiadanego zezwolenia na urządzanie tego rodzaju gier losowych, nie spełnia warunków ustawowych, umożliwiając grę za stawkę wyższą niż dopuszczają to obowiązujące przepisy prawa.
Powołując się na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Organ powołał się na okoliczności sprawy, z których wynikała konieczność przeprowadzenia wymaganych przez prawo badań sprawdzających automatu do gier CASINO GAMES, nr fabryczny [...]. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w L. uzyskał kwestionowaną przez skarżącą opinię z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] z badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, przeprowadzonego przez Izbę Celną w P. - jednostkę badającą. W opinii tej stwierdzono szereg nieprawidłowości w działaniu automatu, w tym przekroczenie wartości maksymalnej stawki za grę. Mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości Jednostka Badająca stwierdziła negatywny wynik przeprowadzonego badania.
Odnośnie zarzutów skargi co do nieposiadania przez Izbę Celną w P. potwierdzonej akredytacją kompetencji do badań automatów do gier wskazano, że podmiot ten działa na podstawie upoważnienia udzielonego przez Ministra Finansów o numerze [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Upoważnienie to jest ważne do odwołania i określa zakres czynności, do których jednostka badająca została upoważniona, natomiast kwestionowanie tego faktu oznacza wchodzenie w kompetencje Ministra Finansów. Zakres w którym przedmiotowa jednostka zobligowana została do wykonywania czynności związanych z badaniem automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych określony został w ustawie o grach hazardowych oraz w wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych.
Upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzenia ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym. Takie też warunki spełnia Jednostka Badająca – Izba Celna w P. zgodnie z wymogiem określonym w art. 23f ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Jednocześnie jako podmiot ustawowo umocowany zobligowana jest do zachowania bezstronności przy przeprowadzaniu badań automatów i urządzeń do gier, a także zapewnienia odpowiedniego standardu tych badań. W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut, iż opinia wydana została przez niewłaściwą Jednostkę Badającą, która pozbawiona jest waloru bezstronności.
Dalej organ podniósł, że stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustaw o grach hazardowych, podmioty będące w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej jednostkami badającymi upoważnionymi przez Ministra Finansów wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, uznano za jednostki badające upoważnione badań technicznych automatów i urządzeń do gier, zgodnie z przepisami art. 23f ustawy o gra hazardowych.
Zgodnie z wymogami art. 12 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych, podmioty te były obowiązane do złożenia Ministrowi Finansów w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, dokumentu określonego w art. 23f ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej oraz w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dokumentów, o których mowa w art. 23f ust. 2 pkt 2-4 ustawy zmienianej; pod rygorem wygaśnięcia udzielonego upoważnienia.
Biorąc pod uwagę regulację prawną w zakresie udzielania przez Ministra Finansów upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, wprowadzone z dniem 14 lipca 2011 r. przepisami ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, organ wskazał, że wszystkie podmioty - ubiegające się o status jednostki badającej i będące w dniu wejścia w życie tej ustawy jednostkami badającymi upoważnionymi przez Ministra Finansów, muszą spełniać warunki określone w art. 23f u.g.h.
Minister Finansów udzielił w dniu [...] kwietnia 2011 r. upoważnienia do przeprowadzania badań automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych Izbie Celnej w P., w obowiązującym wówczas stanie prawnym w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.). Jednostka badająca - Izba Celna w P. zrealizowała obowiązek wynikający z art. 12 ust. ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych, przedkładając Ministrowi Finansów pismem z dnia [...] października 2011 r. poświadczoną notarialnie kopię certyfikatu akredytacji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz oryginały dokumentów, o których mowa w art. 23 f ust. 2 pkt 3-4 u.g.h. Spełniając wymogi ustawowe pozostała więc jednostką badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Izba Celna w P. - Wydział Laboratorium Celne, zgodnie z przedłożonym certyfikatem Polskiego Centrum Akredytacji Nr [...], spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IE 17025:2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących". Warunkiem uzyskania przez laboratorium badawcze akredytacji na zgodność z dokumentem PN-EN ISO/IEC 17025:2005 udzielanego przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA) jest posiadanie udokumentowanego systemu zarządzania, zgodnego z wymaganiami tej normy oraz spełnienie szeregu wymagań technicznych w odniesieniu do stosowanych metod badawczych, wzorców i wyposażenia. Norma PN-EN ISO/IEC 17025 specyfikuje wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów do przeprowadzania badań, wykonywanych przy wykorzystaniu metod znormalizowanych, nieznormalizowanych oraz metod własnych opracowanych w laboratorium. Organy stanowiące i jednostki akredytujące mogą wykorzystywać tę normę do potwierdzania lub uznawania kompetencji laboratoriów.
Organ podkreślił, że Laboratorium Celne Izby Celnej w P. po spełnieniu wymagań akredytacyjnych otrzymało certyfikat akredytacji w dniu [...] września 2007 r., co świadczy o kompetencjach badawczych i wiarygodności uzyskiwanych wyników badań. Jest również gwarancją uznawania sprawozdań z tych badań w świecie. Coroczne audyty zewnętrzne wysoko oceniają fachowość personelu, profesjonalizm badań i jakość wyników. Potwierdza to kompetencje techniczne i spełnienie wymagań akredytacyjnych przez Laboratorium Izby Celnej w P. Personel kierowniczy i techniczny Laboratorium posiada upoważnienia i środki do realizacji powierzonych obowiązków, w tym do wdrażania, utrzymywania i doskonalenia systemu sporządzania i procedur wykonywania badań. Personel Laboratorium wykazuje się odpowiednią wiedzą na temat badań z danego obszaru i dobrą znajomością wymagań określonych w dokumentach normatywnych i procedurach własnych. Potwierdza to jego kwalifikacje do prowadzenia procesów badawczych. Zapewnia także poprawność i wiarygodność uzyskiwanych wyników badań.
Zdaniem organu Laboratorium Izby Celnej w P. zapewnia niezależność prowadzonej działalności badawczej. Ponadto posiada właściwe warunki lokalowe i środowiskowe do realizacji tych procesów i sprawnie działający system dokumentacji. Ostatni audyt przeprowadzony przez audytorów Polskiego Centrum Akredytacji odbył się w dniu [...] kwietnia 2014 r. i potwierdził po raz kolejny wysokie kompetencje Laboratorium do wykonywanych badań. Organ podkreślił, że Polskie Centrum Akredytacji akredytuje różne rodzaje działalności. Ich wykaz zawarty został w dokumencie "Zakres działalności akredytacyjnej Polskiego Centrum Akredytacji". Przewiduje on 10 rodzajów dziedzin podlegających certyfikacji. Są wśród nich m.in. badania, badania medyczne, wzorcowania, badania biegłości, certyfikacja wyrobów itd. Rodzaj działalności "badania" poddany jest weryfikacji według normy akredytacyjnej PN-EN ISO/IEC 17025, skierowanej do laboratoriów badawczych. Laboratorium Izby Celnej w P. uzyskało akredytację tym właśnie zakresie, tj. właściwą dla laboratoriów badawczych. Posiada więc akredytację udzielaną w oparciu o normę akredytacyjną. Akredytacja Laboratorium dotyczy określonego rodzaju działalności, tj. badań. Jest to bowiem laboratorium badawcze, które powinno spełniać i spełnia tę samą normę, którą przewidziano dla wszelakich badań, również automatów i urządzeń do gier oraz badań elektrycznych i elektronicznych. Jak wspomniano, norma PN-EN ISO/IEC 17025:2005 określa wymagania stawiane laboratoriom prowadzącym badania w oparciu o różne metody: znormalizowane. nieznormalizowane i własne. Laboratorium Celne Izby Celnej w P. prowadzi badania sprawdzające automatów i urządzeń do gier w oparciu o własną procedurę analityczną.
W związku z tym, według organu, spełniono wymaganie wymienione w art. 23f ust. 1 pkt. 1 u.g.h. Organ podkreślił, że ustawa nie konkretyzuje i nie uzależnia uzyskania upoważnienia do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier od posiadanego zakresu akredytacji metod badawczych.
Organ wskazał, że zgodnie z ustawą minister właściwy do spraw finansów publicznych udziela jednostce badającej, upoważnienia do badań technicznych automatów lub urządzeń do gier, a nie do badania urządzeń elektrycznych czy elektronicznych wyrobów i wyposażenia elektrycznego. W związku z tym nie można rozpatrywać takiego upoważnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych w odniesieniu do ogólnej dziedziny badawczej, a tylko do konkretnych obiektów badań (automatów/urządzeń gier).
Organ podkreślił, że Laboratorium Celne Izby Celnej w P., przed wystąpieniem do Ministra Finansów o wydanie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jako jednostka badająca, pozyskało osoby o odpowiednich kwalifikacjach do wykonywania takich badań oraz nabyło odpowiednie wyposażenie badawcze. Osoby realizujące badania sprawdzające, zgodnie z art. 23b u.g.h. posiadają profilowane wykształcenie techniczne z zakresu automatyki i robotyki, informatyki, teleinformatyki i telekomunikacji. Badania automatów i urządzeń do gier przeprowadzane przez Laboratorium Celne Izby Celnej w P. wykonywane są w oparciu o procedurę analityczną [...] "Badania sprawdzające automatów/urządzeń do gier", która służy ustaleniu rzeczywistego działania gier. Opracowane przez Laboratorium Celne Izby Celnej w P. metody badań sprawdzających automatów czy urządzeń do gier zapewniają odpowiedni standard przeprowadzanych badań i jednolite postępowanie przez wszystkie osoby wykonujące te badania. Przebieg badań jest utrwalany za pomocą fotografii i nagrań filmowych oraz dokumentowany w formie papierowej. Pozwala to na jego odtworzenie i zapewnia kontrolę uzyskanych wyników. W związku z tym należy wskazać, że Laboratorium Celne Izby Celnej w P. spełnia wymagania z art. 23f u 1 pkt. 2 u.g.h.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działania administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie "p.p.s.a.").
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd jest zatem władny dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy takiego zarzutu nie podniesiono w skardze, kierując się wszakże oceną legalności działań organu i całokształtem aspektów prawnych sprawy objętej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Stosując takie kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zbadanie zasadności zarzutu skargi kwestionującej posiadanie przez Laboratorium Izby Celnej w P. jako jednostkę badającą upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielonego przez Ministra Finansów na podstawie art. 23f ust. 1 u.g.h.
W tym celu należy powołać obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne, Zgodnie z art. 23f ust. 1 u.g.h., upoważnienia do badań technicznych automatów
i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki, a mianowicie m.in. posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement). Według ust. 2 tego przepisu upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1. Takim dokumentem jest m.in. certyfikat akredytacji, o którym mowa w art. 23f ust. 2 pkt 1 u.g.h.
Artykuł 23f ust. 3 u.g.h. stanowi, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji. Według art. 23f ust. 6 u.g.h. Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu (ministerstwa) obsługującego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Z powołanych przepisów wynika, że jednostka badająca działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udzielanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jednostce badającej, spełniającej wymienione warunki ustawowe, na jej wniosek. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ustawie, m.in. jednostka taka winna legitymować się certyfikatem akredytacji udzielonym przez Polskie Centrum Akredytacji.
Sąd podziela stanowisko skarżącej, że akredytacja powinna obejmować przeprowadzanie badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a nie jakiekolwiek badania. Zakres akredytacji Laboratorium Badawczego nr [...], na który powołał się organ jako jedyną akredytację tej jednostki, obejmuje natomiast zakres badań chemicznych chemikaliów, wyrobów chemicznych, materiału roślinnego podejrzanego o obecność substancji psychoaktywnych, wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywotność tekstyliów. Badania właściwości fizycznych chemikaliów, wyrobów chemicznych, wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywności, tekstyliów.
Wynika z tego brak akredytowanej specjalizacji Laboratorium Badawczego w dziedzinie badania automatów i urządzeń do gier, w której przeprowadzono sporne badania techniczne.
Stanowisko skarżącej znajduje także potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 8 sierpnia 2002 r. o systemie zgodności (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 138, poz.935 ze zm.). Według art. 15 ust. 1 tej ustawy akredytacja udzielana jest przez Polskie Centrum Akredytacji na wniosek jednostki oceniającej zgodność. Artykuł 15 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że taki wniosek musi zawierać m.in. określenie zakresu akredytacji. Według art. 16 ust. 1 ustawy o systemie zgodności certyfikat akredytacji jest dokumentem potwierdzającym udzielenie akredytacji. Stosownie do art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy certyfikat, o którym mowa w ust. 1, zawiera zakres udzielonej akredytacji oraz okres jej ważności.
W rozpatrywanej sprawie organy orzekające przyznały, że Laboratorium Izby Celnej w P. posiada jedynie certyfikat akredytacji Nr [...], którego zakres nie obejmuje badań urządzeń elektronicznych, mechanicznych, elektromechanicznych, jakimi na podstawie definicji ustawowej zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych są automaty do gry (art. 2 ust. 3). Organy te przyjmują, że w świetle obowiązującego porządku prawnego do prowadzenia badań sprawdzających automatów do gier wystarczy jakakolwiek akredytacja, a prawnie istotne są jedynie takie kwestie, jak umiejętność stosowania niezbędnych metod badawczych, posiadanie wymaganego sprzętu i dysponowanie fachowym personelem. Jest to zdaniem Sądu pogląd nie znajdujący oparcia w obowiązującym prawie. Zakres akredytacji Nr [...] obejmuje bowiem ściśle określone przedmiotowo dziedziny (obiekty) badań. Ustawa o grach hazardowych, wbrew twierdzeniom organu, nie ma natomiast charakteru autonomicznego. Pojęcia akredytacji lub certyfikatu akredytacji użyte w art. 23f u.g.h. należy zatem rozumieć tak, jak to jest zdefiniowane w ustawie o systemie zgodności.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęto pod rządami ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która weszła w życie 1 stycznia 2010 r. Ustawa ta została znowelizowana przez powoływaną już ustawę z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 r., Nr 134, poz. 779). Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy podmioty będące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jednostkami badającymi, upoważnionymi przez ministra właściwego
do spraw finansów publicznych do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier uznaje się za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, zgodnie z przepisami art. 23f ustawy o grach hazardowych (art. 12 ust. 1). Taką jednostką było Laboratorium Badawcze Izby Celnej w P., któremu Minister Finansów udzielił w dniu [...] kwietnia 2011 r. upoważnienia do przeprowadzania badań automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych.
Laboratorium to, tak jak inne podmioty upoważnione przez Ministra Finansów do badań automatów i urządzeń do gier, było obowiązane do złożenia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, to znaczy do dnia 14 lipca 2012 r., dokumentu określonego w art. 23f ust. 2 pkt 1 u.g.h., czyli certyfikatu akredytacji. Z akt spray wynika, że Izba Celna w P. przedłożyła Ministrowi Finansów pismem z dnia [...] października 2011 r. poświadczoną notarialnie kopię certyfikatu akredytacji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Jak już stwierdzono, certyfikat ten nie obejmował swym zakresem badania automatów lub urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych ani szerszej kategorii urządzeń elektronicznych, mechanicznych czy elektromechanicznych.
W takiej sytuacji w tej kwestii znalazł zastosowanie przepis art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, według którego w przypadku niewykonania obowiązku określonego w ust. 2 wygasa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Przedłożenie ministrowi certyfikatu akredytacji przedmiotowo niezwiązanego z badaniem automatów i urządzeń do gier nie stanowiło więc według Sądu wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy. Pociągnęło to za sobą taki skutek, ze upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielone przez Ministra Finansów Laboratorium Badawczemu Izby Celnej w P. wygasło dnia [...] lipca 2012 r. Z powołanego przepisu art. 12 ust. 3 wynika, że skutek ten nastąpił z mocy prawa (ustawy). Nie wymagało to zatem wydania jakiegokolwiek aktu cofającego przedmiotowe uprawnienie. W konsekwencji Minister Finansów był zatem obowiązany przez ustawę do wykreślenia przedmiotowego laboratorium z prowadzonej przez siebie listy upoważnionych jednostek, lecz tego nie uczynił.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, o tym, czy dany podmiot posiada status jednostki badającej, nie decyduje wpis na liście umieszczonej na stronie internetowej ministerstwa, lecz wskazana regulacja prawna. Udzielenie upoważnienia przez Ministra Finansów jest czynnością materialno-techniczną, na podstawie którego dokonuje on wyboru jednostek umocowanych do prowadzenia odpowiednich badań. Umieszczenie na stronie internetowej wykazu jednostek badających, upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, stanowi jedynie akt wewnętrzny, informująca o tym, jakie jednostki uzyskały status jednostki badającej. Nie jest zatem podstawą czy źródłem uprawnienia jednostek badających. Uprawnienie wynika bowiem z upoważnienia, a nie z jego publikacji w wykazie na stronie internetowej.
W tym stanie rzeczy kwestionowana opinia wydana dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] poprzedzona badaniami przeprowadzonymi w dniach [...] stycznia 2014 r. była sporządzona przez jednostkę nieuprawnioną, nieposiadająca formalnie stwierdzonych kompetencji specjalnych, wymaganych do badań automatów i urządzeń do gier, potwierdzonych odpowiednim certyfikatem akredytacji.
Ustalenie, czy Laboratorium Celne Izby Celnej w P. należy do kategorii jednostek badawczych posiadających ważne upoważnienie Ministra Finansów do badania automatów do gier o niskich wygranych, czy nie należy do tej kategorii, czyli nie posiada takiego upoważnienia wymaganego przez ustawę, jest istotną okolicznością w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 23b u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu (ust.1). Badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (ust. 3). W niniejszej sprawie przedmiotowy automat został podany takiemu badaniu przez Laboratorium Badawcze Izby Celnej w P.. Niemniej badanie takie mogła przeprowadzać jednostki upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Lista określona w art. 23f ust. 6 u.g.h. stanowi jedynie możliwą do weryfikacji informację o tym, że umieszczona na niej jednostka posiada status jednostki badającej. Wpis na listę nie ma zatem charakteru kształtującego określone uprawnienie lub status prawny podmiotu na niej wpisanego. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie jako podległe Ministrowi Finansów nie mogły z tego względu kwestionować omawianego wpisu. Nie zwalniało ich to jednak od działania na podstawie przepisów prawa (art. 180 Ordynacji podatkowej).
W rezultacie Sąd uznał, że brak legalnego upoważnienia przez Laboratorium Badawcze Izby Celnej w P. na badania techniczne automatów do gry uzasadnił uwzględnienie skargi. Mając więc na względzie istotną wadę, którą było obarczone postępowanie przeprowadzone przez organy celne w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że bez jej usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania przy udziale jednostki upoważnionej do badania automatów do gry nie jest możliwe zgodne z prawem cofniecie rejestracji przedmiotowego automatu.
Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien uwzględnić powyższe uwagi Sądu
i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło