III SA/Wr 632/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J N, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W O Z w W, z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, z dnia [...] r., sygn. akt [...], postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. J N (zwany dalej skarżącym) wniósł skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, sprecyzowany później jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oświadczył, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnego majątku. Wraz z [...] ([...] i [...] lat) pozostaje na utrzymaniu [...], która pracuje i mieszka poza [...] i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dom, w którym wraz z [...] zamieszkuje, stanowi również majątek [...]. Ustawowy ustrój majątkowy został zniesiony w [...] r. Do wniosku załączył decyzję P U P w S z dnia [...] r., kopię aktu notarialnego znoszącego wspólność [...] oraz kopię zawiadomienia o wpisie w księdze wieczystej z dnia [...] r. stwierdzającego, że nieruchomość, w której skarżący zamieszkuje, stanowi wyłączną własność jego [...]. Pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, poprzez dołączenie odpisu zeznania podatkowego za [...] r. wraz z załącznikami, kserokopii decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, odpisu zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości deklarowanych przez skarżącego przychodów za ostatnie trzy miesiące, szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia (wraz z dowodami opłat) ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego oraz jego rodziny (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów oraz pożyczek bankowych i prywatnych, podatki, alimenty, zajęcia komornicze, inne) ze wskazaniem źródeł ich finansowania. A ponadto szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych skarżącego, za ostatnie trzy miesiące, informacji o korzystaniu z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego, jak również innych dokumentów oraz informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku strony skarżącej. W wezwaniu poinformowano skarżącego, iż w przypadku zaniechania złożenia żądanych informacji i dokumentów, wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie rozpoznany w oparciu o dane wynikające z akt sprawy. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż w [...] r. nie składał zeznania podatkowego, albowiem nie osiągał w tym czasie żadnych dochodów. W [...] r. otrzymał [...] w kwocie [...] zł. Oznajmił jednocześnie, iż wszelkie wydatki na utrzymanie jego oraz jego rodziny ponosi zamieszkała w [...][...], i jej koszty są bez znaczenia dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do wyjaśnień załączył zaświadczenie PUP w S z dnia [...] r. oraz kserokopię postanowienia WSA w Warszawie z dnia [...] r. o zwolnieniu z kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza tutejszego Sądu z dnia [...] r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, iż wobec uchylenia się skarżącego od wykazania i uzupełnienia wniosku w sposób określony w wezwaniu, niemożliwą okazała się ocena zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny z punktu widzenia zasad udzielania pomocy prawnej. Podkreślono w szczególności fakt niezłożenia zestawienia miesięcznych wydatków wnioskodawcy i jego rodziny. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (w całości lub w części) albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego na podstawie załączonych przez niego dokumentów nie można dokonać pełnej weryfikacji oświadczenia skarżącego, co do jego stanu majątkowego. Należy tu zwrócić uwagę, iż Sąd zdaje sobie sprawę, że wnioskodawca nie mógł przedstawić wyciągów z rachunków bankowych, czy lokat terminowych skoro takowych nie posiada. Jednak już odpis zeznania podatkowego mógł zostać zastąpiony stosownym zaświadczeniem właściwego urzędu skarbowego o braku dochodów. Najistotniejszym jednak brakiem jest jednak nieprzedstawienie zestawienia wydatków składających się na koszty miesięcznego utrzymania, nawet jeśli są one finansowane jedynie przez [...] skarżącego. Informacja taka dokumentuje bowiem koszty niezbędne dla utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny, a tym samym stanowi punkt odniesienia do stwierdzenia, iż poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Ocena, czy takie okoliczności zachodzą, należy przy tym do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, przy czym to na niej spoczywa ciężar dowodu, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX Nr 479137). Zdaniem Sądu, wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy koszty sądowe w kwocie 100,00 zł spowodują uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, albowiem z winy samego wnioskodawcy nie sposób stwierdzić, co składa się na owe koszty utrzymania. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.