III SA/Wr 638/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] o numerze [...] Wojewoda działając na podstawie 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. nr 98. poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity DZ.U. z 2006r., nr 139 poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] o numerze [...] orzekającą o wymeldowaniu R. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W.. Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie R. P. wystąpiła współnajemczyni przedmiotowego lokalu – B. P.która swe żądanie uzasadniła faktem niezamieszkiwania strony w lokalu przy ul. [...] we W.. W podaniu z dnia [...]. o wymeldowanie wyjaśniła, że od 12 lat nie są małżeństwem, a R. P. od ...do dnia dzisiejszego nie mieszka w spornym lokalu, nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów. W złożonych w dniu [...] (błędnie w protokole zaznaczoną datą ... zeznaniach, B. P. podtrzymała swój wniosek o wymeldowanie dodając, iż R. P. opuścił lokal dobrowolnie po rozwodzie w [...]., zabrał ze sobą rzeczy osobiste, nie ma kluczy do mieszkania, przyznała , że nie utrzymuje z byłym mężem żadnego kontaktu i nie wie gdzie obecnie przebywa. Dodała ponadto, że powyższe fakty mogą potwierdzić świadkowie: sąsiad Z. W. i córka A.P. W trakcie postępowania przed organem I instancji, w dniu [...] zeznawała jako świadek A. P. – córka R. P.. W swoich zeznaniach oświadczyła, iż ojciec tuż po rozwodzie w [...]r. wyprowadził się z lokalu przy ul. P. we W., lokal opuścił dobrowolnie zabierając wszystkie swoje rzeczy, dodała iż od tamtej pory nie ma z nim żadnego kontaktu. W dniu [...] do R. P. zostało wysłane zawiadomienie , zgodnie z art., 61 § 4 k.p.a., o wszczęciu postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było wymeldowanie strony z miejsca pobytu stałego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało zwrócone przez Pocztę polską jako nie podjęte w terminie. W trakcie postępowania administracyjnego organ I instancji zwrócił się do Komisariatu Policji W. F. z prośbą o przeprowadzenie kontroli meldunkowej, rozpytanie sąsiadów i ustalenie czy R. P. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi Komisariat Policji W. F. poinformował, że Strona nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] we W. od kilku lat i nie ustalono jego nowego miejsca pobytu. Wobec konieczności ustalenia aktualnego miejsca pobytu R. P. organ administracji I instancji zwrócił się z zapytaniem do Krajowego Rejestru Karnego o udzielenie informacji o osobie R. P.. W odpowiedzi organ otrzymał informację, iż R. P. nie figuruje w przedmiotowym rejestrze. W tym stanie rzeczy organ administracji I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej III Wydział Rodzinny i Nieletnich we Wrocławiu z wnioskiem o ustanowienie dla strony przedstawiciela . Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie w którym ustanowił dla nieobecnego R. P. kuratora w osobie B.W., powyższe postanowienie opatrzono stwierdzeniem jego prawomocności z datą 20 marca 2007r. W dniu [...] B. W. jako kurator ustanowiony dla nieobecnego R. P. złożyła oświadczenie, iż zapoznała się z aktami sprawy dot. wymeldowania z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. przed wydaniem w tej sprawie decyzji. W dniu [...] Prezydent W. wydał decyzję o numerze [...], w której orzekł o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. Zdaniem organu I instancji w niniejszej sprawie przyjąć należało, iż R. P. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały bez wymeldowania, tym samym spełnione zostały przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960 ze zm.) Organ administracyjny podkreślił fakt, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż R. P. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, niedopełnił obowiązku meldunkowego i nie jest znane miejsce jego pobytu. Organ podkreślił nadto, iż kurator w osobie B. W.po zapoznani się z aktami sprawy nie zgłosił zastrzeżeń do prowadzonego postępowania. Kuratorowi doręczono przedmiotową decyzję organu I instancji w dniu [...] i nie zostało złożone odwołania od tej decyzji. R. P. o treści decyzji orzekającej jego wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu przy ul. [..]. we W. został poinformowany kiedy próbował przystąpić do głosowania w wyborach parlamentarnych. Odebrał on w dniu [...] kserokopię decyzji z dnia [...] nr [..], od której złożył w dniu [...] odwołanie do Wojewody . W uzasadnieniu odwołania strona podała, iż decyzja została wydana w oparciu o błędne informacje przekazane przez B. P.. R. P. podkreśli, że już dwukrotnie : w roku [...]i [...]. jego była żona składała wniosek o wymeldowanie go i za każdym razem wniosek ten oddalano . Strona przyznała, iż obecnie nie mieszka w lokalu przy ul [...] we W. bowiem ma utrudniony dostęp do mieszkania, w którym wymienione zostały zamki w drzwiach. R. P. dodał ponadto, że w [...]. zostało wszczęte postępowanie karne przeciwko B. P.z tytułu utrudniania mu zamieszkiwania w spornym lokalu. Zostało ona warunkowo umorzone na okres próby jednego roku, do tej pory jednak sytuacja nie uległa zmianie. Odwołujący się dodał, że obecnie jest tymczasowo zameldowany przy ul S. we W. Wojewoda rozpoznając sprawę podzielił stanowisko organu I instancji i wskazał, że podstawę wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ wydaje – na wniosek stron lub z urzędu – decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 6 ust. 1 ww. ustawy zgodnie, z którym pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Organ II instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne pozwoliło na ustalenie faktu nie zamieszkiwana R. P. w lokalu przy ul. P. we W.. Nadto organ odwoławczy podkreślił, iż fakt istnienia złych relacji pomiędzy stronami nie daje podstawy do uznania, iż R. P. opuścił lokal przy ul P.1 we W. wbrew swojej woli. Organ orzekający powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznać należy nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez dysponenta lokalu z niego usunięta lub niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnym umożliwiających powrót do lokalu, bądź dochodząc tego prawa uzyskała dla siebie rozstrzygnięcie niekorzystne. Natomiast w niniejszej sprawie, zdaniem organu II instancji, R.P. nie wykazał się stosownym postępowaniem prawym, iż faktycznie opuścił lokal w następstwie bezprawnych działań i zachowań byłej żony. Odnosząc się do kwestii podnoszonych przez stronę, iż już dwukrotnie była żona wnosiła o wymeldowanie go i w tych sprawach wydano decyzje odmowne, organ II instancji podkreślił, że poprzednie postępowania prowadzone były wedle innego stanu prawnego. Organ administracji II instancji stwierdził tez jednoznacznie , iż fakt zameldowania odwołującego się na pobyt czasowy w lokalu przy ul. S. we W. nie ma znaczenie dla tej sprawy bowiem dokonał on zameldownia na pobyt czasowy w dniu 25 październik tj. po dniu, w którym dowiedział się o wymeldowaniu go z miejsca pobytu stałego. W ocenie organu odwoławczego R. P. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały dobrowolnie, nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Organ II instancji wydając w dniu [...] decyzję Nr [...].utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji pouczył stronę o prawie wniesienia skargi w terminie 30 dni za pośrednictwem Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Nie godząc się z ostatecznym rozstrzygnięciem R. P. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż opuszczenie ww. mieszkania przy ul. P. we W. nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem powrót do spornego lokalu wykluczał z brak kluczy do tego lokalu. Skarżący podkreślił, iż kontrola meldunkowa przeprowadzona przez komisariat Policji W. F. nie była prawdziwa, dodał, iż przeciwko B. P. prowadzone było postępowanie karne. Sąd Rejonowy Wrocław Fabryczna przeprowadził sprawę bez jego udziału. R. Pa. deklarował nadto w odwołaniu wolę zamieszkania w sporym lokalu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz., 1270 ze zm.) W niniejszej sprawie decyzja Wojewody z dnia [...] Nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W oparciu o art. 127 §1 i §2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej w dalszej części uzasadnienia k.p.a. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§1) Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie zaś z treścią art. 129 §1 i §2 k.p.a. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. (§1) Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. (§2). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji mimo podjęcia czynności zmierzających do ustalenie miejsca pobytu strony tego postępowania – R. P., nie ustalił miejsca tego pobytu. Z tego powodu R. P. na wniosek organu administracyjnego I instancji, zgłoszony zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. w oparciu, o który Organ administracji publicznej wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenia przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich dla Wrocławia Fabryczna we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006 r. sygntura akt R III Ns1394/06 ustanowił dla nieobecnego R. P. kuratora w osobie B. W. Powyższe postanowienie uprawomocniło się. B. W. działając w imieniu R. P. pokwitowała odbiór decyzji organu I instancji z dnia [...]. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu R. P. z miejsca pobytu stałego przy ul. P. 1 we W. w dniu [...]. i nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji. Decyzja ta z upływem czternastodniowego terminu od dnia jej doręczenia tj. z dniem [...] stała się więc decyzją ostateczną. Czynność prawna, jaką był rozpatrywanej sprawie odbiór decyzji organu I instancji pociągnęła za sobą skutki bezpośrednio dla R. P. reprezentowanego przez prawidłowo ustanowionego kuratora. Stąd też wniesienie odwołania w dniu [...] przez R. P. było niedopuszczalne. W tym miejscu należy powołać się na tezę wyroku NSA z 12 kwietnia 2000r. SA/Bk 1283/99 ( ONSA 2001, Nr3, poz.115), w której jednoznacznie stwierdzono, iż termin wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji kuratorowi, a późniejsze doręczenie decyzji stronie nie powoduje otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie R. P. wniósł odwołanie ponad 6 miesięcy od upłynięcia terminu do jego wniesienia. Organ II instancji w tej sprawie- wbrew przepisom procedury rozpatrzył wniesione przez R. P. odwołanie utrzymując decyzję organu I instancji w mocy. W myśl art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Natomiast Wojewoda rozpatrzył odwołanie wniesione w dniu [...] tj. ponad 6 miesięcy po upływie terminu jego wniesienia i utrzymał decyzję Prezydenta W. w mocy. Organ II instancji dopuścił się swoim działaniem sprzecznym z przepisami k.p.a. rażącego naruszenia prawa , o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. naruszając przepisy o trwałości decyzji. W tej sprawie prawodawca nie pozostawił bowiem organowi wydającemu decyzję swobody w ocenie lub wyborze konsekwencji stosowanej przez ten organ normy prawnej, nie istniały żadne możliwości interpretacyjne powoływanych przepisów wiążących organ w tej sprawie. Konsekwentnie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym podnoszono, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony - stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości w myśl art. 16 §1 k.p.a. Tak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny: wyrok NSA sygn. akt IV SA 2273/98 z 10 listopada 1999r. Lex nr 48734. Identyczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2005r. sygn. akt VI SA/Wa 1546/05 Lex nr 192588 podkreślając , iż w przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym, organ odwoławczy powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania albo uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ II instancji wydając w tej sprawie decyzję odwoławczą dopuścił się wzruszenia decyzji ostatecznej organu I instancji rozstrzygając ją w postępowaniu drugoinstancyjnym. Organ dopuścił się naruszenia przepisów oczywistych w swej treści. Jak podkreślono w doktrynie "Naruszenie prawa ma cechę rażącego wtedy, gdy czynność postępowania organu administracyjnego lub istota załatwienia spawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej. Działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcia sprawy w decyzji w ogóle nie odpowada nakazom wynikajacym z prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione" ( zob szerzej komentarz do Ordynacji Podatkowej 2007 pod redakcją Barbary Adamiak, Janusza Borkowskiego, Ryszarda Mastalskiego, Janusza Zubrzyckiego str. 977) Skoro zatem rozstrzygnięcie w postaci decyzji, podjęte w niniejszej sprawie przez organ II instancji narusza w sposób rażący przepisy proceduralne, należało w tej sytuacji stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy zbędne było ustosunkowanie się przez Sąd do podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów . Mając na względzie powyższe zgodnie z art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.156 §1 pkt 2 k.p.a orzeczono jak w sentencji. Wobec braku wniosku o przyznanie należnych kosztów Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.