III SA/Wr 640/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia jako bezzasadnych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i małoletnim dzieckiem, jej wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia wynosi 2.200 zł brutto, a dochodu jej męża z tytułu "uprawy" nie można określić. Poinformowała, że ich wydatki kształtują się następująco: opłata za gaz- 500 zł; za energię elektryczną- 150 zł; opłaty mieszkaniowe- ok. 300 zł. Dodała, że posiada udział (1/2) w prawie własności: nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 110 m2 i w nieruchomości rolnej o pow. 2, 5 ha. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczane skarżącej w dniach: 24 i 31 sierpnia 2009 r. oraz ostatecznie doręczone w dniu 28 września 2009 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i swojego męża; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określiła wartości posiadanych ruchomości; nadto nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśniła czy jej rodzina korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub opieki społecznej; nie wyjaśniła także dlaczego nie jest w stanie określić jaki aktualnie dochód uzyskuje jej mąż z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego; skarżąca nie przedłożyła deklaracji podatkowych za 2008 r.; nie wyjaśniła z jakiego źródła uzyskała środki na pokrycie wynagrodzenia osoby sporządzającej jej pisma procesowe; nie wyjaśniła także dlaczego, mając na uwadze wskazywaną we wniosku trudną sytuację finansową, nie zbywają posiadanej nieruchomości rolnej; skarżąca nie wskazała czy posiada zdolność kredytową. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególności wysokość dochodu), zarobkowych i majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to tylko wpis od skargi w wysokości 100 zł). Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Na marginesie wskazać należy, że myli się skarżąca co do wysokości wynagrodzenia jakie może przysługiwać zawodowemu pełnomocnikowi. Z treści przepisów np. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) wynika, że pełnomocnik nie może żądać za prowadzenie sprawy (taka jak niniejsza) przed administracyjnym sądem I instancji wynagrodzenia wyższego niż 1.400 zł, a z uwagi na nieskomplikowany (z zasady) charakter tych spraw, a tym samym mały nakład pracy wynagrodzenie to powinno być dużo niższe niż ww. kwota. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.